Εκδήλωση-παρουσίαση του βιβλίου «Μαρτυρίες από την Αντίσταση, τον Εμφύλιο, την Υπερορία, τον Επαναπατρισμό» (Εκδόσεις Ασίνη) οργάνωσε το Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο στο Πάντειο Πανεπιστήμιο την Πέμπτη 29 Οκτωβρίου. Για το βιβλίο μίλησαν ο Προκόπης Παπαστράτης, ιστορικός, ομότιμος καθηγητής Παντείου, η Τζέλα Βαρνάβα-Σκούρα, ομότιμη καθηγήτρια ΕΚΠΑ και η Μαρία Στύλλου, περιοδικό «Σοσιαλισμός από τα Κάτω». Την πλούσια συζήτηση που ακολούθησε τις ομιλίες τους, συντόνισε η Αργυρή Ερωτοκρίτου.

«Tο βιβλίο στο οποίο αναφερόμαστε», ξεκίνησε η Τζέλα Βαρνάβα-Σκούρα, «συγκροτήθηκε από το υλικό των συνεντεύξεων που πραγματοποιήσαμε την άνοιξη του 1985 με πολλούς και πολλές οι οποίοι συμμετείχαν στην παραγωγή της βρετανικής τηλεοπτικής σειράς του ντοκιμαντέρ “Greece, the Hidden War” (Ελλάδα, o κρυμμένος πόλεμος), το οποίο μπορεί να βρει κανείς σήμερα εύκολα στην βιβλιοθήκη του Παντείου Πανεπιστημίου σε ηλεκτρονική μορφή.

Η σειρά παρουσίασε για πρώτη φορά στο βρετανικό κοινό, και όχι μόνο, τα γεγονότα της εποχής από την οπτική των ηττημένων με αφηγήσεις που αφορούν βιωμένες εμπειρίες από την Κατοχή, την Αντίσταση, την Απελευθέρωση, τον Εμφύλιο Πόλεμο περιγράφοντας βιώματα και της μετεμφυλιακής πραγματικότητας στην Ελλάδα καθώς επίσης βιώματα από τον εκπατρισμό και τον επαναπατρισμό που ξεκίνησε για πολλούς και πολλές μετά την κατάρρευση της δικτατορίας.

Είναι πάρα πολύ συγκινητικό και ενδιαφέρον να δει κανείς μια δυναμική που υπάρχει μέσα τους ακόμα και μια ελπίδα και μια διάθεση αγωνιστική. Έτσι νομίζω ότι τουλάχιστον η δική μου εμπειρία μου αφήνει μια αισιοδοξία για το τι μπορούμε να καταφέρουμε σήμερα και στο μέλλον».

«Υποθέτω ότι αυτοί που εγκρίνανε να γίνει αυτό το ντοκιμαντέρ δεν είχαν υπόψη τους τι θα επακολουθήσει», συνέχισε ο Προκόπης Παπαστράτης, «διότι ουσιαστικά ο τρόπος που στήθηκαν οι συνεντεύξεις και διατυπώθηκαν τα ερωτήματα ήταν μια πολιτική πράξη γιατί εκείνη την εποχή ακόμα δεν έχουν αρχίσει να γίνονται γνωστά στο ευρύτερο κοινό αυτά τα οποία τώρα τα θεωρούμε όλα σχεδόν δεδομένα. Οι Εγγλέζοι δεν περιμένανε κάτι τέτοιο. Η αντίδραση του βρετανικού κράτους οφείλεται στην άρνησή τους να αποδεχθούν την ακύρωση μέσα από το ντοκιμαντέρ του βολικού αφηγήματος ότι οι Εγγλέζοι έκαναν επέμβαση  για “να σώσουν την Ελλάδα από τον διχασμό μεταξύ των κομμουνιστών και της αστικής τάξης”.

Η συμμετοχή των γυναικών

Οι συνεντεύξεις απέδειξαν ακριβώς το αντίθετο. Το βιβλίο έχει το προτέρημα σε σχέση με το ντοκιμαντέρ ότι έχει κομμάτια που ο τηλεοπτικός χρόνος δεν επέτρεπε να συμπεριληφθούν. Ένα άλλο εντυπωσιακό στοιχείο που αποκαλύπτεται είναι η μεγάλη συμμετοχή των γυναικών στον αγώνα. Αξίζει να σας διαβάσω ένα απόσπασμα από αυτό που είπε μια 70χρονη γυναίκα στον Μελετζή σε μια πορεία στο δάσος: “Αγώνας είναι αυτός συναγωνιστή. Αγώνας. Εάν τον κερδίσουμε αυτόν τον αγώνα, τα κερδίσαμε όλα. Εάν τον χάσουμε, τα χάσαμε πάλι όλα”. Σε αυτή τη δωρική διατύπωση συνοψίστηκε η ουσία του αγώνα».

«Πρόκειται για ένα βιβλίο επαναστατικό, γιατί δείχνει ότι, παρόλο που ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος δεν κατέληξε σε νικηφόρα επανάσταση, ο κόσμος που μπήκε στην Αντίσταση ήθελε την επανάσταση», είπε η Μαρία Στύλλου.

«Τρία είναι τα χαρακτηριστικά αυτού του βιβλίου. Το πρώτο είναι ότι είναι μαρτυρίες του κόσμου που πάλεψε μέσα από την Αντίσταση για να αλλάξει τη ζωή του. Είναι φοβερή η συνέντευξη μιας γυναίκας από το Λαύριο που περιγράφει τι σήμαινε για τις γυναίκες η Αντίσταση. “Να απαλλαγούμε απ’ την τριπλή σκλαβιά κατακτητή, προϊστάμενου και άνδρα”, όπως έλεγε και το τραγούδι “Λεύτερη νέα” που τραγουδούσαν. Το δεύτερο είναι αυτό που έλεγε ο Μαρξ, ότι ο νεκροθάφτης του καπιταλισμού είναι αυτός ο κόσμος που παλεύει από τα κάτω για μια καλύτερη ζωή. Και το τρίτο, ότι αυτό το βιβλίο δεν είναι χρήσιμο μόνο για την ιστορία προς τα πίσω, αλλά χρήσιμο και για την ιστορία τώρα. Αύριο γίνεται απεργία ενάντια στον πόλεμο στα λιμάνια. Γι’ αυτό το παρελθόν είναι μεγάλη δύναμη και αυτό το βιβλίο μας μαθαίνει τι σημαίνει να οργανώνει ο κόσμος από τα κάτω».

Ολόκληρες οι ομιλίες υπάρχουν στη σελίδα του Μαρξιστικού Βιβλιοπωλείου στο facebook και στο youtube.