Οικονομία και πολιτική
Προϋπολογισμός 2021 - Από αποτυχία σε αποτυχία: Συνταγή για Μνημονιακές επιθέσεις

Φωτό από απεργία της ΑΔΕΔΥ τον Φλεβάρη του 2010. Από το αρχείο της ΕΑ

Τις ίδιες μέρες που η Νίκη Κεραμέως μελετούσε τις διαστάσεις των παιδικών προσώπων για την προμήθεια των μασκών για τα σχολεία, ο Χρήστος Σταϊκούρας μελετούσε τα δεδομένα της οικονομίας για την σύνταξη του προϋπολογισμού για το οικονομικό έτος 2021. Με την ίδια αποτελεσματικότητα. Τώρα συναγωνίζονται μεταξύ τους για το βραβείο του μεγαλύτερου φιάσκου. Οι μάσκες “σώβρακο” ή ο προϋπολογισμός “σώβρακο”; Ιδού η απορία.

Την Παρασκευή η κυβέρνηση θα καταθέσει το τελικό σχέδιο του προϋπολογισμού του 2021 στη Βουλή. Τρεις βασικές “προσαρμογές” έχει σε σχέση με το προσχέδιο που είχε δώσει στη δημοσιότητα το υπουργείο Οικονομικών στις αρχές του Οκτώβρη. Και οι τρεις -τι περίεργο- προς το χειρότερο.

Ύφεση

Η πρώτη αφορά την ύφεση τη χρονιά που διανύουμε. Το προσχέδιο προέβλεπε ότι θα έκλεινε στο 8,3%. Τώρα η νέα εκτίμηση είναι ότι θα “κινηθεί στην περιοχή του 10%”. 

Φυσικά κανένας δεν εντυπωσιάστηκε από τη νέα αποτυχία του Σταϊκούρα. Οι προβλέψεις του έχουν βγει όλες λάθος. Ο προϋπολογισμός του 2020 προέβλεπε -σε πείσμα της ύφεσης που είχε αρχίσει ήδη από τους τελευταίους μήνες του 2019 να χτυπάει τον πλανήτη- “σθεναρή” αύξηση του ΑΕΠ μέσα στη χρονιά που διανύουμε κατά τουλάχιστον 3 ποσοστιαίες μονάδες. Τον Μάρτη, μόλις έσκασε η κρίση του κορονοϊού, μιλούσε για μηδενική ανάπτυξη. Τον Απρίλη διαβεβαίωνε ότι η ύφεση δεν θα ξεπεράσει το 4%. Τον Οκτώβρη έφτασε στο 8,3%. Τώρα “στην περιοχή του 10%”. Και βλέπουμε.

Η κυβέρνηση επικαλείται τις αβεβαιότητες της πανδημίας για να δικαιολογήσει αυτές τις απανωτές αποτυχίες. Τον Μάρτη, τον Απρίλη και τον Οκτώβρη, όμως, το υπουργείο Οικονομικών είχε έρθει σε σύγκρουση για τις εκτιμήσεις του με όλους τους διεθνείς οργανισμούς: η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η Κομισιόν, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο -όλοι- προέβλεπαν μια πολύ πιο βαθιά ύφεση για την ελληνική οικονομία. Η κυβέρνηση τους κατηγορούσε τότε για απαισιοδοξία. Τώρα αποδείχτηκε ότι η κυβέρνηση προσπαθούσε να κρύψει το πρόβλημα.

Παρά την πρωτοφανή ύφεση -τις συνέπειες τις πληρώνουν ήδη πολύ άγρια οι εργάτες και οι φτωχοί- η κυβέρνηση επιμένει να μιλάει για success story: τα πήγαμε πολύ καλύτερα από τις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες λέει χωρίς ίχνος ντροπής ο Σταϊκούρας. “Τα δημοσιονομικά μέτρα στην Ευρώπη για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας, κατά μέσο όρο, ανέρχονται στο 4% του ΑΕΠ για το 2020” λέει σε μια πρόσφατη συνέντευξή του στην Realnews. “Στην Ελλάδα, αυτά τα μέτρα έχουν ήδη ξεπεράσει το 6% του ΑΕΠ. Και με το τελευταίο πακέτο μέτρων θα φτάσουμε περίπου στο 8% του ΑΕΠ. Συνεπώς αποδεδειγμένα, και συγκριτικά με την Ευρώπη, ενεργούμε έγκαιρα, στοχευμένα και αποτελεσματικά”. 

Στα τέλη του Σεπτέμβρη, σε μια άλλη συνέντευξη στην “έγκυρη” εφημερίδα Παραπολιτικά, ο υπουργός Οικονομικών κόμπαζε για το “γεγονός” (που λέει ο λόγος) ότι η ύφεση στην Ελλάδα δεν είναι η χειρότερη στην Ευρώπη, όπως προέβλεπαν πολλοί οικονομολόγοι: “με βάση τα προσωρινά διαθέσιμα στοιχεία, το 1ο εξάμηνο του έτους, η ελληνική οικονομία συρρικνώθηκε κατά 7,9%, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος συρρίκνωσης στην ευρωζώνη ήταν 9,0%, ενώ ειδικότερα στην Πορτογαλία 9,3%, στην Ιταλία 11,7%, στη Γαλλία 12,3% και στην Ισπανία 13,1%. Διαψεύδονται έτσι, μέχρι σήμερα τουλάχιστον, οι προβλέψεις ότι η Ελλάδα θα κατέγραφε τη μεγαλύτερη ύφεση στην Ευρωπαϊκή Ένωση...” Το ποιος διαψεύδεται τελικά το ομολογεί το νέο σχέδιο του προυπολογισμού.

Ελλείμματα και Χρέος

Η δεύτερη “προσαρμογή” στο τελικό κείμενο του προϋπολογισμού σε σχέση με το προσχέδιο του Οκτωβρίου αφορά στα ελλείμματα και το χρέος. Το πρωτογενές έλλειμμα (δηλαδή χωρίς να συνυπολογιστούν οι τόκοι του δημοσίου χρέους)  θα φτάσει με τις νέες προβλέψεις στο 3% του ΑΕΠ – τριπλάσιο δηλαδή από το 1% του Οκτώβρη. Συνολικά το δημόσιο έλλειμμα θα “ακουμπήσει” το 10%, στα επίπεδα που το άφησε η κυβέρνηση του Κώστα Καραμανλή το 2008 δηλαδή. 

Ακόμα πιο δραματική είναι η εικόνα του δημόσιου χρέους. Πριν από λίγες ημέρες ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Θόδωρος Σκυλακάκης είχε ομολογήσει ότι το χρέος θα ξεπεράσει το 200% του ΑΕΠ. Και για να αντιμετωπίσει τις συνέπειες του νέου λοκντάουν (δηλαδή να στηρίξει τις μεγάλες επιχειρήσεις) ο νέος προϋπολογισμός θα περιλαμβάνει ένα ακόμα πακέτο “στήριξης” 4 δις ευρώ (στο προσχέδιο ήταν 2 δις) που θα επιβαρύνει ακόμα περισσότερο το χρέος μέσα στη χρονιά που μας έρχεται.

Η κυβέρνηση, προς το παρόν, δεν αντιμετωπίζει προβλήματα χρηματοδότησης. Υπάρχουν πολλοί και διάφοροι λόγοι που την “προστατεύουν” από τη μανία των αγορών. Ο πιο σημαντικός από όλους είναι το “εύκολο χρήμα” των κεντρικών τραπεζών και η έλλειψη επενδυτικών ευκαιριών για τις τράπεζες και τους κερδοσκόπους που λυμαίνονται το φρεσκοτυπωμένο χρήμα. Αλλά αυτός ο παράγοντας -όπως και όλοι οι άλλοι- έχει ημερομηνία λήξης. Αργά ή γρήγορα οι αγορές θα χάσουν τη διάθεση να επενδύουν ακόμα και σε ομόλογα - σκουπίδια και η Ελλάδα θα βρεθεί ξανά στην ίδια θέση που βρέθηκε το 2009-10, να μην μπορεί να εξυπηρετήσει τα χρέη της και να είναι αναγκασμένη να προσφύγει στους γνωστούς και μη εξαιρετέους “φίλους” (την Κομισιόν, την ΕΚΤ, το ΔΝΤ) για “βοήθεια”. Διάφορα στελέχη της κυβέρνησης προετοιμάζουν ήδη το έδαφος για την ώρα που ο κόσμος (για την ακρίβεια, οι εργάτες που παράγουν τον πλούτο) θα κληθεί να πληρώσει τον λογαριασμό της διάσωσης της οικονομίας από τις συνέπειες της πανδημίας.

Η ανάκαμψη που δεν θα έρθει

Όταν ξέσπασε το πρώτο κύμα της πανδημίας και επιβλήθηκε το πρώτο λοκντάουν η κυβέρνηση πίστευε ότι η οικονομία θα βυθιζόταν μεν σε μια απότομη ύφεση φέτος αλλά θα ανέκαμπτε γρήγορα και δυναμικά μέσα στο 2021. Το ίδιο -με μικρές παραλλαγές στα νούμερα- πίστευαν πρακτικά όλα τα οικονομικά επιτελεία της Ευρώπης. Τώρα οι ελπίδες αυτές έχουν εξανεμιστεί. Και αυτό θα αποτυπωθεί ανάγλυφα στον προϋπολογισμό που καταθέτει την Παρασκευή ο Σταϊκούρας στη Βουλή και είναι η τρίτη μεγάλη ανατροπή σε σχέση με το προσχέδιο του Οκτώβρη.

Με βάση τις τελευταίες εκτιμήσεις η ύφεση θα συνεχιστεί και στο πρώτο τρίμηνο του 2021. Η ανάκαμψη θα έρθει την άνοιξη –με μια βασική προϋπόθεση: ότι θα έχει βρεθεί το εμβόλιο και η πανδημία θα έχει ελεγχθεί. Αλλά ακόμα και έτσι οι προβλέψεις είναι ισχνές: ανάπτυξη από 4,5% ως 5% και όχι 7,5% που προέβλεπε το προσχέδιο. 

Το 4,5% μπορεί να ακούγεται τεράστιο σε σύγκριση με τα πολύ χαμηλά νούμερα των τελευταίων χρόνων. Αλλά η σύγκριση είναι απατηλή: το 4,5% υπολογίζεται σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, δηλαδή τη φετινή. Με άλλα λόγια η ανάκαμψη του 2021 θα καλύψει απλώς και μόνο τις μισές απώλειες του 2020. Ή για να το πούμε διαφορετικά θα χρειαστούν δυο χρόνια για να επιστρέψουμε απλά στο (άθλιο) σημείο που ήμασταν στο τέλος του 2019.

Και αυτά με την προϋπόθεση ότι θα υλοποιηθούν οι εκτιμήσεις -κάτι που δεν είναι καθόλου σίγουρο. Ο προϋπολογισμός προβλέπει, για παράδειγμα, ότι τα έσοδα από τον τουρισμό θα φτάσουν το 2021 στο 60% των εσόδων του 2019. Αλλά αυτή η πρόβλεψη είναι τελείως αυθαίρετη. Όπως αυθαίρετη είναι και η υπόθεση ότι θα έχει ελεγχθεί η πανδημία μέχρι την άνοιξη (η μετάλλαξη του ιού στα εκτροφεία μινκ δείχνει ανάγλυφα πόσο αδιόρθωτος είναι ο καπιταλισμός, που συνεχίζει απτόητος τις ίδιες πρακτικές παρόλο που έχει καταφέρει να μολύνει όλο τον πλανήτη  με έναν επικίνδυνο ιό).

Ο προϋπολογισμός που η κυβέρνηση στέλνει στη Βουλή είναι συνταγή για κλιμάκωση μνημονιακών επιθέσεων: περικοπές για τις ανάγκες μας, συμπεριλαμβανομένης της υγείας και κάθε δυνατή βοήθεια στις “επιχειρήσεις μας που περνάνε δύσκολες ώρες” -όπως είχε πει κάποτε ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης για τις ελληνικές τράπεζες. Η χρεοκοπία όλων των προβλέψεων της κυβέρνησης θα κάνει αυτή την επίθεση που ετοιμάζουν ακόμα πιο άγρια. 

Το ίδιο θα είναι και η απάντηση που τους ετοιμάζουμε.


Διαβάστε επίσης