Από τη μια κατακόρυφη αύξηση των ενοικίων, «εξευγενισμός», τουριστικοποίηση, ανάπτυξη, Ελληνικό και από την άλλη συνεργεία που σκάβουν το ένα πάνω στο άλλο, κόσμος που δεν βρίσκει σπίτι να μείνει, που χάνει το σπίτι του από τα Funds, που ο μισθός του φτάνει μόνο για το νοίκι. Υπάρχει κρίση στέγης στην Ελλάδα του 2026 και σε τι μεταφράζεται; 

Η υπαρκτή στεγαστική κρίση στη χώρα μας, έχει πολλαπλές πλευρές, όλες εξίσου σημαντικές και καίριες:

Το ποσοστό του διαθέσιμου εισοδήματος που δαπανάται για τη στέγαση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δείκτες οικονομικής προσιτότητας της κατοικίας. Το συνολικό κόστος στέγασης δεν περιλαμβάνει μόνο το ενοίκιο ή τις σχετικές δαπάνες στεγαστικού δανείου. Περιλαμβάνει επίσης επιλέξιμες δαπάνες συντήρησης, ενέργειας και υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Eurostat. Το 2024, τα νοικοκυριά στην Ευρωπαϊκή Ένωση διέθεταν κατά μέσο όρο το 19% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για τη στέγαση. Στην Ελλάδα, το αντίστοιχο ποσοστό έφτανε περίπου το 36%, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη επιβάρυνση μεταξύ των κρατών-μελών.

Η ενεργειακή φτώχεια αποτελεί μία από τις σοβαρότερες διαστάσεις της ποιότητας στέγασης. Η δυνατότητα διατήρησης μιας κατοικίας σε κατάλληλη θερμοκρασία εξαρτάται από το διαθέσιμο εισόδημα, τις τιμές της ενέργειας, την ενεργειακή απόδοση του κτιρίου και το κόστος λειτουργίας των εγκαταστάσεων θέρμανσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2024, περίπου το 9% του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης δήλωσε ότι δεν μπορούσε να διατηρήσει την κατοικία του επαρκώς ζεστή. Στην Ελλάδα, το αντίστοιχο ποσοστό ανήλθε στο 19%.

Η Eurostat χρησιμοποιεί τον δείκτη υπερπληθυσμού κατοικιών, ο οποίος εξετάζει αν ένα νοικοκυριό διαθέτει τον ελάχιστο απαιτούμενο αριθμό δωματίων, με βάση τη σύνθεση, τις ηλικίες και τις οικογενειακές σχέσεις των μελών του. Το 2024, περίπου το 16,9% του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζούσε σε υπερπλήρη κατοικία. Στην Ελλάδα, το αντίστοιχο ποσοστό ανερχόταν περίπου στο 27%.

Ο μέσος αριθμός δωματίων ανά άτομο αποτελεί έναν ακόμη δείκτη στεγαστικής επάρκειας. Το 2024, στην Ευρωπαϊκή Ένωση αντιστοιχούσαν κατά μέσο όρο 1,7 δωμάτια ανά άτομο. Η Ελλάδα, με περίπου 1,3 δωμάτια, βρισκόταν αισθητά χαμηλότερα.

Ένας από τους πλέον ανησυχητικούς δείκτες της στεγαστικής κρίσης είναι η αδυναμία των νοικοκυριών να ανταποκριθούν εγκαίρως στις οικονομικές τους υποχρεώσεις. Ο συγκεκριμένος δείκτης της Eurostat καταγράφει το ποσοστό του πληθυσμού που ζει σε νοικοκυριά τα οποία έχουν αντιμετωπίσει καθυστερήσεις στην πληρωμή ενοικίου, στεγαστικού δανείου ή λογαριασμών κοινής ωφέλειας. Το 2025, σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία, το ποσοστό στην Ελλάδα ανήλθε στο 41,8%, έναντι περίπου 9% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τέλος ενδεικτική είναι η ραγδαία μείωση του ποσοστού ιδιοκατοίκησης, που μετριέται σε 20 ποσοστιαίες μονάδες από το 2005 μέχρι σήμερα: το 2005 ήταν 84,6% και το 2024 είχε μειωθεί σε 69,7%. Αυτό σημαίνει ότι 620-630 χιλιάδες νοικοκυριά έχασαν την ιδιόκτητη κατοικία τους και «βγήκαν στο νοίκι».

Περίπου 531.000 νέοι ηλικίας 25-34 ετών (56,3%) παραμένουν στην οικογενειακή κατοικία, στη χώρα μας. Ενώ στην ΕΕ, είναι το 30%. Μια τεράστια διαφορά που δείχνει την αδυναμία των νέων να συγκροτήσουν μια ανεξάρτητη διαβίωση και διαμέσου της στεγαστικής κρίσης.

Πόλεις ευάλωτες σε πλημμύρες και πυρκαγιές, έργα που συνοδεύονται από «αστοχίες» επιπέδου Κυψέλης, σχολεία που καταρρέουν. Ποια είναι σήμερα η κατάσταση στους μηχανικούς του δημοσίου -που κατεξοχήν έρχονται αντιμέτωποι με αυτά τα προβλήματα- και στις υπηρεσίες που στελεχώνουν; 

Κοντά στα παραπάνω η επίπτωση των μνημονίων είχε πολλαπλά αρνητική επίδραση και στη συντήρηση των κατοικιών και όλων των Υποδομών (δημόσιων και ιδιωτικών). Οι γερασμένες και ασυντήρητες υποδομές παρουσιάζουν πολλαπλασιαστικά προβλήματα ατυχημάτων και αστοχιών που εγκυμονούν κινδύνους για τους πολίτες και ειδικά τους πιο οικονομικά ευάλωτους.

Οι Τεχνικές Υπηρεσίες τα τελευταία 15 χρόνια, αποψιλώθηκαν από προσωπικό, ειδικά κρίσιμων ειδικοτήτων όπως οι Μηχανικοί, μειώθηκε θεσμικά ο ελεγκτικός τους ρόλος μέσω της εκχώρησης αρμοδιοτήτων σε ιδιώτες (έκδοση αδειών, Αναπτυξιακοί Οργανισμοί κλπ), ελαχιστοποιήθηκε η χρηματοδότηση αναγκαίων έργων, νομοθετήθηκαν διευκολύνσεις σε επενδυτές και μεγάλα ιδιωτικά σχήματα. 

Οι κενές οργανικές θέσεις Μηχανικών στους ΟΤΑ πλέον ανέρχονται στο 53%. Το αποτέλεσμα είναι να εκδίδονται οικοδομικές άδειες χωρίς κανένα έλεγχο που οδηγούν σε περιβαλλοντική υποβάθμιση και νέες γενιές αυθαιρέτων, έργα που εκτελούνται χωρίς την απαιτούμενη επίβλεψη, υποδομές κρίσιμες όπως τα σχολεία, τα νοσοκομεία, οι αθλητικοί χώροι να ρημάζουν και να καθίστανται επικίνδυνα προς χρήση.

Όλοι οι τελευταίοι διαγωνισμοί του ΑΣΕΠ δείχνουν τεράστια ποσοστά απόρριψης διορισμών από Μηχανικούς με χιλιάδες θέσεις να μένουν κενές λόγω εξευτελιστικών αποδοχών και τεράστιων ευθυνών.

Ο Οργανισμός Εργατικής Κατοικίας (ΟΕΚ), που καταργήθηκε το 2012 για να λεηλατηθεί η περιουσία του και να «ωριμάσει η αγορά κατοικίας», κατασκεύασε στη διάρκεια της λειτουργίας του περισσότερες από 50.000 κατοικίες που παραχωρήθηκαν σε οικογένειες εργαζομένων και κάλυψε τις ανάγκες εκατοντάδων χιλιάδων κατοικιών με την εκπόνηση στεγαστικών προγραμμάτων και την κατασκευή κατοικιών. Συνολικά συνέβαλε στην επίλυση του στεγαστικού προβλήματος 700.000 οικογενειών με νέες κατοικίες ή μέσω χαμηλότοκων δανείων. Η απουσία του σήμερα είναι περισσότερο από ποτέ αισθητή!

Ο κόσμος αρχίζει να κινείται από τη Μαδρίτη μέχρι τα Πατήσια και την Κυψέλη, έχουμε ήδη μπροστά μας τη διεθνή Μέρα Δράσης για τη Στέγη στις 11 Νοεμβρη. Τι πρέπει να απαιτήσουν τα συνδικάτα και συνολικότερα το κίνημα για το δικαίωμα στη Στέγη;

Το κίνημα των Δημοσίων Υπαλλήλων Μηχανικών με αγώνες, όπως η 10ημερη Απεργία-Αποχή από καθήκοντα 17-27 Νοέμβρη, το συλλαλητήριο στις 11 Νοέμβρη και η 24ωρη Απεργία στις 25 Νοέμβρη διεκδικεί:

Στελέχωση των Τεχνικών Υπηρεσιών με μόνιμες και σταθερές σχέσεις εργασίας.

Σοβαρές αυξήσεις αποδοχών για την προσέλκυση Τεχνικών Επιστημόνων στη Δημόσια Διοίκηση.

Νομική κάλυψη των υπαλλήλων, ώστε να ασκούν ανεμπόδιστα από τα συμφέροντα το έργο τους.

Στεγαστική κάλυψη από την Πολιτεία, σε όλους τους υπαλλήλους που διορίζονται μακριά από την κατοικία τους.

Όχι στην εκχώρηση αρμοδιοτήτων σε ιδιώτες, μόνο στελεχωμένες Δημόσιες Υπηρεσίες μπορούν να προστατεύσουν αποτελεσματικά το Δημόσιο Συμφέρον, τις κοινωνικές ανάγκες και το Περιβάλλον.

Επαναλειτουργία του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας και χρηματοδότηση του για την κατασκευή ενός μεγάλου Δημοσίου προγράμματος, σύγχρονης Κοινωνικής Κατοικίας.

Ένα μεγάλο πλήθος σωματείων, φορέων και κινήσεων πολιτών, μπορούν να ενωθούν, να συζητήσουν, να διεκδικήσουν τα παραπάνω γιατί είναι ζήτημα ζωής για όλους μας.

Ο Δ. Πετρόπουλος μίλησε στον Γιώργο Πίττα