Πυρήνας αυτής της διαδικασίας αναδείχτηκε το κατειλημμένο θέατρο ΕΜΠΡΟΣ και η πρωτοβουλία για την πραγματοποίηση του δεκαήμερου Αντιφασιστικού Φεστιβάλ Παραστατικών Τεχνών.
Ίσως για πρώτη φορά, τόσο συσπειρωμένα, περισσότερες από 60 καλλιτεχνικές ομάδες πραγματοποίησαν μια διαρκή πολιτιστική αντιφασιστική διαδήλωση που ξεκίνησε στις 13 Μάρτη, για να φτάσει να κορυφωθεί την ίδια την ημέρα του συλλαλητηρίου με τη συμμετοχή στην πορεία και τη συναυλία στο Σύνταγμα. Πέραν των χιλιάδων που συμμετείχαν στις 22/3, υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 10.000 κόσμος συμμετείχε στις παραστάσεις, τις συναυλίες, τις συζητήσεις και τα κάθε είδους δρώμενα που πλαισίωσαν το πρόγραμμα.
Μετά την επιτυχία του Φεστιβάλ, ήδη συζητιούνται τα επόμενα βήματα, με τη συνέχιση της καλλιτεχνικής δράσης στο πλευρό του αντιφασιστικού κινήματος σε κάθε γειτονιά, να μπαίνει σαν προοπτική.
Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε όσα μας είπαν μερικοί από τους πρωτεργάτες αυτής της διαδικασίας, που ένωσε την τέχνη με το κίνημα.
Το Αντιφασιστικό Φεστιβάλ που έγινε στο αυτοδιαχειριζόμενο θέατρο Εμπρός ξεπέρασε κάθε προσδοκία όσων βοήθησαν για να γίνει.
Δεκάδες θεατρικά κι άλλα σχήματα, που παρέλασαν από τη σκηνή του θεάτρου, έδειξαν ότι η τέχνη μπορεί να ανθίσει μόνο όταν φύγει από τα χέρια των λίγων. Αυτών δηλαδή που σε αναγκάζουν να παίζεις μέσα στα όρια που σου θέτουν αφού σήμερα όλα λειτουργούν στο βωμό του κέρδους. Τα έργα που παίχτηκαν στο Εμπρός ήταν ελεύθερα χωρίς καμία λογοκρισία ή επιλογή. Είχαν σχέση με τον άνθρωπο τώρα, τη στιγμή και τον τόπο. Δεν μπορούσαν δηλαδή να μην έχουν σχέση με τις συγκεκριμένες συνθήκες της κοινωνίας μας, τους φασίστες, το Φαρμακονήσι, τη Λαμπεντούζα, τα μνημόνια και την ανεργία. Δεν ήταν δηλαδή σαν κι αυτές τις φούσκες που παίζονται στα μικρά ή μεγάλα εμπορικά θέατρα, υποβαθμίζοντας το γούστο των θεατών, με τους γυαλιστερούς σταρ, που σε κάνουν να χαζογελάς για δυο ώρες και μετά βουλιάζεις και πάλι απέναντι από την τηλεόραση.
Οι εκατοντάδες θεατές και καλλιτεχνικές ομάδες που πέρασαν, αναπήρων, κωφών, μεταναστών, ερασιτεχνών κ.α, απέδειξαν έμπρακτα ότι ο ρατσισμός και ο αποκλεισμός δεν χωράει στην τέχνη. Κι ότι η τέχνη τώρα περισσότερο από ποτέ, πρέπει να αφυπνίζει, να ξεσηκώνει και να συνειδητοποιεί το κοινό. Κι αυτό φάνηκε στη μεγαλειώδη πορεία του Σαββάτου 22/3, που ξεκινήσαμε από το Εμπρός, φτάσαμε στην Ομόνοια και μετά ενωθήκαμε με τις χιλιάδες λαού στο Σύνταγμα. Όλοι ενάντια στο φασισμό και το ρατσισμό.
Αλέξανδρος Μαρτζούκος, ηθοποιός
“Aνέλαβε ο αυθορμητισμός”
Το φεστιβάλ κατά κοινή ομολογία ξεπέρασε κάθε προσδοκία και όνειρο που είχαμε και από την πρώτη μέρα παραδόθηκε στην διάθεση του κόσμου και των ομάδων καλλιτεχνών που συμμετείχαν. Εμείς απλά οραματιστήκαμε έναν τόπο συνάντησης αντιφασιστικού περιεχομένου και το οργανώσαμε, αλλά από εκεί και μετά ανέλαβε ο αυθορμητισμός και ενθουσιασμός του κόσμου που ήρθε στο Εμπρός. Εκείνος ο κόσμος κατάφερε με γνήσιο τρόπο να αξιοποιήσει την υψηλή ‘αντιρατσιστική και αντιφασιστική’ διαθεσιμότητα όλων των καλλιτεχνών και την συνείδηση του φεστιβάλ.
Οι κατάμεστοι θεατρικοί χώροι και η μυσταγωγική διάθεση είχαν αδιάκοπη διάρκεια ζωής σε όλες τις μέρες του φεστιβάλ. Η σχέση υποβολής μεταξύ κοινού και καλλιτεχνών δεν ήταν τεχνητή, δεν καθορίστηκε από … εφέ, σκηνικές υπερβολές ή άλλες συναφείς τεχνικές, δεν επιβλήθηκε “από τη σκηνή”. Ήταν μοιρασμένη, ήταν φυσική, ήταν προϊόν της συνείδησης του αντιφασιστικού “μηνύματος”. Οι παραστάσεις πήραν έναν χαρακτήρα μυσταγωγίας κι έτσι τελετουργούνταν μια απόλυτη συνύπαρξη μεταξύ σκηνής και ‘κοινού’. Ήταν μοναδική εμπειρία για όσους το ζούσαν.
Κάτι άλλο σημαντικό και ίσως πρωτοποριακό που κατάφερε το αντιφασιστικό 10ήμερο, είναι να συγκεντρώσει πολλούς και πολύ διαφορετικούς ανθρώπους από διαφορετικά πολιτιστικά, πολιτικά και κοινωνικά περιβάλλοντα, γεγονός που προσέφερε στο φεστιβάλ μια πολύ διευρυμένη κοινωνική απεύθυνση.
Είδαμε και είμαστε πλέον σίγουροι ότι η κοινωνική ευαισθητοποίηση μέσω της τέχνης είναι όχι μόνο εφικτή, αλλά και απαραίτητη και ότι ένας συλλογικός αγώνας για μια δίκαιη κοινωνία αλληλεγγύης, ισότητας και ελπίδας γεννούν και θέτουν σε εφαρμογή επιχειρήματα ανθρώπινα, ριζοσπαστικά και αναντίρρητα.
Βασίλη Κουκαλάνι, ηθοποιός - σκηνοθέτης
Είμαστε στο δρόμο. Το συλλαλητήριο στις 22 Μάρτη ήταν μια μεγάλη κινητοποίηση. Πάντα πρέπει να είμαστε στο δρόμο. Είναι χρέος μας γιατί δεν πάει άλλο. Πρέπει όλος ο κόσμος να το καταλάβει. Να μην κάθεται αδρανοποιημένος. Όπως έλεγε κι ο Πάνος Τζαβέλας “Ξυπνήστε! Κυρ Παντελήδες ξυπνήστε”. Γιατί αυτοί οι Κυρ Παντελήδες μας έφεραν εδώ.
Νατάσα Παπαδοπούλου – Τζαβέλα
Το βίωμα του φασισμού και του ρατσισμού το κουβαλάμε από την κούνια μας, με όλα τα εμπόδια, τις διακρίσεις, τις συμπεριφορές. Η τέχνη για μας είναι μια διέξοδος. Οι δουλειές που θέλουμε να βγάζουμε προς τα έξω, πρέπει να είναι συγκρουσιακές. Συγκρουσιακές και για μας και για τον κόσμο που μας βλέπει. Αυτό που θέλουμε να πετύχουμε είναι να καταφέρουμε να κάνουμε τον καθένα να συγκρουστεί πραγματικά με τα στερεότυπά του, βγαίνοντας από την πολύ βολική θέση που μπορεί να έχει απέναντι στα θεάματα. Δεύτερον θέλουμε να δώσουμε μια γερή γροθιά σε όλο αυτό το ρατσιστικό και φασιστικό ιδεολόγημα που μας περιτριγυρίζει.
Γιώργος Χρηστάκης, Χoροθέατρο Δαγίπολη
Ευχαριστούμε τους διοργανωτές που μας έδωσαν την ευκαιρία να ενώσουμε κι εμείς τη φωνή μας. Εγρήγορση γιατί νομίζω ότι η κοινωνία ασφυκτιά κι ο φασισμός είναι ένα από τα πλοκάμια που τη σφίγγουν στο λαιμό. Να κάνουμε ο καθένας ό,τι μπορεί.
Alex K , Last Drive
Και εμείς ως ομάδα Πείρα(γ)μα όπως και πολλές άλλες θεατρικές και καλλιτεχνικές ομάδες υπάρχουμε και λειτουργούμε μέσα από ένα άλλο θέατρο, συλλογικό, πολιτικό και ανεξάρτητο, που παλεύει για την ύπαρξη και την επιβίωσή του. Ένα θέατρο που ψάχνει καθημερινά να βρει σημεία επικοινωνίας και διαλόγου με τους ανθρώπους αυτού του τόπου, εντός και εκτός θεάτρων, και που επιχειρεί να αρθρώσει λόγο για το εδώ και τώρα που βιώνουμε, να εκφέρει το λόγο και το βίωμα των «από κάτω»...
Το Αντιφασιστικό Φεστιβάλ Παραστατικών Τεχνών, το θεωρήσαμε ως το πιο σημαντικό πολιτιστικό συμβάν των τελευταίων ετών και δε θα μπορούσαμε να λείψουμε.
Συναντηθήκαμε πολλές ομάδες και μεμονωμένοι καλλιτέχνες, δυνατά και συλλογικά, και αρθρώσαμε μέσα από την τέχνη μας το δικό μας ΟΧΙ στο Φασισμό και στη Βαρβαρότητα που καλλιεργείται καθημερινά και συστηματικά εδώ και χρόνια. Βρεθήκαμε επίσης με ένα “άλλο” κοινό που έδινε καθημερινά το παρόν θέλοντας κι εκείνο να ορθώσει το δικό του ΟΧΙ, ρουφώντας στην κυριολεξία ό,τι είχε το θέατρο, η μουσική, η ποίηση, το χοροθέατρο να προσφέρει κι επιστρέφοντας εμψύχωση στις ομάδες μέσα από την αθρώα συμμετοχή του, το χειροκρότημά του, τον ενθουσιασμό του, τις συζητήσεις.
Ως ομάδα στοχεύουμε σε ένα θέατρο που να εκφέρει τη δική μας φωνή, σε ένα σύγχρονο λαϊκό θέατρο που επικοινωνεί, εμψυχώνει και ταυτόχρονα προσπαθεί να καταδείξει ότι και ο περίφημος «λαός» δεν είναι μία άμορφη σούπα. Ο καθένας μας φέρει ως άτομο την ευθύνη του εαυτού του και χρειάζεται να παίρνει θέση, όχι να γρυλίζει, να αναγνωρίζει προς τα που να κατευθύνει την οργή του και να την μετατρέπει σε αγώνα, έργο, επικοινωνία και δημιουργία.
Η ομάδα Πείρα(γ)μα συμμετείχε παρουσιάζοντας για πρώτη φορά στην Ελλάδα τον αντιφασιστικό μονόλογο των Φράνκα Ράμε/Ντάριο Φο «Μάμμα Τόνι» στο θέατρο ΕΜΠΡΟΣ και τη σύνθεση «Ο Θάνατος και η Ανάσταση του Πόπολο Πλέμπα» στην πλατεία Ομόνοιας.
Αγγελική Κασσόλα, ομάδα Πείρα(γ)μα
O λόγος για τον οποίο συμμετείχαμε στο Αντιφασιστικό Φεστιβάλ Παραστατικών Τεχνών και στις 22 Μάρτη, είναι απλός, ξεκάθαρος κι αυτονόητος. Η μη απορρόφηση πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων και η ανισότιμη συμμετοχή σε αυτά.
Η τέχνη των αναπήρων αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι των κινημάτων. Η τέχνη που παράγουν οι καλλιτέχνες με αναπηρία, είναι ουσιαστικά ένα μέρος της ανθρώπινης ποικιλομορφίας κι ως έτσι εμείς το αντιλαμβανόμαστε και θέλουμε να το προβάλουμε προς τα έξω. Θέλαμε να παντρέψουμε δύο κομμάτια. Το κομμάτι της τέχνης και το κομμάτι των κινημάτων και του δρόμου. Εμείς οι καλλιτέχνες με αναπηρία συμμετείχαμε και για έναν επιπλέον λόγο. Ο φασισμός έχει να κάνει και με διακρίσεις και απαγορεύσεις. Ένας από τους βασικούς λόγους που συμμετείχαμε σε αυτό και κατεβήκαμε και στο δρόμο, είναι το Π.Δ 370, το οποίο έρχεται από την εποχή του δικτάτορα Μεταξά κι απαγορεύει τη θεατρική εκπαίδευση των ανθρώπων με αναπηρία. Το Θέατρο Κωφών Ελλάδος π.χ κάνει 30 χρόνια θέατρο. 30 χρόνια μετά, η πολιτεία δεν έχει αποδεχτεί ότι οι ανάπηροι μπορούν επί ίσοις όροις να συμμετέχουν στη θεατρική παιδεία. Αν δεν είναι ρατσισμός και φασισμός αυτό, τότε τί είναι;
Θέλουμε να κάνουμε το θυμό μας τέχνη και την τέχνη θυμό. Κι αυτόν το θυμό μέσα από την τέχνη να καταφέρουμε να τον βγάλουμε στο δρόμο, να γίνει μαζικό κίνημα, ενωποιημένο, χωρίς αγκυλώσεις.
Αντώνης Ρέλλας, Κίνηση Χειραφέτησης ΑμΕΑ “Μηδενική Ανοχή”
Είναι πολύ καλό που γίνονται όλα αυτά για να μπορέσει ο κόσμος να συμφιλιωθεί περισσότερο με την ιδέα ότι ο φασισμός δεν είναι επιτρεπτός, είναι ανεπιθύμητος. Υπάρχουν άνθρωποι και μέσω της τέχνης που αντιστέκονται φανερά. Από τη στιγμή που η δουλειά μας είναι να κάνουμε θέατρο και να μας βλέπει ο κόσμος, είναι καλό να πάρουμε θέση σε αυτό. Μπορούμε να διαλέξουμε πάρα πολλά θέματα για να κάνουμε παράσταση. Είναι πιο χρήσιμο όμως να διαλέξουμε ένα θέμα, το φασισμό, που δυστυχώς μας απασχολεί πολύ τώρα τελευταία και να πάρουμε θέση εναντίον του, τόσο εμείς όσο και οι θεατές.
Βασίλης Βηλαράς, σκηνοθέτης παράστασης “Κάρβουνο”
Το Θέατρο Κωφών πάντα προσπαθεί να προάγει την ισοτιμία κι αυτό που μας ενδιαφέρει είναι ότι για μας δεν υπάρχει κανενός είδους εμπόδιο στη διαφορετικότητα και την ποικιλομορφία. Συμμετείχαμε στο αντιφασιστικό – αντιρατσιστικό φεστιβάλ με στόχο την προώθηση της ποικιλομορφίας αυτής. Είμαστε ίσοι, είμαστε διαφορετικοί. Το σημαντικό μήνυμα όμως είναι ότι είμαστε άνθρωποι.
Ευανθία Πλαχούρα, Θέατρο Κωφών Ελλάδος
Συγκλονιστικές καλλιτεχνικές προσπάθειες
Μια από τις πιο σημαντικές παρουσίες του φεστιβάλ ήταν αυτή της «Κίνησης καλλιτεχνών με αναπηρία» και της «Κίνησης Χειραφέτησης ΑμεΑ: Μηδενική Ανοχή» που από την αρχή διεκδίκησαν απόλυτη πρόσβαση στο φεστιβάλ και στους χώρους του θεάτρου, όχι μόνο για τους ανάπηρους ηθοποιούς αλλά και για τους ανάπηρους θεατές.
Ράμπες σε όλες τις εισόδους, μετάφραση για τους κωφάλαλους, ελεύθερες θέσεις για τους ανάπηρους θεατές, διάδρομοι εισόδου και εξόδου, ήταν μερικές από τις διεκδικήσεις των ανάπηρων. Μπορεί η αποφασιστικότητα και η όρεξη που οι ανάπηροι συντελεστές έδωσαν στην διοργάνωση να ήταν από τα πολύ σημαντικά στοιχεία της παρουσίας τους, ωστόσο οι 4 παραστάσεις που ανέβασαν ήταν αυτές που έκλεψαν το καλλιτεχνικό ενδιαφέρον. Ήταν το αφιέρωμα στον Άρη Ταστάνη, έναν από τους σημαντικότερους ανάπηρους ποιητές που στο τέλος του 2013, σε ηλικία 60 ετών έφυγε από τη ζωή, «έναν γνήσιο αγωνιστή του πνεύματος και της ζωής, σταθερά προσηλωμένο στις αξίες της αριστεράς, της δημοκρατίας και στους αγώνες του λαού», όπως εξήγησε ο Αντώνης Ρέλλας σκηνοθέτης της παράστασης «Έξω από τα κουτάκια», που άνοιξε την σειρά παραστάσεων της Κίνησης Καλλιτεχνών με Αναπηρία.
Εντυπωσιακές ήταν και οι «Εκκλησιάζουσες» του Αριστοφάνη από την Ομάδα Εκτός Δρόμου, όσο και η συνεργασία της Κίνησης Καλλιτεχνών με Αναπηρία με το χοροθέατρο Δαγίπολη και τον Ψαραντώνη σε μια πραγματικά μοναδική συνύπαρξη πάνω στη σκηνή του ΕΜΠΡΟΣ. Ωστόσο, ήταν η ολοκαίνουρια παράσταση του Θεάτρου Κωφών Ελλάδος «Κάρβουνο» για τον έρωτα ενός ζευγαριού στα χρόνια του εμφυλίου, που ξεσήκωσε το κοινό κερδίζοντας ένα από τα πιο «μεγάλα» χειροκροτήματα όλου του Φεστιβάλ. Για πρώτη φορά κωφοί και ακούοντες ηθοποιοί συνυπάρχουν στην σκηνή, μοιράζοντας τους ίδιους ρόλους και συμπράττοντας σε μια θεατρική παράσταση σχεδόν εκπαιδευτική, που δεν σου επιτρέπει ούτε μια στιγμή να αποφύγεις την αναπηρία, όχι από οίκτο, αλλά σαν μια αναγκαία κοινωνική πραγματικότητα που διεκδικεί την αναγνώρισή της και την αντιμετώπισή της.
Αληθινές μαρτυρίες
Η παράσταση, σε σκηνοθεσία Βασίλη Βηλαρά βασισμένη σε αποσπάσματα λογοτεχνικών έργων, αληθινές μαρτυρίες και τραγούδια της εποχής, είναι μια συγκλονιστική καλλιτεχνική προσπάθεια που χτυπάει βαθιά τις κοινωνικές προκαταλήψεις για την αναπηρία αλλά και κάνει ξεκάθαρη την σημασία της μάχης για προσβασιμότητα σε όλον αυτόν τον κόσμο. Ταυτόχρονα, χτυπάει ακόμα και εκείνες τις αυθεντίες της θεατρικής πράξης αφού φέρνει στην επιφάνεια την τόσο σημαντική και αναγκαία συζήτηση για την τέχνη όχι μόνο ως θέαμα, αλλά ως εργαλείο ευαισθητοποίησης αλλά και ανάδειξης του πλούτου της διαφορετικότητας.
Μια από τις σημαντικότερες παραστάσεις της χρονιάς, το «Κάρβουνο» (παίζεται κάθε Παρασκευή, Σάββατο & Κυριακή στις 9μμ -Θέατρο Κωφών Ελλάδος-Σαχτούρη 8-10, Πλατεία Κουμουνδούρου), έδωσε στο Αντιφασιστικό Φεστιβάλ Θεάτρου έναν χαρακτήρα συνύπαρξης και ανεκτικότητας αποδεικνύοντας πως η μάχη ενάντια στους φασίστες ανοίγει ευρύτερα ζητήματα για μια κοινωνία χωρίς ρατσισμό και αποκλεισμούς.
Κυριάκος Μπάνος
Κρήτη
Εν όψει της 22/3, την παγκόσμια ημέρα ενάντια στο ρατσισμό και το φασισμό όπου πραγματοποιήθηκε ένα μεγάλο παγκρήτιο συλλαλητήριο, πολλοί εργαζόμενοι, νέοι, άνεργοι και άλλοι έδειξαν τα αντιφασιστικά τους αντανακλαστικά απέναντι στην φασιστική απειλή.
Το ίδιο και η μουσική κοινότητα στο Ρέθυμνο, έδειξε την αντιφασιστική της διάθεση καθώς από το μονοήμερο αντιφασιστικό φεστιβάλ που οργανώθηκε στο πανεπιστήμιο, αρκετές rock και hip hop μπάντες θέλησαν να βοηθήσουν για την ενίσχυση της 22/3.
Αλλά δεν σταμάτησε μόνο εκεί καθώς και για το ίδιο το συλλαλητήριο συγκροτήματα μας δήλωσαν ότι θέλουν να παίξουν για να μετατρέψουμε εκείνη τη μέρα σε γιορτή. Το πιο ελπιδοφόρο είναι ότι πολλοί από αυτούς ήταν μαθητές, οι οποίοι τα τελευταία χρόνια με τη μουσική τους στο Ρέθυμνο έχουν παίξει σημαντικό ρόλο στην απομόνωση των φασιστών.
Ζήσης Καλλιμάνης
Θεσσαλονίκη
Στις 22 Μάρτη στην Θεσσαλονίκη, εκτός από μια μεγάλη αντιφασιστική διαδήλωση έγινε και μια εξαιρετικά επιτυχημένη αντιφασιστική συναυλία, που έδωσε τη δυνατότητα στους αντιφασίστες και τις αντιφασίστριες να κυριαρχήσουν με τα συνθήματά τους και τα τραγούδια τους όλη την ημέρα στην πόλη.
Αυτό δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί χωρίς τη συνδρομή των συγκροτημάτων που έπαιξαν στη συναυλία αφιλοκερδώς, προκειμένου να στηρίξουν τη μάχη ενάντια στο φασισμό και το ρατσισμό. Τέσσερα αγαπημένα συγκροτήματα της πόλης, η ομάδα κρουστών «Κρούση», οι Speakeasies, οι ΕΚΜΕΚ, οι Baildsa, έπαιξαν για τέσσερις ώρες στο προαύλιο της κατειλημμένης ΕΤ3 δίνοντάς μας αυτοπεποίθηση και δύναμη μέσα από ρυθμούς κρουστών, swing, ethnic rock και Balkan. Η συναυλία τελείωσε μέσα σε αντιφασιστικά συνθήματα και με την υπόσχεση από τους καλλιτέχνες που συμμετείχαν ότι θα ανανεώσουμε το ραντεβού μας στις επόμενες μεγάλες μάχες για να τσακίσουμε το ρατσισμό και τους φασίστες.
Φύλλια Πολίτη