Οι προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ αποκτούν ένα σασπένς αντίστοιχο με αυτό του 2000, όταν μια αμφισβητούμενη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου έδωσε την πολιτεία της Φλόριντα και χάρη σε αυτήν, ολόκληρη την Προεδρία, στον Τζορτζ Μπους.
Τη στιγμή που γράφω, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο Ρεπουμπλικάνος διεκδικητής της προεδρίας, Μιτ Ρόμνεϊ, υπερέχει του Μπαράκ Ομπάμα με 49% έναντι 48%. Όμως, ο νυν Δημοκρατικός πρόεδρος διατηρεί ένα οριακό προβάδισμα στις εννέα κρίσιμες πολιτείες όπου θα κριθεί το αποτέλεσμα των εκλογών. Οι Τάιμς της Νέας Υόρκης περιγράφει ότι οι υποψήφιοι δίνουν μάχη “κωμόπολη την κωμόπολη”.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν εκλέγεται άμεσα από το εκλογικό σώμα. Τον επιλέγει ένα “Σώμα Εκλεκτόρων” οι οποίοι με τη σειρά τους έχουν εκλεγεί από τον πληθυσμό στις 50 πολιτείες. Για να γίνεις πρόεδρος χρειάζεσαι 270 ψήφους εκλεκτόρων.
Η κατανομή των Εκλεκτόρων, όμως, είναι υπέρ των πολιτειών με μικρότερο πληθυσμό, έτσι είναι πιθανό να γίνει κάποιος πρόεδρος χωρίς να έχει την πλειοψηφία στους ψηφοφόρους. Η κατάσταση τώρα είναι τόσο οριακή ώστε ο Ομπάμα μπορεί να κερδίσει τον Ρόμνεϊ στους εκλέκτορες παρόλο που συνολικά θα έχει μικρότερο ποσοστό ψήφων. Αυτός είναι και ο τρόπος με τον οποίο “κέρδισε” ο Μπους το 2000.
Ωστόσο, όπως παρατηρεί η εφημερίδα Ουάσινγκτον Ποστ, “όλοι οι πρόεδροι στη σύγχρονη ιστορία όταν επενεξελέγησαν είχαν πάρει μεγαλύτερο ποσοστό ψήφων τη δεύτερη φορά σε σχέση με την πρώτη, κι έτσι είχαν τη δυνατότητα να πάρουν την εντολή διακυβέρνησης. Μια νίκη στο σώμα των εκλεκτόρων που δεν συνοδεύεται από νίκη στη λαϊκή ψήφο ρίχνει σκιά πάνω στον πρόεδρο και στην ικανότητά του να κυβερνά.” Ο Ομπάμα θα είναι σαν κουτσό άλογο από την αρχή της θητείας του, έχοντας να αντιμετωπίσει και μια πλειοψηφία Ρεπουμπλικάνων στη Βουλή, που θα είναι εξαγριωμένοι που τους έκλεψαν τον Λευκό Οίκο.
Γιατί όμως μετά από όλη αυτή τη χαρά της πρώτης νίκης του Ομπάμα, η κατάσταση έφτασε ως εδώ; Η πιο συμβατική απάντηση είναι ότι έχει να κάνει με την αναιμική ανάκαμψη της αμερικάνικης οικονομίας μετά την Ύφεση του 2008-9.
Καθηλωμένος
Όπως παρατηρεί ο Μάικλ Ρόμπερτς στο εξαιρετικό του μπλογκ: “Τα εταιρικά κέρδη των ΗΠΑ έχουν πλέον ξεπεράσει το ανώτατο σημείο πριν από την κρίση, όμως το ποσοστό κέρδους των εταιρειών παραμένει στο βυθό. Ο αμερικάνικος καπιταλισμός παραμένει καθηλωμένος στο έδαφος λόγω του νεκρού κεφαλαίου και χρέους του παρελθόντος και έτσι διστάζει να επενδύσει”. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι η επιχειρηματική δραστηριότητα στην πραγματικότητα όχι μόνο δεν ανέβηκε αλλά υποχώρησε, στο τρίτο τρίμηνο του 2012.
Ο Ομπάμα δεν μπορεί να αποφύγει την ευθύνη για τις χαμηλές του επιδόσεις. Από τόσο που ανέβηκε στην εξουσία, το Γενάρη του 2009, δίνει μάχη να ξαναστηλώσει το πολιτικό-οικονομικό σύστημα που κυριαρχείται από την Γουόλ Στριτ, το οποίο είχε σχεδόν καταρρεύσει στο κραχ του προηγούμενου φθινοπώρου.
Ο πολιτικός σύμβουλος Ματ Στόλερ αποκαλεί τον Ομπάμα “συντηρητικό τεχνοκράτη που καθοδηγεί μια αρχιτεκτονική πολιτικών με σκοπό να εξασφαλίσει ότι συντηρητικοί τεχνοκράτες όπως ο ίδιος θα συνεχίσουν να ελέγχουν τον κρατικό μηχανισμό και να αντλούν προσωπικά οφέλη από αυτή τη δουλειά τους. Το αποτέλεσμα είναι ένταση της πολιτικής και οικονομικής ανισότητας.”
Όπως σημειώνει ο Στόλερ, “επί προεδρίας Μπους, η οικονομική ανισότητα ήταν άσχημη, μιας και για κάθε δολάριο ανάπτυξης, τα 65 σεντς πήγαιναν στο 1% των πιο πλούσιων. Επί Ομπάμα, όμως, τα 93 σεντς πηγαίνουν σε αυτό το 1%.”
Με αυτόν τον τρόπο, οι Ρεπουμπλικάνοι μπόρεσαν να κεφαλαιοποιήσουν το θυμό που προκάλεσε η ύφεση και να πάρουν πολιτικά το κεφάλι. Ο Ομπάμα, έχοντας να αντιμετωπίσει την πρόκληση του Ρόμνεϊ, ενός πρώην αφνετικού μεγάλης εταιρείας, στράφηκε στα λόγια λίγο προς τα αριστερά. Όμως, η χλιαρή του εμφάνιση στο πρώτο τηλεοπτικό ντιμπέιτ υπογράμμισε τη δυσκολία που έχει στο να επανενεργοποιήσει τη βάση που τον υποστήριξε με τόσο ενθουσιώδη τρόπο το 2008.
Ο Ρόμνεϊ αποδείχθηκε ευέλικτος και αξιοποίησε τα επόμενα ντιμπέιτ για να μπει στο κέντρο όσον αφορά και την εγχώρια και την εξωτερική πολιτική.
Έτσι γίνεται πολύ δύσκολο για τους Δημοκρατικούς να χρησιμοποιήσουν το ισχυρότερό τους χαρτί: ψηφίστε Ομπάμα αλλιώς η Αμερική θα επιστρέψει στον Μεσαίωνα. Η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για μια μάχη μεταξύ δύο υπερασπιστών της Γουόλ Στριτ και της Αμερικάνικης Αυτοκρατορίας.
Το “Κέντρο για Πολιτική που Ανταποκρίνεται” εκτιμά πως 5,8 δισ. δολάρια θα ξοδευτούν σε αυτές τις εκλογές. Η αναμέτρηση για την προεδρία είναι ένα παιχνίδι που μπορούν να παίξουν μόνο οι σούπερ πλούσιοι και όσοι είναι πρόθυμοι να τους υπηρετήσουν. Οι εργαζόμενοι φτωχοί θα δεχτούν καλοπιάσματα με αντάλλαγμα την ψήφο τους στις 6 Νοέμβρη, όμως λίγα πράγματα θα κριθούν γι' αυτούς σε αυτή την εκλογική δοκιμασία.