Αντιφασιστικό και αντιρατσιστικό κίνημα
Συνέντευξη με τον Πέτρο Κωνσταντίνου: “Το Πολυτεχνείο δεν ήτανε γιορτή”

Πέτρος Κωνσταντίνου

Συνέντευξη με τον Πέτρο Κωνσταντίνου

Στις 16 Νοέμβρη του 1980 η κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Ράλλη απαγόρευσε την πορεία προς την αμερικανική πρεσβεία. Ήταν μια μακριά προεκλογική περίοδος καθως πηγαίναμε για το 1981 όπου το ΠΑΣΟΚ θα αναλάμβανε για πρώτη φορά την εξουσία. Την πολιτική όλων των κομμάτων καθόριζε η πολιτική της «συντεταγμένης πορείας προς τις εκλογές» και του «ήπιου κλίματος». Αυτή μεταφραζόταν σε πίεση για υποστολή των εργατικών αγώνων αλλά και των φοιτητικών καταλήψεων και διαδηλώσεων που είχαν προηγηθεί την προηγούμενη χρονιά. 

Το 1979-80, η επαναστατική αριστερά μέσα από τις φοιτητικές καταλήψεις άρχισε να παίζει ξανά ρόλο στα πανεπιστήμια. Η διάσπαση του Ρήγα Φεραίου, η Β’ Πανελλαδική, μια διάσπαση από τα αριστερά της νεολαίας του ΚΚΕ Εσωτερικού, ήταν καθοριστική. Δημιουργήθηκε ένα κύμα φοιτητικών συσπειρώσεων το οποίο ήταν μαζικό, είχε βάση στις σχολές, μπορούσε να παίρνει συνελεύσεις. 

Αυτές οι δυνάμεις αποτέλεσαν το οργανωτικό κορμό για μια πρωτοβουλία με στόχο το σπάσιμο της απαγόρευσης που απέναντί της είχε τις δυνάμεις του ΠΑΣΟΚ και του ΚΚΕ που έλεγχαν την πλειοψηφία στο κεντρικό συμβούλιο της ΕΦΕΕ, έχοντας αναλάβει την οργάνωση του τριήμερου εορτασμού. Ήταν μια πρωτοβουλία που στηρίχθηκε στο ΚΚΕ μ-λ, την Κ.Ο Μαχητής, την ΟΚΔΕ, την Β’ Πανελλαδική και την ΟΣΕ, τις συσπειρώσεις στο Πολυτεχνείο και την Φυσικομαθηματική Σχολή. Έγιναν πολύ μεγάλες συνελεύσεις στις σχολές και μια τεράστια συνέλευση στο Πολυτεχνείο που αποφάσισε να σπάσει την απαγόρευση.

Σαν ΟΣΕ, δώσαμε τη μάχη όχι μόνο για να φτιαχτεί αυτό το μέτωπο αλλά και για να απευθυνθεί στον κόσμο του ΠΑΣΟΚ και του ΚΚΕ και να κερδίσει την πλειοψηφία των φοιτητών στις σχολές. Αυτό φάνηκε τελικά και στην ίδια τη μέρα της πορείας του Πολυτεχνείου, όπου ξεκινώντας με ένα μπλοκ των 3-4.000, (με το πρώτο πανό να γράφει «Το Πολυτεχνείο δεν ήταν γιορτή ήταν εξέγερση και πάλη ταξική, Μειοψηφία του ΚΣ της ΕΦΕΕ») φτάσαμε τελικά  να συσπειρώσουμε πάνω από 20.000. Ήταν κόσμος από τα μπλοκ του ΠΑΣΟΚ, που τότε έβαζε σαν κεντρικό σύνθημα την «αλλαγή» έχοντας μετατρέψει την πορεία του Πολυτεχνείου σε προεκλογική κινητοποίηση, και του ΚΚΕ,  που αντίστοιχα είχε κεντρικό σύνθημα  “Αλλαγή δεν γίνεται χωρίς το ΚΚΕ”.  Κόσμος που έβλεπε την επικείμενη κατάρρευση της ΝΔ και ήθελε να μεταφραστεί σε αγώνες και όχι αναμονή - δεν υπάκουσε στη γραμμή των ηγεσιών που του έλεγαν να διαλυθεί στο Σύνταγμα.

Όταν η πορεία έφτασε στην Βουλή -μια πολύ συγκροτημένη πορεία με εκατοντάδες ανθρώπινες αλυσίδες- απώθησε στα «λουλουδάδικα» αρχικά τους «καπελάκηδες» της αστυνομίας και φτάνοντας στο ύψος πλέον της εισόδου της Βουλής ήρθε αντιμέτωπη με εκατοντάδες άσπρα κράνη των ΜΑΤ να είναι παραταγμένα και από πίσω τους τις αύρες, τα τεθωρακισμένα της αστυνομίας που σημαδεύαν το πλήθος. Τρεις φορές αντιμετώπισαν οι αλυσίδες των διαδηλωτών τα  ΜΑΤ μέχρι να σπάσουν και αυτό που ακολούθησε ήταν μια άγρια δολοφονική επίθεση. Ακόμη και την επόμενη μέρα το πρωί, υπήρχαν σωροί από τσάντες, παπούτσια των διαδηλωτών που άφησε πίσω της αυτή η επίθεση. 

Μνήμες

Ακολούθησε το λυσσαλέο κυνηγητό της αστυνομίας και των ΜΑΤ με τις δολοφονίες του Κύπριου αριστερού αγωνιστή Ιάκωβου Κουμή και της Σταματίνας Κανελλοπούλου, μπροστά από την καφετέρια του Ζόναρς στην Πανεπιστημίου. Η καταστολή της διαδήλωσης που απλώθηκε σε όλο το κέντρο ήταν σαφές ότι είχε στόχο να αφήσει νεκρούς. Θυμάμαι, φτάνοντας μαζί με κάποια παιδιά έξω από το Πολυτεχνείο, μου ξύπνησαν οι μνήμες από την Κύπρο, όταν αντιλήφθηκα ότι γύρω σφύριζαν σφαίρες και μπήκαμε τελικά στο Πολυτεχνείο. Υπήρξαν εκείνο το βράδυ πυροβολισμοί σε διάφορα σημεία της Αθήνας. 

Την άλλη μέρα, με τη δήλωση του Ανδρέα Παπανδρέου για τους «προβοκάτορες που αμαυρώσαν την πορεία του Πολυτεχνείου», το ΠΑΣΟΚ έδωσε πλήρη στήριξη στην κυβέρνηση Ράλλη καθώς έδινε εξετάσεις στην άρχουσα τάξη, ότι το «κράτος θα έχει συνέχεια» όταν έρθει στην κυβέρνηση. Και ταυτόχρονα το ΚΚΕ κατήγγειλε τους «αριστεριστές» συνεχίζοντας τον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπισε την κατάληψη του Πολυτεχνείου το 1973 έχοντας ακόμη μια φορά σαν βασική πολιτική τις κοινοβουλευτικές προτεραιότητες και το «ήπιο κλίμα».

Η επαναστατική αριστερά και το νέο κίνημα που διαμορφωνόταν τότε δεν μπόρεσε να απαντήσει σε αυτές τις προκλήσεις. Υπήρχαν πολιτικές αδυναμίες που την εμπόδιζαν να εξηγήσει την περίοδο και τις αντιφάσεις της. Για παράδειγμα, το ΚΚΕμ-λ είχε την άποψη ότι αυτό το χτύπημα ήταν ξεκίνημα φασιστικοποίησης, ενώ η πορεία της κατάστασης ήταν αντίστροφη, δεν πηγαίναμε για νέα χούντα. Ο ρόλος της ΟΣΕ έστω και αν ήταν μια μικρή οργάνωση,  ήταν καθοριστικός στην προσπάθεια οι οργανώσεις της επαναστατικής αριστεράς να μην ενδώσουν στην πίεση της ρεφορμιστικής αριστεράς που ήταν τεράστια εκείνη την περίοδο -τόσο μεγάλη ώστε το 1981 το ΠΑΣΟΚ μπορούσε να απορροφά ολόκληρα κομμάτια του ΕΚΚΕ και άλλων ομάδων της επαναστατικής αριστεράς. 

Προσπαθούσαμε να συνδεθούμε με τις μάχες που εξακολουθούσαν να δίνουν κομμάτια της εργατικής τάξης. Και επιμέναμε στην γραμμή που λέει απευθύνεσαι μαζικά, παίρνεις πρωτοβουλίες, ενώνεις πάνω σε συγκεκριμένα αιτήματα και πολιτικούς στόχους και δίνεις τη μάχη για να κερδίσεις. Πρόκειται για βασικό στοιχείο της παράδοσης της ΟΣΕ που κρατάμε και σήμερα. 

Το Πολυτεχνείο του ’80 άφησε πολύτιμη κληρονομιά. Ο Κουμής και η Κανελλοπούλου έγιναν σύμβολο του τι σημαίνει ότι κάθε χρόνο η πορεία του Πολυτεχνείου γίνεται, πάει εκεί που θέλει να πάει και ξεσηκώνει δεκάδες χιλιάδες κόσμου. Όσο και να λυσάει χρόνια τώρα η δεξιά, η πορεία γίνεται και είναι μια ζωντανή πολιτική μάχη απέναντι στις κυβερνήσεις και το τι μέτρα κάθε φορά αυτές μεθοδεύουν. Έχει τεράστια σημασία να θυμόμαστε τι έγινε το 1973 αλλά ταυτόχρονα είναι και ένας σταθμός για την ίδια τη στιγμή που κάθε φορά γίνεται. 

Η πορεία του Πολυτεχνείου το 1980 ήταν από τις πιο σημαδιακές γιατί έστειλε το μήνυμα στην άρχουσα τάξη και τους κρατικούς μηχανισμούς της ότι υπάρχει η αριστερά της επανάστασης που μπορεί να παίρνει αυτού του μεγέθους τις πρωτοβουλίες. Αλλά και για ένα ακόμη λόγο. Γιατί τα ΜΑΤ και τα κουμπούρια της αστυνομίας σαράντα χρόνια μετά είναι ακόμη εδώ να τρομοκρατούν, να χτυπάνε, να δολοφονούν.  

Ο φετινός σταθμός είναι η απόπειρα του Μητσοτάκη και του Χρυσοχοϊδη, κινητοποιώντας τους ίδιους αυτούς μηχανισμούς, να απαγορεύσουν την πορεία του Πολυτεχνείου, φτάνοντας στο σημείο να απαγορεύουν τις συναθροίσεις τεσσάρων ατόμων και άνω. Απέναντι σε αυτές τις προκλήσεις το κίνημα έχει παράδοση να δίνει τις απαντήσεις του.