Άλλα 13 δισεκατομμύρια ετοιμάζεται να ξοδέψει η κυβέρνηση για την πρόωρη αποπληρωμή του χρέους. «Όπως επισήμανε» ο πρωθυπουργός, γράφει το ρεπορτάζ της Καθημερινής, «μαζί με τα 36 δισ. ευρώ που έχουν ήδη αποπληρωθεί πρόωρα από το 2019, η Ελλάδα καταγράφει την ταχύτερη μείωση χρέους στην Ευρώπη… Ο κ. Μητσοτάκης χαρακτήρισε τη μείωση του δημόσιου χρέους… μια μορφή εθνικής απελευθέρωσης…».
Αυτό που ξέχασε να πει στο κυριακάτικό διάγγελμά του ο Μητσοτάκης είναι ότι, εκτός από πρωταθλητής στη μείωση του χρέους, η Ελλάδα έχει «κατακτήσει» στα χρόνια της διακυβέρνησής του το αργυρό μετάλλιο της φτώχειας (μόνο η Βουλγαρία μας περνάει και αυτή ελάχιστα μόνο), το χάλκινο μετάλλιο της ανεργίας (η Ισπανία και η Φινλανδία μας περνάνε) και την «εύφημο μνεία» στην ανισότητα στην Ευρώπη.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Οικονομικού Ταχυδρόμου (9/8/2026) για την περσινή χρονιά το 50,5% του πληθυσμού στην Ελλάδα δηλώνει αδυναμία να καλύψει κάποια έκτακτη οικονομική ανάγκη ενώ το 46,6% ότι δεν μπορεί να πάει ούτε μια εβδομάδα διακοπές.
Η πρόωρη αποπληρωμή του χρέους δεν είναι «επιτυχία». Είναι κυριολεκτικά η άλλη όψη της φτώχειας που μαστίζει την πλειοψηφία του πληθυσμού της χώρας μας.
Η Ελλάδα έχει ένα από τα πιο ταξικά άδικα φορολογικά συστήματα στον κόσμο. Η μεγαλύτερη πηγή φορολογικών εσόδων είναι ο ΦΠΑ – ένας «έμμεσος» φόρος που βαραίνει, όπως όλοι οι έμμεσοι φόροι, κύρια τους φτωχούς. Από το 2019 μέχρι σήμερα τα έσοδα από τον ΦΠΑ έχουν αυξηθεί στον προϋπολογισμό σχεδόν 70%. Ο πληθωρισμός έχει κάνει απλησίαστα χιλιάδες βασικά προϊόντα για τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους αλλά η κυβέρνηση, αντί να προσπαθήσει να αντισταθμίσει αυτές τις αυξήσεις μειώνοντας τους φόρους κατανάλωσης, κερδοσκοπεί και αυτή «πονηρά» πάνω στον πληθωρισμό για να γεμίζει τα ταμεία σε βάρος των φτωχών.
Την ίδια κερδοσκοπική συμπεριφορά έχει και σε σχέση με τους «άμεσους φόρους», τη φορολογία εισοδήματος δηλαδή. Σε πείσμα των νεοφιλελεύθερων συνταγών που προτείνουν έναν ενιαίο φορολογικό συντελεστή για όλα τα εισοδήματα (πχ 20% είτε έχει κάποιος μηνιαίο εισόδημα 800 ευρώ, είτε 8 εκατομμύρια ευρώ), η Ελλάδα (όπως και οι περισσότερες χώρες) εξακολουθεί να έχει κλιμακωτούς συντελεστές –που ανεβαίνουν όσο ανεβαίνει και το εισόδημα.
Η Θάτσερ, η «σιδηρά κυρία» που κυβερνούσε τη Βρετανία τη δεκαετία του 1980 είχε προσπαθήσει να αντικαταστήσει αυτόν τον κλιμακωτό φόρο εισοδήματος με ένα «κεφαλικό φόρο» –ένα σταθερό ποσό που θα πλήρωνε κάθε πολίτης ανεξάρτητα από το εισόδημά του. Το αποτέλεσμα όμως ήταν να ξεσηκώσει ένα θυελλώδες κίνημα αντίστασης ενάντια στον Poll Tax (όπως ονομαζόταν ο φόρος αυτός) που όχι μόνο ακύρωσε το νόμο αλλά έριξε τελικά και την κυβέρνησή της.
Στα βήματα της Θάτσερ
Ο Μητσοτάκης είναι θαυμαστής της Θάτσερ. Αλλά και λίγο (ως πολύ) πιο κουτοπόνηρος από αυτήν. Ό,τι δεν κατάφερε η Θάτσερ με το νόμο, προσπαθεί ο Μητσοτάκης να το πετύχει «δια της διολισθήσεως» μέσω του πληθωρισμού.
Τυπικά το κομμάτι του εισοδήματος που είναι απόλυτα αναγκαίο για την επιβίωση φορολογείται με 9% στην Ελλάδα, ενώ τα μεγάλα εισοδήματα με συντελεστές που φτάνουν στο 44%. Το «απόλυτα αναγκαίο» όμως αυξάνεται όσο αυξάνεται ο πληθωρισμός. Και το ίδιο ισχύει για το «μεγάλο εισόδημα». Αλλά ο φορολογικός κώδικας αδιαφορεί για αυτές τις αλλαγές. Ο βασικός μισθός είναι 920 ευρώ/μήνα φέτος στην Ελλάδα, δηλαδή περίπου 11 χιλιάδες ευρώ το χρόνο. Ο συντελεστής 9%, όμως, καλύπτει εισοδήματα μέχρι 10 χιλιάδες το χρόνο. Δηλαδή ακόμα και αυτός που αμείβεται με τον βασικό μισθό θεωρείται «πλούσιος» στην Ελλάδα του 2026 του Μητσοτάκη. Το 2019 η φορολογία εισοδήματος των φυσικών προσώπων απέδωσε 11,2 δισ. στα δημόσια ταμεία. Το 2026 αναμένεται να φτάσει στα 15,7 δις.
Ο Μητσοτάκης, εν όψει και των εκλογών που έρχονται, ετοιμάζεται να ανακοινώσει διάφορα μέτρα φορολογικής ελάφρυνσης στην ΔΕΘ τον Σεπτέμβρη. Και όπως λέει η ίδια η κυβέρνηση δεν θα είναι η πρώτη φορά που παίρνει «φιλολαϊκά» μέτρα. Η κυβέρνηση έχει δώσει στη δημοσιότητα έναν κατάλογο με 81 «μειώσεις φόρων» τις οποίες έχει κάνει ή ετοιμάζεται να κάνει από το 2019 μέχρι το 2026. Ο ίδιος ο κατάλογος κυριολεκτικά «βγάζει μάτια»: οι φοροαπαλλαγές για τους εργαζόμενους και τους φτωχούς περιορίζονται σε κάποιες υποπεριπτώσεις –που συνοδεύονται κατά κανόνα από απίθανες προϋποθέσεις. Σε κάποιες περιπτώσεις αγγίζουν απλά τη γελοιότητα: «58. Μείωση συντελεστή ΦΠΑ στους ζωολογικούς κήπους από το 24% στο 13%». Σε κάποιες άλλες την κοροϊδία: «23. Αύξηση του αφορολόγητου κατά 1.000 ευρώ για οικογένειες που έχουν παιδιά» (δηλαδή μια οικογένεια με παιδιά θα θεωρείται πλούσια όταν έχει εισόδημα πάνω από έντεκα και όχι πάνω από δέκα χιλιάδες το χρόνο).
Φοροαπαλλαγές για επιχειρήσεις
Οι περισσότερες, όμως, αφορούν τις επιχειρήσεις, τους επιχειρηματίες και τους κάθε λογής ημετέρους –και εκεί δεν είναι καθόλου κοροϊδία: «34. Μείωση κατά 50% του φόρου χρηματιστηριακών συναλλαγών», «55. Μείωση του συντελεστή φόρου συγκέντρωσης κεφαλαίου», «64. Μείωση φορολογίας διανεμόμενων κερδών από το 10% σε 5%».
Τα 13 δισ. που ετοιμάζεται να «επιστρέψει πρόωρα» ο Μητσοτάκης στους δανειστές «μας» τα έχει κυριολεκτικά αρπάξει από τους εργάτες και τους φτωχούς. Και το ίδιο ισχύει για τα υπόλοιπα 36 δισ. που «έχουμε» ξεπληρώσει ήδη πρόωρα μέσα στα προηγούμενα χρόνια.
Την εποχή της επιβολής των μνημονίων ο (κάθε άλλο παρά αείμνηστος) Θεόδωρος Πάγκαλος είχε προκαλέσει την κοινή γνώμη με τη διαβόητη ρήση του «μαζί τα φάγαμε». Το χρέος, σύμφωνα με το επίσημο αφήγημα που προσπαθούσε να εκλαϊκεύσει ο Πάγκαλος, οφειλόταν σε όλους μας –στους εργάτες που έπαιρναν μεγαλύτερους μισθούς από αυτό που προσέφεραν, στις «γενναίες συντάξεις», τα φτηνά καταναλωτικά δάνεια «που όλοι πήραμε» και πάει λέγοντας. Η γερμανική δεξιά εφημερίδα Die Bild είχε βάλει στο εξώφυλλο της μια φωτογραφία ενός «’Έλληνα» που άραζε στον ήλιο 360 μέρες το χρόνο με τα λεφτά των Γερμανών σκληρά εργαζόμενων. Ο Πάγκαλος έλεγε απλά το ίδιο: «μαζί τα φάγαμε, μαζί θα τα πληρώσουμε».
Ο Μητσοτάκης πάει τώρα ένα βήμα παρακάτω: «εσείς τα φάγατε, εσείς θα τα πληρώσετε». Από την πληρωμή εξαιρούνται οι επιχειρήσεις, εξαιρούνται οι επιχειρηματίες, εξαιρούνται οι κάθε λογής ημέτεροι. Και το τίμημα που καλούμαστε να πληρώσουμε δεν είναι καθόλου αμελητέο. Η σύγκριση ανάμεσα στα διάφορα ποσά που ξοδεύει ο προϋπολογισμός για τις «κοινωνικές δαπάνες» και τα 13 δισ. της πρόωρης αποπληρωμής είναι χαρακτηριστικός: η συνολική ετήσια δαπάνη για τη μισθοδοσία των δασκάλων και των καθηγητών της δημόσιας εκπαίδευσης είναι όλα και όλα 3,8 δισ. Ο συνολικός προϋπολογισμός του υπουργείου Παιδείας 6,7 δισ. Του υπουργείου Υγείας 6,9 δισ. Ο προϋπολογισμός του ΕΦΚΑ για την καταβολή των συντάξεων σε 2,5 εκατομμύρια συνταξιούχους 28 δισ. –οι συντάξεις θα μπορούσαν να αυξηθούν σχεδόν κατά 50% αν αυτά τα λεφτά πήγαιναν στον ΕΦΚΑ αντί να πάνε στους τραπεζίτες.
Η κυβέρνηση κοκορεύεται ότι, χάρη στις πρόωρες αποπληρωμές και την συνετή της πολιτική οι τιμές των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου έχουν πλησιάσει τις τιμές των Γερμανικών, οι οίκοι αξιολόγησης ανεβάζουν συνεχώς το αξιόχρεο της χώρας και η οικονομία ανθίζει. Για αυτό θεωρεί την αποπληρωμή «εθνική απελευθέρωση». Για τις επιχειρήσεις, τους τραπεζίτες, τους επενδυτές, τα κοράκια του χρηματιστηρίου μπορεί να μοιάζει πράγματι με «εθνική απελευθέρωση». Αλλά όχι οποιαδήποτε απελευθέρωση: τους θυμίζει την «απελευθέρωση» του 1944 που έφερε στην εξουσία τους παππούδες τους, δωσίλογους, τους λαδέμπορους και τους μαυραγορίτες.
Αλλά κάποιος θα πρέπει να τους θυμίσει ότι η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται. Ή όπως έλεγε κοροϊδευτικά ο Μαρξ, επαναλαμβάνεται πάντα δυο φορές, την πρώτη φορά σαν τραγωδία και τη δεύτερη σαν φάρσα.