«Έξι μήνες βουλευτής, πιο κομπάρσος δεν ένιωσα ποτέ…». Με αυτό το καυστικό χιούμορ και την αυτοκριτική διάθεση πρωτογνωρίσαμε, τον Μάη του 2002, τον μεγάλο πρωταγωνιστή του θεάτρου Στέφανο Ληναίο, ακούγοντάς τον να μιλάει δίπλα στον Μανώλη Γλέζο για τις «Δημοτικές εκλογές και την Αριστερά» στο φεστιβάλ «Μαρξισμός». Και συνέχιζε: «Εσείς οι νέοι άνθρωποι είναι προτιμότερο να είστε μια συνεχής και συνεπής διαμαρτυρία – αντιπολίτευση παρά να φιλοδοξείτε να γίνεται μια συμβιβασμένη εξουσία».

Λίγους μήνες μετά σμίγαμε ξανά, με την έμπνευση που έδωσε η αντιπολεμική διαδήλωση 400.000 ανθρώπων στο Λονδίνο, για να συγκροτήσουμε κι εδώ τη Συμμαχία Σταματήστε τον Πόλεμο. Ο Στέφανος έπαιξε καθοριστικό ρόλο για κερδίσει η Συμμαχία την πιο πλατιά στήριξη από εκατοντάδες ανθρώπους των Γραμμάτων και των Τεχνών και αγωνιστών της Ειρήνης όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Αλέκος Αλεξανδράκης, ο Θανάσης Βέγγος, ο Γεώργιος Αλ. Μαγκάκης, ο Ευάγγελος Μαχαίρας, ο Μιχάλης Περιστεράκης και και πολλών ακόμα συνδικαλιστών και ακτιβιστών, πανεπιστημιακών, δημοσιογράφων, Παλαιστίνιων και αγωνιστών μεταναστών από πολλές χώρες. 

Στην ιδρυτική εκδήλωση τον Οκτώβρη του 2002 στο κατάμεστο θέατρο Ακάδημος έλεγε: «Από το ξεκίνημα η δυναμική του κινήματός μας απέκτησε μια τεράστια ομπρέλα από συνδικάτα, οργανώσεις ειρήνης, από νέους μέχρι παππούδες και γιαγιάδες που κατέβαιναν πριν 30 χρόνια στις πορείες ειρήνης. Κι αυτός είναι ο πρώτος στόχος μας. Ο δεύτερος είναι να σταματήσουμε όχι μόνο τον πόλεμο αλλά και τους εξοπλισμούς. Και ο τρίτος, να αναγκάσουμε τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να πουν ένα ΟΧΙ, όπως δεν είπαν στον Κόλπο το ’91, στο Κόσοβο, στο Αφγανιστάν… Όχι στο όνομά μας, λοιπόν, κ. Σημίτη!». 

Στις 15 Φλεβάρη του 2003, εκατομμύρια ξεσηκώθηκαν ενάντια στην επικείμενη επίθεση στο Ιράκ σε ολόκληρο τον πλανήτη σε 70 χώρες και 700 πόλεις. Στην Αθήνα το πανελλαδικό αντιπολεμικό συλλαλητήριο στο Σύνταγμα ξεπέρασε κάθε προηγούμενο. «Εμείς είμαστε, οι Έλληνες της Ιστορίας… Εμείς είμαστε οι Παλαιστίνιοι της Ιστορίας… Οι Άραβες της Ιστορίας… Οι άσπροι, οι κίτρινοι, οι μαύροι και οι κόκκινοι της Ιστορίας… Αυτά τα ανθρώπινα ποτάμια, αυτή η λαοθάλασσα, αυτό το πανηγύρι της Ειρήνης... είμαστε εμείς…Ο κύριος Μπους δεν είναι ο πλανητάρχης του κόσμου... Οι βιομήχανοι, οι τραπεζίτες, οι στρατηλάτες δεν είναι ο κόσμος... Ολόκληρος ο κόσμος είμαστε εμείς...», έλεγε ο Ληναίος από την εξέδρα. Όταν ανακοίνωσε ότι οι διαδηλωτές ξεπέρασαν τους 200.000 πλημμυρίζοντας τους δρόμους από την Ομόνοια μέχρι το Φιξ, ο ενθουσιασμός και η συγκίνηση χτύπησαν κόκκινο. 

Ακολούθησε μια καμπάνια με αμέτρητες εκδηλώσεις σε γειτονιές, εργατικούς χώρους, σχολές και σχολεία, απεργίες, καταλήψεις και διαδηλώσεις που βοήθησαν να ριζώσει  η Συμμαχία και να δυναμώσει το αντιπολεμικό κίνημα, ενάντια στις κυβερνήσεις αρχικά του Σημίτη και μετά του Καραμανλή που συμμετείχαν, όπως και σήμερα, στο πλευρό ΗΠΑ – Ισραήλ. Ο Στέφανος ήταν πάντα στην πρώτη γραμμή, μαζί με τον Μαγκάκη, τον πρόεδρο του Εργατικού Κέντρου Αθήνας Γρηγόρη Φελώνη, την Σοφία Σακοράφα, τον Στέλιο Κούλογλου και μια σειρά ακόμα αγωνιστές/ριες. 

Ενάντια στο Σχέδιο Ανάν την άνοιξη του 2004, «το σχέδιο των Αγγλο-αμερικάνων που θέλουν να μετατρέψουν την Κύπρο σε αβύθιστο αεροπλανοφόρο για τους πολέμους τους. Να αφήσουν τους τουρκοκύπριους και τους ελληνοκύπριους να τα βρουν μόνοι τους». Στο συλλαλητήριο που ακύρωσε εκείνο τον Αύγουστο την επίσκεψη του Κόλιν Πάουελ, υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ. Στο πλευρό του Γιώργου Μοναστηριώτη που αρνήθηκε να συμμετέχει σε πολεμική αποστολή στο Ιράκ και κηρύχτηκε λιποτάκτης. Στα συλλαλητήρια κάθε Μάρτη στην επέτειο της έναρξης του πολέμου στο Ιράκ. Έξω από το Πεντάγωνο τον Νοέμβρη του 2005 καλώντας να επιστρέψει ο ελληνικός στρατός από το Αφγανιστάν. Στο πλευρό του Τζαβέντ Ασλάμ όταν αποκάλυψε τις απαγωγές 28 Πακιστανών στην Ελλάδα από τις διεθνείς μυστικές υπηρεσίες και την συνενοχή της κυβέρνησης Καραμανλή και όταν φυλακίστηκε ένα χρόνο αργότερα. Ενάντια στο σκάνδαλο των υποκλοπών, την παρακολούθηση του τηλεφώνου του συντονιστή της Συμμαχίας. Στις εκδηλώσεις του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Φόρουμ στην Αθήνα δίπλα στον Τάρικ Άλι, τον Γουόλντεν Μπέλο και πλήθος άλλων διεθνών αγωνιστών/ριών. 

«Αντιπολεμικά τύμπανα»

Πάντα ενάντια στο σιωνιστικό κράτος τρομοκράτη. Από την περικύκλωση της  ισραηλινής πρεσβείας το 2003 χτυπώντας με πλήθος μαθητών μεγάλα άδεια βαρέλια-τα «αντιπολεμικά τύμπανα», μέχρι τις διαδηλώσεις το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 2006 όταν το Ισραήλ χτυπούσε στη Γάζα και στον Λίβανο. Τον Ιούλη του 2007 δήλωνε σε συνέντευξη Τύπου έξω από την σιωνιστική πρεσβεία: «Τώρα που η Χαμάς επιτέλους κάνει χρήση των δικαιωμάτων της, είναι η εκλεγμένη κυβέρνηση, ας ελπίσουμε ότι το 1,5 εκατομμύριο άνθρωποι που ζουν στοιβαγμένοι σαν τα ποντίκια θα μπορέσουν να αναπνεύσουν ξανά. Πρέπει να είμαστε σε εγρήγορση γιατί ΗΠΑ και Ισραήλ ετοιμάζουν την εξόντωσή τους. Το 2023, λίγες μόλις μέρες μετά την έναρξη της γενοκτονικής επίθεσης του Ισραήλ έπαιρνε θέση δημόσια καταρρίπτοντας τα «Δέκα ψέματα» που επικαλούνται οι υποστηριχτές του. 

Θα θυμόμαστε τον Στέφανο στους «Μαρξισμούς» το 2003, το 2005 και το 2007 και σε πολλές ακόμα εκδηλώσεις, να μας μιλάει για την δολοφονία του Λαμπράκη και του Πέτρουλα, την εκρηκτική δεκαετία του ’60, την Χούντα και τις μάχες της εξορίας στο Λονδίνο, το Πολυτεχνείο και τους εξεγερμένους που φυγάδευε στο θέατρο ΑΛΦΑ, τους αγώνες και τις κατακτήσεις του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών του οποίου υπήρξε και γενικός γραμματέας. Να επιμένει ότι «οι ιδέες του σοσιαλισμού παραμένουν ανίκητες, αμετακίνητες παρά τις απογοητεύσεις που έφερε σε πολλούς η κατάρρευση του λεγόμενου υπαρκτού σοσιαλισμού». Να μας μιλάει, με κάθε αφορμή και με μεγάλο θαυμασμό, για τους «πνευματικούς ανθρώπους», τον Μπέρτραντ Ράσελ, τον Σαρτρ, τον Ουμπέρτο Έκο, τον Τσόμσκι, τον Γκύντερ Γκρας, τον Χάροντ Πίντερ. 

Και βέβαια για τους αγαπημένους φίλους του ίδιου και της αχώριστης συντρόφου του Έλλης Φωτίου, τον Ντάριο Φο και την Φράνκα Ράμε. Στο αντισυμβατικό θέατρο ΑΛΦΑ ανέβηκαν σε πάνω από 2.000 παραστάσεις έργα του Ντάριο Φο, όπως το «Τυχαίο Ατύχημα» (που αποφάσισε να ανεβάσει ξανά ο Ληναίος τον Οκτώβρη του 2003 με την ώθηση που του έδωσε η ενεργή εμπλοκή του στο νέο αντιπολεμικό κίνημα) ή το «Δεν πληρώνω, δεν πληρώνω». Μια από τις αγαπημένες ατάκες που μας έλεγε ο Στέφανος για να καυτηριάσει την συμβιβαστική στάση των ηγεσιών της Αριστεράς ήταν από αυτό το έργο: «Σ’ ένα καπιταλιστή δεν πρέπει ποτέ να λες: αχ, σας παρακαλώ, θα μπορούσατε λιγάκι να μου κάνετε λίγο χώρο ν’ αναπνεύσω κι εγώ; θα μπορούσατε να είστε λίγο πιο καλός, με λίγη περισσότερη κατανόηση; Ας συμφωνήσουμε… Όχι! Ο μόνος τρόπος για να μιλήσεις μαζί τους είναι να τους στριμώξεις στον καμπινέ, να τους χώσεις το κεφάλι μες στη λεκάνη και να τραβήξεις το καζανάκι». 

Έστω κι αν χωρίσανε οι δρόμοι μας για λίγο, προς το τέλος της διαδρομής ξαναβρεθήκαμε. «Να ‘χα τα νιάτα σας, να συνεχίσουμε μαζί» μας έλεγε συχνά. Όταν μας έστελνε ευχές για τα 50 χρόνια του ΣΕΚ ή δηλώσεις στήριξης στην Εργατική Αλληλεγγύη. «Χαιρόμαστε που οι συνδρομητές πολλαπλασιάζονται. Νέοι και παλιοί που μπορεί να μην συμφωνούν με πολλές θέσεις της εφημερίδας, ακραίες πολλές φορές. Όμως αλίμονο μας αν δεν υπήρχαν κι αυτές οι ανήσυχες φωνές, τα ανήσυχα νιάτα. Ο κόσμος θα είχε πεθάνει».

Ένα τέτοιο «ατίθασο νιάτο» παρέμεινε και ο ίδιος. Τον Φλεβάρη του 2023 στις Νησίδες της ΕφΣυν θύμιζε την ιστορική 15 Φλεβάρη του 2003 συνδέοντάς την με το κίνημα των καταλήψεων των νέων καλλιτεχνών. Έγραφε: «Μακάρι αυτό το ξέσπασμα της νέας θεατρικής γενιάς, να νικήσει όχι μόνο την ανυπαρξία στήριξης της εξουσίας αλλά και τον κίνδυνο επιβίωσης των ανθρώπων του Πολιτισμού που θα έχει ως αποτέλεσμα τη διάλυση όλων των κεκτημένων μας. Όμως κάλιο αργά παρά ποτέ. Να ξαναζωντανέψουμε κι εμείς οι παλιότεροι. Που γεράσαμε και μυαλό δεν βάλαμε. Ευτυχώς...».

Καλό ταξίδι Στέφανε, 

Θα μας λείψει το χιούμορ σου, το πείσμα σου, η δυνατή φωνή σου, η πρωτοπόρα ματιά σου στην Τέχνη, η σεμνότητα και ο σεβασμός σε όσα πλάσματα τον αξίζουν. Σ’ ευχαριστούμε που μας έδωσες την δυνατότητα να σε γνωρίσουμε και να εμπνευστούμε από την πίστη σου ότι αξίζει να παλεύουμε για να αλλάξουμε αυτόν τον άδικο κόσμο.

Γιάννης Σηφακάκης,
Συμμαχία Σταματήστε τον Πόλεμο