Ο Ίλον Μασκ είναι το τελευταίο «θύμα» της αλλοπρόσαλλης και καταστροφικής διακυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ. Πριν από λίγες μέρες ανακοίνωσε την αποχώρησή του, ουσιαστικά, από την ηγεσία της DOGE, της υπηρεσίας που είναι υπεύθυνη για την απόλυση, στο όνομα της καταπολέμησης της σπατάλης, χιλιάδων υπαλλήλων από το αμερικανικό δημόσιο.
Ο Μασκ είναι ο πλουσιότερος άνθρωπος του κόσμου. Σύμφωνα με το πρακτορείο Bloomberg η περιουσία του ξεπερνάει σήμερα τα 350 δις δολάρια. Είναι το «αφεντικό» δέκα περίπου μεγάλων επιχειρήσεων, ανάμεσά τους της Tesla (ηλεκτρικά αυτοκίνητα), της «πλατφόρμας Χ» (πρώην Twitter), της Startlink (δορυφορικές τηλεπικοινωνίες) και της Space X (διαστημικές αποστολές).
Στις προεδρικές εκλογές του 2008, του 2012 και του 2016 ο Μασκ είχε υποστηρίξει τους υποψήφιους του Δημοκρατικού Κόμματος – τον Μπαράκ Ομπάμα, την Χίλαρι Κλίντον και τον Τζο Μπάιντεν. Το 2024 -όπως και πολλοί άλλοι πολυεκατομμυριούχοι- στήριξε τον Τραμπ.
Η λέξη «στήριξε» είναι παραπλανητική: ο Μασκ έχει μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε ένα από τα πιο ηχηρά μεγάφωνα της ακροδεξιάς στον κόσμο. Στην τελετή ορκωμοσίας του Τραμπ οι κάμερες τον «συνέλαβαν» με το χέρι υψωμένο σε ναζιστικό χαιρετισμό. Και ο λογαριασμός του στην πλατφόρμα Χ αναμεταδίδει συχνά τις δηλώσεις όχι μόνο των «επίσημων» ακροδεξιών κομμάτων σαν το γερμανικό AfD ή τον γαλλικό «Εθνικό Συναγερμό» αλλά και καταδικασμένων νεοναζί, σαν τον Τόμι Ρόμπινσον που κρατείται στις φυλακές της Βρετανίας.
Η ακροδεξιά του ρητορική και οι επιθέσεις της DOGE έχουν τον έχουν ένα από τα πιο μισητά πρόσωπα μέσα και έξω από τις ΗΠΑ. Τα αυτοκίνητα της Tesla έχουν αποκτήσει το παρατσούκλι Swasticar (αυτοκίνητα Σβάστικα) και οι εκθέσεις και οι σταθμοί φόρτισης βανδαλίζονται συχνά από αντιφασίστες και διαδηλωτές. Οι πωλήσεις έχουν κάνει βουτιά: στην Ευρώπη έπεσαν στους δυο πρώτους μήνες του 2025 σχεδόν 50% κάτω και αυτό παρόλο που οι πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων ανέβηκαν στο ίδιο διάστημα κατά 28%. Συνολικά η Tesla πούλησε 50 χιλιάδες λιγότερα αυτοκίνητα το πρώτο τρίμηνο της φετινής χρονιάς από ότι είχε πουλήσει το ίδιο διάστημα πέρσι.
Κατήφορος
Τον Δεκέμβριο, λίγο μετά τη νίκη του Τραμπ στις προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου η αξία της μετοχής της Tesla άγγιξε τα 480 δολάρια – μια τιμή σχεδόν 20% πάνω από το ρεκόρ των 408 δολαρίων του Μαϊου του 2021. Τώρα έχει πέσει στα 285 δολάρια. Μέσα στους τέσσερις μήνες της προεδρίας του Τραμπ η χρηματιστηριακή αξία της Tesla έχει «χάσει» περίπου 800 δισεκατομμύρια δολάρια. Η περιουσία του ίδιου του Μασκ υπολογίζεται ότι έχει μειωθεί κατά 100 περίπου δισεκατομμύρια.
Ο Μασκ, όμως, δεν αποσύρεται (μερικά όπως υποστηρίζει ο ίδιος) από την κυβέρνηση απλά και μόνο για να σταματήσει τον κατήφορο των επιχειρήσεών του. Ούτε αποχωρεί επειδή η DOGE ολοκλήρωσε (όπως και πάλι υποστηρίζει ο ίδιος) την αποστολή της: ο Τραμπ είχε υποσχεθεί να περικόψει «σπατάλη» δυο τρισεκατομμυρίων δολαρίων από τον αμερικανικό προϋπολογισμό. Σύμφωνα με την ίδια την επίσημη ιστοσελίδα της DOGE έχει «εξοικονομήσει» μέχρι τώρα 160 δισεκατομμύρια – έχει πιάσει το 8% του στόχου δηλαδή. Το 8% δύσκολα μπορεί να ονομαστεί «ολοκλήρωση του έργου».
Αυτό που «διώχνει» τον Μασκ από το πόστο του είναι η αποτυχία της κυβέρνησης του Τραμπ. Οι δασμοί -ο ακρογωνιαίος λίθος της οικονομικής του πολιτικής έχουν μετατραπεί σε φιάσκο: ο διαβόητος κατάλογος που παρουσιάστηκε με τυμπανοκρουσίες την «ημέρα της απελευθέρωσης» έχει καταλήξει στο καλάθι των αχρήστων, το μπρα-ντε-φερ με την Κίνα (που έφτασε τους δασμούς στο γελοίο 145%) «νερώθηκε» αμέσως με την εξαίρεση μιας ολόκληρης σειράς από προϊόντα (ηλεκτρονικά, κινητά τηλέφωνα, υπολογιστές κλπ) που είναι απαραίτητα για την ομαλή λειτουργία της αμερικανικής οικονομίας και ο ίδιος ο Τραμπ αυτογελοιοποιείται με δηλώσεις (που είναι εμφανώς ψεύτικες) ότι δήθεν βρίσκεται σε συνομιλίες με την Κίνα.
Η αποτυχία έχει δημιουργήσει τριβές και καυγάδες μέσα στο ίδιο το επιτελείο του Τραμπ. Ο ίδιος ο Μασκ έχει πρωτοστατήσει σε τέσσερα, τουλάχιστον, επεισόδια: έχει καυγαδίσει δημόσια με τον Μαρκ Ρούμπιο, τον υπουργό Εσωτερικών, τον υπουργό Συγκοινωνιών Σιν Ντάφι και τον υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ ενώ έχει αποκαλέσει τον Πίτερ Ναβάρο, τον «αρχιτέκτονα» των δασμών του Τραμπ «ηλίθιο»: «Ο Ναβάρο είναι πιο βλάκας κι από ένα τσουβάλι τούβλα» έγραψε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ.
Τα χρηματιστήρια υποδέχτηκαν με μια μικρή άνοδο για τις μετοχές των εταιριών του την επιστροφή του Μασκ στις επιχειρήσεις του. Αλλά η ζημιά που έχει γίνει με την ανοιχτή υποστήριξη της ακροδεξιάς και τις επιθέσεις στους δημοσίους υπαλλήλους, τους εργαζόμενους και τους φτωχούς δύσκολα μπορεί να επουλωθεί. Εμείς του ευχόμαστε, από την καρδιά, μας κάθε αποτυχία.