Για τις τράπεζες, όμως, δεν ισχύει καθόλου το ίδιο. Αυτές τις μέρες η κυβέρνηση βρίσκεται σε σκληρές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Από τα 110 δις του νέου μνημονίου τουλάχιστον το ένα τέταρτο θα δοθεί άμεσα στις ελληνικές τράπεζες για την ενίσχυση της κεφαλαιακής τους βάσης.
Ολόκληρο το ελληνικό τραπεζικό σύστημα αξίζει, με τις σημερινές τιμές των μετοχών τους στο χρηματιστήριο, κάτω από 4 δισεκατομμύρια -ένα ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο 6% της αξίας που είχαν τον Οκτώβρη του 2007, όταν το χρηματιστήριο βρισκόταν στα ύψη. Με τα 30 περίπου δις του μνημονίου (τα οποία δανείζεται δηλαδή η κυβέρνηση από την Τρόικα) το δημόσιο θα γίνει, με συντριπτική διαφορά, ο κύριος και μεγαλύτερος μέτοχος όλων των ελληνικών τραπεζών. Τα σημερινά αφεντικά των τραπεζών -οι κ.κ. Κωστόπουλος, Λάτσης, Σάλλας, Βγενόπουλος και Σια- θα καταντήσουν “μικρομέτοχοι”. Το τραπεζικό σύστημα “κινδυνεύει” να κρατικοποιηθεί.
Οι τραπεζίτες, φυσικά, αντιδρούν. Αλλά αυτή τη φορά -τι περίεργο- κανένας Πρετεντέρης δεν βγήκε στα δελτία ειδήσεων να κραυγάσει “συντεχνίες”. Ούτε έκανε λόγο κανένας κυβερνητικός εκπρόσωπος για “μειοψηφίες”: οι χιλιάδες ναυτεργάτες είναι “μειοψηφία” όταν διεκδικούν τις δουλειές τους και τα μεροκάματα τους. Καμιά δεκαριά τραπεζίτες (με το ζόρι, μετρώντας ακόμα και περιπτώσεις σαν την κακόφημη, χρεοκοπημένη Proton Bank του Λαυρεντιάδη) δεν είναι.
Αντί να καταγγείλει την συντεχνία των τραπεζιτών η κυβέρνηση βρίσκεται σε σκληρές διαπραγματεύσεις με την Τρόικα με στόχο όχι να σώσει το ίδιο το τραπεζικό σύστημα αλλά τον ιδιωτικό του χαρακτήρα: να εξασφαλίσει, δηλαδή, ότι οι τράπεζες θα παραμείνουν στα χέρια των σημερινών τους αφεντικών, παρόλο που τα κεφάλαιά τους θα ανήκουν στο δημόσιο.
Την περασμένη Παρασκευή ο Σαχινίδης, ο νέος υπουργός Οικονομικών της κυβέρνησης Παπαδήμου και ο Προβόπουλος, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας πήγαν στην Κοπεγχάγη για να πάρουν μέρος στην συνάντηση των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης, όπου επρόκειτο να συζητηθεί ο τρόπος με τον οποίο θα γίνει η ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών, καθώς, όπως έγραφε η εφημερίδα Τα Νέα “ακόμα δεν έχουν οριστικοποιηθεί οι όροι για την κεφαλαιακή ενίσχυση του τραπεζικού τομέα... Την Πέμπτη, ο κ.Σαχινίδης συναντήθηκε με τις διοικήσεις των μεγαλύτερων ελληνικών τραπεζών, ενημέρωσε τους τραπεζίτες σχετικά με τις διαπραγματεύσεις με την Τράπεζα της Ελλάδος και τα τεχνικά κλιμάκια της τρόικας και επανέλαβε ότι τη θέση της κυβέρνησης ότι ο τομέας πρέπει να παραμείνει υπό ιδιωτικό έλεγχο”.
Οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να οριστικοποιηθούν μέσα στη Μεγάλη Εβδομάδα, αλλά αυτό που έχει μέχρι τώρα αποφασιστεί είναι, ένα κομμάτι από αυτά τα 30 δις να δοθεί στις τράπεζες με τη μορφή μετοχών χωρίς δικαίωμα ψήφου ενώ ένα άλλο με την μορφή ομολόγων, που θα μπορούν να μετατραπούν αργότερα (σε 5 με 7 χρόνια) σε μετοχές. Ταυτόχρονα οι ίδιες οι τράπεζες θα προσπαθήσουν να προσελκύσουν ιδιωτικά κεφάλαια (να εκδώσουν δηλαδή νέες μετοχές τις οποίες θα διαθέσουν στο “επενδυτικό κοινό”). Ο στόχος τους είναι να συγκεντρώσουν ένα ποσό που θα φτάνει περίπου στο 10% της κρατικής ενίσχυσης, δηλαδή σχεδόν 3 ακόμα δισεκατομμύρια -ένα ποσό που αντιστοιχεί στο 75% της συνολικής σημερινής χρηματιστηριακής αξίας του τραπεζικού συστήματος. Ένας στόχος που μοιάζει με όνειρο καλοκαιρινής νύχτας με τα σημερινά δεδομένα: διόλου τυχαία, οι τιμές των τραπεζικών μετοχών βρίσκονται σχεδόν σε ελεύθερη πτώση τις τελευταίες μέρες στο χρηματιστήριο.
Καλλιεργούν τον πανικό
Τα ΜΜΕ καλλιεργούν τον πανικό: “η ανακεφαλαιοποίηση με 30 δις. Ευρώ”, γράφει η Καθημερινή του Αλαφούζου, “θα επιφέρει δραματική εξασθένιση της αναλογικής ιδιοκτησίας των παλαιών μετόχων... Είναι προφανές ότι μια τέτοια λύση θα οδηγήσει σε κρατικοποίηση του τραπεζικού συστήματος. Μια τέτοια λύση θα οδηγήσει τη χώρα μας τουλάχιστον 30 χρόνια πίσω”. Ο Προβόπουλος και ο Λαυρεντιάδης, σε απλά ελληνικά, έχουν οδηγήσει δηλαδή την χώρα 30 χρόνια μπροστά...
Το Εθνός του Μπόμπολα ανακαλύπτει σκοτεινά σενάρια που απεργάζονται τον “αφελληνισμό του τραπεζικού συστήματος”. “Στο «παζάρι» για τον τρόπο της επανακεφαλαιοποίησης των ελληνικών τραπεζών, εκτός από την ελληνική κυβέρνηση, τους Έλληνες τραπεζίτες και την τρόικα, ενεργό ρόλο επιχειρεί να παίξει αυτόνομα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, αναφέρουν πληροφορίες, με βασική επιδίωξη την διευκόλυνση εξαγοράς ελληνικών τραπεζών σε μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες”.
Αν το τιμόνι της Eurobank ή της Marfin περάσει από τα χέρια του Λάτση και του Βγενόπουλου στα χέρια του 'Ακερμαν ή κάποιου άλλου Γερμανού ή Γάλλου Τραπεζίτη, οι εξελίξεις θα είναι δραματικές για ολόκληρο τον ελληνικό λαό, λένε: “Το μέλλον του ελληνικού τραπεζικού συστήματος δεν αφορά μόνο τους μεγάλους και τους μικρούς μετόχους, λένε 'Έλληνες τραπεζίτες. Αφορά την ελληνική οικονομία και κοινωνία. Η διατήρηση του ιδιωτικού χαρακτήρα των ελληνικών τραπεζών διασφαλίζει και τα συμφέροντα των Ελλήνων φορολογουμένων”.
Ακριβώς το αντίθετο ισχύει. Τα συμφέροντα των εργαζόμενων μπορούν να κατοχυρωθούν μόνο κρατικοποιώντας τις τράπεζες κάτω από εργατικό έλεγχο και χωρίς ούτε ένα ευρώ για τους μετόχους. Έτσι μπορούμε να εξασφαλίσουμε ότι κανένας Λάτσης και κανένας Άκερμαν δεν θα μπορούν να απομυζούν τον πλούτο που παράγουν οι εργάτες.
Για τους τραπεζίτες οι δυο επόμενες βδομάδες θα είναι πραγματικά κρίσιμες. Το τι ακριβώς θα γίνει θα εξαρτηθεί και από την συμμετοχή των “ιδιωτών επενδυτών” (θα πιάσουν τον στόχο του 10%;) αλλά και από μια ολόκληρη σειρά από παζάρια και διαπραγματεύσεις γύρω από “τεχνικές λεπτομέρειες” -που δεν είναι στην πραγματικότητα καθόλου λεπτομέρειες. Παζαρεύουν την αναλογία ανάμεσα στις “ειδικές μετοχές” και τα “μετατρέψιμα ομόλογα”. Παζαρεύουν τα δικαιώματα και τους όρους κάτω από τους οποίους θα μπορούν οι τραπεζίτες να “επιστρέφουν” τα λεφτά της Τρόικας και να επανορθώνουν έτσι την αναλογία των δικών τους κεφαλαίων. Θα γίνεται αυτή η επιστροφή με χρήματα δικά τους; Ή με “μόχλευση”, με τα λεφτά της ίδιας της τράπεζας;
Οι ελληνικές τράπεζες είχαν “φανταστικά” (με τη διπλή έννοια του όρου) κέρδη τα προηγούμενα χρόνια. Ένα μεγάλο κομμάτι από αυτά τα κέρδη προήλθε από την απομύζηση των δημόσιων ταμείων: οι τράπεζες δανείζονται με χαμηλά επιτόκια λεφτά από την 'Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (1% σήμερα) και ύστερα ξανά-δανείζουν αυτά τα λεφτά στο δημόσιο με επιτόκια κατά κανόνα τρεις, τέσσερις ή και πέντε φορές πάνω. Η ανάγκη για ανακεφαλαιοποίηση δεν οφείλεται στο “κούρεμα”: τα δισεκατομμύρια που “έχασαν” από το κούρεμα (κατά 53% και όχι κατά 70% ή 80% που λένε) είναι ψίχουλα μπροστά σε αυτά που έχουν αρπάξει από τους προϋπολογισμούς. Τα “πανοτόκια” κούρεψαν, όχι τα κεφάλαιά τους.
Η κρίση έχει αποκαλύψει το αληθινό πρόσωπο του ελληνικού τραπεζικού συστήματος: μια θάλασσα γεμάτη από “σαπάκια” έτοιμα να βυθιστούν, σαν το “Σάμινα” -το διαβόητο σαπάκι του άλλου βασικού πυλώνα του ελληνικού κεφαλαίου, των εφοπλιστών. Αυτό που χρειάζεται δεν είναι να τους διασώσουμε αλλά να απαλλαγούμε από αυτούς. Όσο το δυνατόν πιο γρήγορα.