«Οι τέσσερις καβαλάρηδες της Αποκάλυψης έρχονται για την παγκόσμια οικονομία». Ο Evans-Pritchard, ο δεξιός αλλά εύστοχος οικονομικός συντάκτης της εφημερίδας Telegraph, δεν μασάει τα λόγια του: «Τέσσερα ισχυρά σοκ... κλιμακώνονται και τροφοδοτούν το ένα το άλλο, πυροδοτώντας μια άνοδο στις τιμές των εμπορευμάτων που θα καταλήξει, με βεβαιότητα, σε μια πληθωριστική έκρηξη...».
«Οι δύο πρώτοι από τους τέσσερις καβαλάρηδες της Καινής Διαθήκης του Ιωάννη (κατάκτηση, πόλεμος, λιμός και θάνατος) είναι σήμερα οι παράλληλοι πόλεμοι στο Ιράν και την Ουκρανία». Την ώρα που έγραφε ο Evans-Pritchard το κείμενο αυτό, οι δυνάμεις των ανταρτών Ανσάρ Αλλάχ της Υεμένης κατακτούσαν, χάρη σε μια γρήγορη προέλαση, τον έλεγχο του Μπαμπ αλ-Μαντάμπ, του στενού που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Ινδικό Ωκεανό, αλλάζοντας με αυτόν τον τρόπο ραγδαία τα δεδομένα της Μέση Ανατολής.
Η Σαουδική Αραβία χρησιμοποιούσε αυτή τη διαδρομή για να εξάγει πετρέλαιο και φυσικό αέριο, καθώς η έξοδός τους από τον Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ είχε αποκλειστεί από το Ιράν. Οι Ανσάρ Αλλάχ (που είναι σύμμαχοι του Ιράν) όμως εμποδίζουν τώρα την κίνηση των τάνκερ στο στενό και βομβαρδίζουν στόχους μέσα στην ίδια τη Σαουδική Αραβία. Ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο ηγέτης (διάδοχος του θρόνου) της Σαουδικής Αραβίας, εκλιπαρεί τον Τραμπ να συμμετάσχει σε μια επίθεση κατά των Υεμένιων ανταρτών.
Ο Τραμπ, όμως, ταλαντεύεται, γράφουν οι New York Times. Διστάζει να «προσθέσει ένα νέο μέτωπο στον πόλεμο κατά του Ιράν – έναν πόλεμο που άνοιξε αλλά δεν μπορεί να κλείσει καθώς κλυδωνίζει την οικονομία σε παγκόσμιο επίπεδο». Τόσο το Ιράν όσο και οι Ανσάρ Αλλάχ έχουν αποδειχθεί όχι μόνο αποφασισμένοι αλλά και ανθεκτικοί αντίπαλοι των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Το αποτέλεσμα του πολεμικού αποκλεισμού βασικών ναυτιλιακών αρτηριών είναι η αύξηση του κόστους ενέργειας, μεταφορών και τροφίμων. Ο Evans-Pritchard γράφει: «Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) για το φυσικό αέριο στην Ευρώπη ‘κλειδώνουν’ σε τιμές για τον επερχόμενο χειμώνα τριπλάσιες από τον περσινό». Οι τιμές πώλησης του σταριού, του καλαμποκιού και της σόγιας με παράδοση στο μέλλον (πχ σε μερικούς μήνες) είναι υψηλότερες από τις σημερινές – ένα κερδοσκοπικό φαινόμενο (ονομάζεται contango στα αγγλικά) που υποδηλώνει ότι η αγορά ποντάρει σε ελλείψεις τον χειμώνα που έρχεται. Ο πόλεμος στην Ουκρανία συμβάλει στον περιορισμό των ροών και της ενέργειας και των σιτηρών.
Ο «τρίτος καβαλάρης» του Evans-Pritchard είναι το Ελ Νίνιο, ένα γνωστό κλιματικό φαινόμενο που ανεβάζει τη θερμοκρασία της επιφάνειας του Ειρηνικού Ωκεανού. Η βρετανική κυβέρνηση προβλέπει ότι οι μεταβολές στις καιρικές συνθήκες θα μειώσουν τις αγροτικές αποδόσεις και θα αυξήσουν τις τιμές των τροφίμων –και ίσως και τις τιμές της ενέργειας. Αυτά έρχονται να προστεθούν στις καταστροφές που προκαλεί η κλιματική αλλαγή, τις οποίες είδαμε με τόσο δραματικό τρόπο το φετινό καλοκαίρι.
Φούσκα
«Ο τέταρτος καβαλάρης είναι, φυσικά, η καταιγιστική επενδυτική δραστηριότητα στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, των προηγμένων μικροτσίπ και των data centers». Ο Evans-Pritchard εστιάζει στον πληθωριστικό αντίκτυπο αυτής της τάσης, καθώς απορροφά τεράστιους πόρους. Ωστόσο, γίνεται ολοένα πιο φανερό ότι η τεχνητή νοημοσύνη βρίσκεται στο επίκεντρο μιας τεράστιας χρηματοοικονομικής φούσκας, συγκρίσιμης με την φούσκα των ακινήτων, η κατάρρευση της οποίας πυροδότησε την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση της περιόδου 2007-2009.
Αρχικά, οι κολοσσοί της τεχνολογίας (Big Tech) που τροφοδοτούσαν την άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης διέθεταν επαρκή ρευστότητα για να χρηματοδοτήσουν οι ίδιοι τις επενδύσεις τους. Τώρα, όμως, έχουν αρχίσει να συσσωρεύουν ολοένα και μεγαλύτερα χρέη. Και να καταφεύγουν όλο και πιο συχνά σε τεχνάσματα παρόμοια με εκείνα που οδήγησαν στην κατάρρευση της φούσκας των ακινήτων και πυροδότησαν την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση.
Οι εταιρείες τεχνολογίας δανείζονται μέσω «οχημάτων ειδικού σκοπού» τα οποία, σε τυπικό, νομικό επίπεδο, είναι οι ιδιοκτήτες των data centers και των υπόλοιπων υποδομών που κατασκευάζουν. Με τον τρόπο αυτό, το χρέος δεν εμφανίζεται στους ισολογισμούς των ίδιων των εταιρειών και δεν επηρεάζει τις μετοχές τους –που ανεβαίνουν. Όμως έχουν, παρόλα αυτά, εγγυηθεί ότι θα αποζημιώσουν τους πιστωτές τους στην περίπτωση που η (χρηματιστηριακή) αξία αυτών των επενδύσεων πέσει κάτω από ένα συμφωνημένο όριο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της εφημερίδας Financial Times, οι εγγυήσεις αυτές ξεπερνούν τα 3 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Οι επενδύσεις αυτές πραγματοποιούνται με την προσδοκία υπερκερδών για τους νικητές της κούρσας της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ωστόσο, δεν υπάρχει ακόμη κανένα σημάδι τέτοιων κερδών. Η OpenAI αναμένει έσοδα ύψους 840 δισ. δολαρίων έως το τέλος του 2030, αλλά προβλέπει επίσης δαπάνες περίπου 856 δισ. δολαρίων για υπολογιστική ισχύ και υποδομές μέσα στην ίδια περίοδο.
Δεν είναι διόλου παράξενο ότι οι επικεφαλής των μεγάλων εργαστηρίων τεχνητής νοημοσύνης έχουν αρχίσει να ζητάνε τη «ρύθμιση» του κλάδου τους. Ο πραγματικός τους στόχος δεν είναι να αποτρέψουν την εξόντωση της ανθρωπότητας από υπερ-ευφυή συστήματα, αλλά να επιβραδύνουν τον ξέφρενο ανταγωνισμό, έτσι ώστε να μην εξελίσσεται με αυτή την ιλιγγιώδη ταχύτητα. Ο Τραμπ απορρίπτει τις εκκλήσεις τους επειδή, όπως επισημαίνει ο προοδευτικός οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν, «η αντίδραση κατά της τεχνητής νοημοσύνης... στερεί από τους οπαδούς του το μοναδικό πλεονέκτημα που πίστευαν ότι διέθεταν».
Ο Τραμπ ίσως αποφύγει την εμπλοκή σε έναν νέο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, ελπίζοντας ότι αυτό θα ρίξει τις τιμές των καυσίμων στις ΗΠΑ. Όμως κάνει ό,τι περνάει από το χέρι του για να πυροδοτήσει μια νέα τεράστια οικονομική κατάρρευση όταν θα σκάσει τελικά η «φούσκα» της τεχνητής νοημοσύνης.