Στην “Πανσπουδαστική”, το φοιτητικό περιοδικό της νεολαίας της ΕΔΑ από το 1956 έως το 1967, ήταν αφιερωμένη η ημερίδα που οργάνωσε η Εταιρεία Μελέτης της Ιστορίας της Αριστερής Νεολαίας (Ε.Μ.Ι.Α.Ν) το περασμένο Σάββατο στα γραφεία της ΕΣΗΕΑ. Με αφορμή τη συμπλήρωση 50 χρόνων από την έκδοση του πρώτου τεύχους της Πανσπουδαστικής, η ημερίδα ζωντάνεψε το φοιτητικό και νεολαιίστικο κίνημα που μαζί με τους εργατικούς αγώνες συγκλόνισαν την Ελλάδα στις αρχές τις δεκαετίας του ‘60.
Η πλειοψηφία των ομιλητών αλλά και όσων παρακολούθησαν την ημερίδα ήταν συντάκτες, συνεργάτες ή απλοί φίλοι της Πανσπουδαστικής, που ως φοιτητές και νεολαίοι τότε συμμετείχαν ενεργά στο κίνημα. Ολοι, φανερά συγκινημένοι, συζητούσαν για τις μάχες, τις αγωνίες, τις διαφωνίες, τις διεκδικήσεις εκείνης της έκρηξης της νεολαίας που στο περιοδικό της Πανσπουδαστικής βγήκε έναν από τους βασικούς εκφραστές της.
Η ημερίδα ήταν χωρισμένη σε τρεις συνεδρίες. “Πανσπουδαστική ως έντυπο”, Πανσπουδαστική, φοιτητικό κίνημα και πολτική”, “Πανσπουδαστική και Πολιτισμός”. Τα θέματα, συνδυασμένα με τις προσωπικές εμπειρίες του κάθε ομιλητή, κατάφεραν να περιγράψουν με άμεσο τρόπο την κατάσταση του κινήματος και της Αριστεράς της περιόδου. Οι περισσότεροι στάθηκαν κύρια στην περίοδο ‘60-’62, όταν το φοιτητικό κίνημα κορυφώνεται και το περιοδικό σημειώνει τη μεγαλύτερη κυκλοφορία του.
Συνοψίζοντας τις περιγραφές που ακούστηκαν, από το ‘56, όταν το πρώτο τεύχος της Πασπουδαστικής κάνει την εμφάνισή του, υπάρχει φανερή εγρήγορση των φοιτητών. Είναι οι πρώτες ενδείξεις ότι το κίνημα ξανασηκώνει κεφάλι μετά την ήττα της Αντίστασης στον Εμφύλιο.
Την άνοιξη του ‘62 στην Πανσπουδαστική αποφασίζεται να προβληθεί ένα αίτημα που μοιάζει “ουτοπικό” ακόμα και για τους εμπνευστές του: το 15% του προϋπολογισμού για την Παιδεία. Δεν μπορούσαν να φανταστούν ότι μαζί με το άρθρο 114 του συντάγματος έμελε να αποτελέσει το σύμβολο ενός τεράστιου κινήματος για παιδεία και δημοκρατικές ελευθερίες. Στις μαζικότατες διαδηλώσεις της άνοιξης του ‘62, που στην αρχή χτυπιούνται σκληρά από την αστυνομία, τα αιτήματα για δημοκρατία μπλέκονται με αυτά για ακαδημαϊκές ελευθερίες, πανεπιστημιακό άσυλο, τήρηση του Συντάγματος. Η Πανσπουδαστική προσπαθεί να καλύψει τις εξελίξεις με έκτακτα παραρτήματα και 4σέλιδα.
Σε όλη αυτή την πορεία δεν λείπουν φυσικά τα λάθη. Στην ημερίδα ακούστηκαν κριτικές για τη μετέπειτα πορεία του περιοδικού και άνοιξε μεγάλη συζήτηση. Με αυτό το τρόπο εκφράστηκε το ερώτημα γιατί υποχώρησε αυτό το τεράστιο κίνημα που αγκάλιασε ολόκληρη την εργατική τάξη και τη νεολαία αλλά τελικά έφτασε να τσακιστεί από τη χούντα. Είναι ένα ερώτημα που ταλανίζει ακόμα τους αγωνιστές εκείνης της περιόδου και που αφορά όλους όσους αγωνίζονται ξανά σήμερα.