Οικονομία και πολιτική
12 μίλια στο Ιόνιο: Δεν “μεγαλώνει η Ελλάδα”, μεγαλώνει η πολεμική απειλή

20/9/19, Διαδήλωση ενάντια στην περιβαλλοντική καταστροφή. Φωτό: Στέλιος Μιχαηλίδης

Tην Τρίτη 19 Γενάρη, καθώς η Εργατική Αλληλεγγύη πήγαινε στο τυπογραφείο, ψηφιζόταν στην Βουλή, το νομοσχέδιο της επέκτασης της αιγιαλίτιδας ζώνης στο Ιόνιο πέλαγος από τα έξι στα δώδεκα ναυτικά μίλια, με την ΝΔ, τον ΣΥΡΙΖΑ, το ΚΙΝΑΛ, την Ελληνική Λύση και το ΜέΡΑ25 να έχουν ταχθεί υπέρ, ενώ το ΚΚΕ να δηλώνει «παρών». 

Η κυβέρνηση κάνει λόγο για μια ιστορικής σημασίας απόφαση, καθώς η Ελλάδα «διευρύνει -για πρώτη φορά από το 1947- την έκταση της επικράτειάς της». Στο νομοσχέδιο αναφέρεται επίσης ότι «η Ελληνική Δημοκρατία επιφυλάσσεται για την άσκηση και στις λοιπές περιοχές της Επικράτειάς της των αντίστοιχων δικαιωμάτων της». 

Η επέκταση στο Ιόνιο, είναι μια επιθετική κίνηση στη γεωπολιτική σκακιέρα των ανταγωνισμών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο με ρητά διατυπωμένο στόχο την «ΕΠΕΚΤΑΣΗ» της κυριαρχίας του ελληνικού κράτους που συνοδεύεται από την αναβάθμιση των συμφερόντων του ελληνικού καπιταλισμού στην ευρύτερη περιοχή.

H τοποθέτηση της ελληνικής κυβέρνησης (αλλά και της αντιπολίτευσης) βασίζεται στον ισχυρισμό ότι έχει μαζί της το «διεθνές δίκαιο». Όμως το «διεθνές δίκαιο» και οι διεθνείς συνθήκες λίγο έχουν να κάνουν με το δίκαιο. Είναι προϊόντα ανταγωνισμών, συγκρούσεων και συμμαχιών ανάμεσα σε άρχουσες τάξεις και αποτυπώνουν την ισχύ και τις επιδιώξεις σε μια δεδομένη περίοδο. Η περίπτωση της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας που υπογράφτηκε μετά από παζάρια δεκαετιών το 1982 και άρχισε να τίθεται σε ισχύ από το 1994, είναι μια τέτοια περίπτωση καθώς έχει γίνει θερμοκήπιο έντασης και ανταγωνισμών σε πολλά σημεία του πλανήτη.

Όσον αφορά στην κόντρα ανάμεσα στον ελληνικό και τον τουρκικό καπιταλισμό, μια εικόνα του τι σημαίνει η επέκταση στο Αιγαίο έχει δώσει (ΕφΣυν 24/10/17) ο Αλέξης Ηρακλείδης, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο: «Με τυχόν επέκταση στα 12 μίλια, η Ελλάδα σχεδόν θα διπλασίαζε την κυριαρχία της στα χωρικά ύδατα του Αιγαίου από 35% που είναι σήμερα (με τα 6 μίλια) στα 64% και η ανοιχτή θάλασσα θα περιοριστεί από 56% που είναι τώρα, στο μόλις 26,1%. Το Αιγαίο θα καταστεί κλειστή ελληνική θάλασσα μια και θα υπάρχει αδιατάρακτη συνέχεια χωρικών υδάτων από το Σούνιο ώς τα Δωδεκάνησα και την Κρήτη… Όταν υπάρχουν αντικριστές χώρες και όταν ισχύουν “ειδικές περιστάσεις”, με πολλά νησιά ή περίπλοκη ακτογραμμή, όπως κατ' εξοχήν συμβαίνει στο Αιγαίο, τότε δεν συνιστάται μονομερής οριοθέτηση των χωρικών υδάτων μέχρι τα 12 μίλια από τη μία χώρα, αλλά συμφωνία μεταξύ των δύο παράκτιων χωρών ή προσφυγή για επίλυση σε διεθνές δικαστικό όργανο…»

Χρειάστηκαν πολλοί αιματηροί πόλεμοι ώστε να διαμορφωθούν τα χερσαία σύνορα των εθνών-κρατών στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων και της Ανατολικής Μεσογείου όπως είναι σήμερα, οδηγώντας στον θάνατο και την προσφυγιά εκατομμύρια ανθρώπους που ζούσανε ανακατεμένοι στα εδάφη της πρώην Οθωμανικής Αυτοκρατορίας - με τη δύναμη των όπλων. 

Ανταγωνισμός

Θα είναι πραγματικά ένας νέος εφιάλτης για όλους τους γειτονικούς λαούς αν ο ανταγωνισμός πολυεθνικών και κρατών για το ποιος θα ελέγχει τη θάλασσα και το υπέδαφος κάτω από αυτήν (με την οριοθέτηση χωρικών υδάτων, υφαλοκρηπίδας και πιο πρόσφατα των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών) οδηγήσει σε νέες πολεμικές συρράξεις.   

Βέβαια όλη αυτή η «ενεργητικότητα» στο Ιόνιο είναι επικίνδυνη και για έναν ακόμη λόγο. Έχει σαν οικονομικό υπόβαθρο και άμεσο στόχο το προχώρημα γεωτρήσεων στην περιοχή του Ιονίου – που συναντά ήδη μεγάλες αντιστάσεις από σωματεία, φορείς, δημοτικές κινήσεις και κατοίκους των νησιών σε μια από τις πιο σεισμογενείς περιοχές της χώρας καθώς και από το ευρύτερο περιβαλλοντικό κίνημα:    

«Συμπορευόμενοι με τις πρωτοβουλίες ενάντια στις εξορύξεις υδρογονανθράκων των νησιών μας θεωρούμε ότι δεν πρέπει να γίνει έρευνα και εξόρυξη υδρογονανθράκων στο Ιόνιο» ανέφερε σε ανακοίνωσή του ο Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος Κέρκυρας, με αφορμή την σχετική απόφαση της πλειοψηφίας του Περιφερειακού Συμβουλίου Ιονίου. «Η μηδενική εμπειρία σε συνδυασμό με τη σεισμικότητα της περιοχής ενέχει τεράστιο περιβαλλοντικό ρίσκο και καθιστά τους κατοίκους πειραματόζωα. Οι εξορύξεις είναι δυνατόν να προκαλέσουν ή να ενισχύσουν τη σεισμική δραστηριότητα… Σαράντα τρείς «προστατευόμενες περιοχές» γειτνιάζουν με  θαλάσσια οικόπεδα προς εκμετάλλευση... Η κλιματική αλλαγή είναι πλέον ορατή… Σε αυτήν τη συγκυρία γίνεται προσπάθεια σταδιακής απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και όχι νέες επενδύσεις σε αυτά». 

Για οικολογική βόμβα κάνει λόγο η  WWF που κατήγγειλε ότι τα νησιά είναι περικυκλωμένα από έξι «οικόπεδα» συνολικής έκτασης σχεδόν 17.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, που έχουν παραχωρηθεί για εργασίες έρευνας και εξόρυξης υδρογονανθράκων».

Είναι αυτός ο διπλός πολεμικός και περιβαλλοντικός κίνδυνος, είτε στο Ιόνιο, είτε στο Αιγαίο, είτε στην Ανατολική Μεσόγειο που έχει ενεργοποιήσει την κοινή πρωτοβουλία ανάμεσα σε δεκάδες περιβαλλοντικές κινήσεις από την Ελλάδα, την Τουρκία και την Κύπρο ενάντια στην εξορυκτική δραστηριότητα σε όλη αυτήν την περιοχή που βρίσκεται στο κέντρο των πολεμικών ανταγωνισμών. Η πρόσφατη κοινή τους ανακοίνωση δείχνει και το δρόμο για τα κινήματα σε Ελλάδα και Τουρκία: «Σταματήστε την εξαγωγή υδρογονανθράκων τώρα! Είμαστε και στις δύο πλευρές του Αιγαίου, με τη ζωή, κι όχι με τα κέρδη! Αλληλεγγύη και αγώνας!».