Οικονομία και πολιτική
Όχι άλλα δώρα για τους τραπεζίτες

Οι εργαζόμενοι στις τράπεζες έχουν δώσει πολλούς αγώνες ενάντια στη λεηλασία τους από τους τραπεζίτες. Στη φωτό, απεργοί της Πειραιώς τον Φλεβάρη του 2019

Οι εξελίξεις στην τράπεζα Πειραιώς είναι το πρώτο επεισόδιο του νέου γύρου κοινωνικοποίησης ιδιωτικών ζημιών αλλά και του νέου μνημονίου που θα τις ακολουθήσει. Στη συγκεκριμένη περίπτωση η μέθοδος με την οποία οι ζημιές των καπιταλιστών φορτώθηκαν στη κοινωνία εκτός από σκανδαλώδης είναι και προκλητική. Γι’ αυτό αξίζει να μνημονευτεί.

Το Νοέμβρη του 2015 ο Τσακαλώτος τότε υπουργός οικονομίας του ΣΥΡΙΖΑ παρέδωσε το σύνολο του τραπεζικού συστήματος σε ιδιώτες/ καπιταλιστές έναντι 5 δις ευρώ. Σε εκείνο το γύρο κοινωνικοποίησης ζημιών το κράτος φορτώθηκε επιπλέον ζημιές της τάξης των 40 δις ευρώ αφού οι τράπεζες είχαν ανακεφαλαιωθεί με 48 δις κρατικά λεφτά μόλις 2 χρόνια νωρίτερα. 

Στην τράπεζα Πειραιώς ειδικότερα, για να μπορέσει να περάσει στον έλεγχο του μέχρι πρότινος επικεφαλής του fund PIMCO John Paulson και του εφοπλιστή Τέλη Μυστακίδη, το κράτος συμμετείχε κυρίως με την έκδοση Μετατρέψιμου Ομολογιακού Δανείου (Contingent Convertible ή CoCo) ονομαστικής αξίας 2,04 δις ευρώ. Δηλαδή ενός δανείου που στην περίπτωση που η Πειραιώς δεν μπορούσε να το εξυπηρετήσει θα μετατρεπόταν σε μετοχές της τράπεζας. Το δάνειο είχε επιτόκιο 8% ή 162 εκ. ευρώ τόκους ετησίως και τιμή εξάσκησης του δικαιώματος μετατροπής τα 6 ευρώ ανά μετοχή όση ήταν και η τιμή διάθεσης (πώλησης) των μετοχών στην αύξηση κεφαλαίου. 

Το τελευταίο είναι τουλάχιστον σκανδαλώδης εύνοια για το δανειολήπτη (Πειραιώς) και τους μετόχους του (Paulson, Μυστακίδη) αφού και τους έδινε τη δυνατότητα να πάρουν τον έλεγχο της τράπεζας με λιγότερα λεφτά (καθότι το δάνειο δεν προσμετράται στη μετοχική πλειοψηφία) και αν τα κάνουν μούσκεμα η υψηλή τιμή μετατροπής μεταθέτει αυτομάτως το μεγαλύτερο μέρος των ζημιών στο δανειστή. Δηλαδή οι ζημιές περνάνε στο κράτος μέσω του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ).

Έτσι κι έγινε. Το Νοέμβρη του 2020 η Ευρωπαϊκή Εποπτική αρχή SSM δεν επέτρεψε (!!!), λόγω χρηματοπιστωτικής αστάθειας, στην Πειραιώς να καταβάλει στο κράτος (!!!) τους τόκους του μετατρέψιμου δανείου (164 εκ. ευρώ). Ήταν η δεύτερη (η πρώτη το 2018) «απαγόρευση» καταβολής τόκων κάτι που σήμαινε βάσει των όρων του δανείου υποχρεωτική αύξηση κεφαλαίου ή μετατροπή του σε μετοχές. Η απόφαση του SSM είναι τουλάχιστον ύποπτη και γίνεται ακόμα πιο ύποπτη από τον τρόπο που την υποδέχθηκαν ο Paulson και ο Μυστακίδης. Οι τελευταίοι σαν έτοιμοι από καιρό είπαν στο ΤΧΣ ότι είναι διατεθειμένοι να βάλουν 800 εκ. ευρώ στη τράπεζα με τη μορφή αύξησης κεφαλαίου υπό τη προϋπόθεση το ελληνικό κράτος να διαγράψει τα 2,04 δις του δανείου. 

Ζημιά 2 δις ευρώ

Μπροστά στο σάλο που σηκώθηκε ο Κούλης και ο αρμόδιος υφυπουργός του Ζαβός σε συνεννόηση με το SSM αρνήθηκαν την πρόταση και προχώρησαν σε μετατροπή του δανείου με τιμή μετατροπής 6 ευρώ το κομμάτι. Η τιμή της Πειραιώς στο Χρηματιστήριο την ημερομηνία μετατροπής ήταν 0.75 ευρώ το κομμάτι. Έτσι παρόλο που σήμερα το κράτος κατέχει το 61,35 % του μετοχικού κεφαλαίου η χρηματιστηριακή της αξία των μετοχών του σε τρέχουσες είναι μόνο 245 εκ ευρώ και η ζημιά που έχει υποστεί της τάξης των 2 δις ευρώ (2,04 δις -245 εκ.). 

Παρά το πλειοψηφικό ποσοστό του, το ΤΧΣ δεν προχώρησε σε καμία αλλαγή στη διοίκηση. Σαν να μην έφτανε αυτό, ο εκπρόσωπός του ψήφισε μαζί με το υπόλοιπο Διοικητικό Συμβούλιο αυτά που συμφέρουν τους Paulson Μυστακίδη. Συγκεκριμένα, το διοικητικό συμβούλιο κάλεσε έκτακτη Γενική Συνέλευση για τις 7 Απριλίου με σκοπό την αύξηση κεφαλαίου κατά 1 δις ευρώ. Όμως η αύξηση κεφαλαίου προϋποθέτει και τα ακόλουθα: 1) η αύξηση της ονομαστικής (λογιστικής) αξίας των μετοχών από τα 6 στα 99 ευρώ. Για να γίνει αυτό για κάθε 16.5 παλιές μετοχές θα αντιστοιχηθεί μια νέα μετοχή (99/6). Με αυτή τη διαδικασία οι μετοχές της τράπεζας από  831.059.164 τεμάχια θα μειωθούν στα 50.367.222 τεμάχια. 2) Στη συνέχεια η ονομαστική αξία των μετοχών θα μειωθεί από 99 ευρώ στο 1 ευρώ ανά μετοχή χωρίς να αλλάξει ο αριθμός των μετοχών. 

Ο αριθμός των νέων μετοχών που θα εκδοθούν ως αποτέλεσμα της αύξησης θα εξαρτηθεί από το εύρος τιμών διάθεσης με βάση την κάλυψη της έκδοσης. Με άλλα λόγια όσο μεγαλύτερη η κάλυψη τόσο υψηλότερη η τιμή διάθεσης. Εμπειρικά ως αποτέλεσμα της αύξησης αναμένεται να εκδοθούν 100 εκ. μετοχές χωρίς δικαίωμα προτίμησης παλαιών μετόχων στους οποίου συγκαταλέγεται και το Ελληνικό Δημόσιο. Έτσι μετά την αύξηση η τράπεζα θα έχει 150.367.222 μετοχές (100 εκατομμύρια νέες και 50 παλιές) και αν αυτή καλυφθεί εξ ολοκλήρου από τους ιδιώτες το Ελληνικό δημόσιο θα έχει μόλις 31.006.061 τεμάχια. Με άλλα λόγια, το 61,35% που έχει σήμερα το κράτος μέσω του ΤΧΣ θα έχει γίνει κάτι περισσότερο από 20%. Σύμφωνα με χρηματιστές το δημόσιο θα πρέπει να βάλει επιπλέον 250-280 εκ. για να διατηρήσει ένα ποσοστό της τάξης του 33%. Δηλαδή, δεν φτάνει που το κράτος θα χάσει 2 δις ευρώ και βάλε, ο Paulson με τον Μυστακίδη θα έχουν την απόλυτη πλειοψηφία έχοντας ξοδέψει λιγότερα από 1 δις. Περιέργως αυτή ήταν (περίπου) και η αρχική τους πρόταση που δεν δέχθηκε ο Κούλης και ο SSM. 

Φυσικά η όλη εξέλιξη μπορεί να αποφευχθεί αν το ΤΧΣ καταψηφίσει τους όρους της αύξησης στη συνέλευση της 7ης Απριλίου. Μέχρι στιγμής βέβαια οι ενδείξεις είναι προς την αντίθετη κατεύθυνση αν λάβουμε υπόψη ότι ο εκπρόσωπος του Ταμείου στο ΔΣ της Πειραιώς υπερψήφισε τους όρους της αύξησης και ο Κούλης με το υφυπουργό του Ζαβό κάνουν τη πάπια.