«Αν ένας εξωγήινος προσγειωνόταν στην Ευρώπη και διάβαζε τις δηλώσεις των ευρωπαίων ηγετών για να εξηγήσει τι ακριβώς συμβαίνει στη Μέση Ανατολή, δεν θα καταλάβαινε σε καμία περίπτωση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ έχουν επιτεθεί στο Ιράν. Θα είχε συμπεράνει, αντίθετα, ότι το Ιράν εξαπέλυσε έναν πόλεμο εναντίον τους». Αυτή η περιγραφή ανήκει στη Νάταλι Τότσι, διευθύντρια του μεγαλύτερου ιδρύματος Διεθνών Σχέσεων της Ιταλίας και αντιστοιχεί στην πρωτοφανή λύσσα με την οποία έσπευσαν σχεδόν όλοι οι ηγέτες των ευρωπαϊκών χωρών να τρέξουν πίσω από την ουρά του Τραμπ και του Νετανιάχου και να χωθούν στον πόλεμο.
Παραδέχονται και οι ίδιοι ότι σπάνε ρεκόρ πολεμοκαπηλείας, κάνοντας λόγο για “σημείο καμπής στην ιστορία”. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, φον ντερ Λάιεν, έδωσε ιδεολογική διάσταση σε αυτή την πολεμική στροφή. «Η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να είναι θεματοφύλακας της παλιάς τάξης πραγμάτων, ενός κόσμου που πλέον ανήκει στο παρελθόν και δεν επιστρέφει. Πάντα θα υπερασπίζουμε το σύστημα των διεθνών κανόνων [...] αλλά δεν μπορούμε πλέον να το θεωρούμε τον μοναδικό τρόπο να υπερασπίζουμε τα συμφέροντά μας».
Είναι όντως ιστορική στιγμή όταν η επικεφαλής της Ευρωπαϊκή Ένωσης λέει ανοιχτά πως επιλέγουν το δρόμο της ωμής βίας και δηλώνουν περήφανοι γι’ αυτό. Όσοι χρησιμοποιούμε τη μαρξιστική θεωρία του ιμπεριαλισμού τονίζαμε πάντα πως το λεγόμενο “διεθνές δίκαιο” έχει νόημα μόνο όσο εξυπηρετεί τα συμφέροντα των ισχυρών και καταλήγει στο καλάθι των αχρήστων όταν οι ίδιοι οι ισχυροί θεωρήσουν πως πρέπει να μιλήσουν οι πύραυλοι και τα τανκς. Αυτό εξελίσσεται μπροστά στα μάτια μας αυτή τη στιγμή.
Από τις πρώτες μέρες, έδειξαν σε συμβολικό επίπεδο τι θα ακολουθήσει στην πράξη. Η πρώτη ανακοίνωση της “τριάδας” (Γαλλίας, Γερμανίας, Βρετανίας) έδινε το πράσινο φως στις ΗΠΑ και το Ισραήλ: «Δεν συμμετείχαμε στα χτυπήματα, αλλά είμαστε σε στενή συνεργασία με τους συμμάχους μας». Η δεύτερη ανακοίνωση, μία μέρα αργότερα, δεν καλούσε σε αποκλιμάκωση, αλλά καταδίκαζε το δικαίωμα του Ιράν να αμυνθεί! Είναι χαρακτηριστικό ότι δεν έχουν βγάλει λέξη για τη σφαγή των περισσότερων από 160 μαθητριών στο σχολείο του Μινάμπ. Όλες οι πηγές (και οι αμερικανικές) πλέον κάνουν λόγο για αμερικάνικο Τόμαχοκ που βομβάρδισε το σχολείο. Το να μην μιλάει ο Τραμπ ή ο Νετανιάχου ήταν αναμενόμενο. Αλλά το αίμα των μαθητριών και των χιλιάδων νεκρών στο Ιράν στάζει πλέον και από τα χέρια των ηγετών της ΕΕ που συγκαλύπτουν τα εγκλήματα.
Το επόμενο βήμα μετά από την πολεμοκαπηλεία στα λόγια είναι η επιτάχυνση της συμμετοχής στην πράξη. Η Κύπρος από “γκριζοπράσινο φύλλο” μετατρέπεται σε φύλλο συκής, πίσω από το οποίο όλοι καμουφλάρουν την βαθιά τους εμπλοκή. Αλλά η Κύπρος είναι μόνο η αρχή. Ο Στάρμερ ξεκίνησε λέγοντας πως δεν θα δώσει το δικαίωμα χρήσης των βάσεων στις ΗΠΑ. Στη συνέχεια είπε ότι θα χρησιμοποιηθούν για “αμυντικούς σκοπούς” και τελικά, τα δίνει όλα. Το αεροπλανοφόρο “Πρίγκιπας της Ουαλίας” αναφέρεται πως είναι έτοιμο για αναχώρηση στο Πόρτσμουθ και μπορεί να σαλπάρει μέσα σε πέντε μέρες. Το μπούλινγκ που έκανε ο Τραμπ στον Στάρμερ έκανε τον Βρετανό πρωθυπουργό να αποκαλύπτει πως η Βρετανία ετοιμαζόταν για τον πόλεμο. Είχαν στείλει έξτρα δυνάμεις στο Κατάρ και την Κύπρο από την αρχή της χρονιάς, ενώ έφεραν και επιπλέον βομβαρδιστικά B-1 να ετοιμάζονται στη Βρετανία.
Ο Στάρμερ βρισκόταν ήδη ένα βήμα πριν από την έξοδο στην πρωθυπουργία του, βλέποντας το Εργατικό Κόμμα να καταρρέει και να σφυροκοπάται και από αριστερά και από δεξιά. Ξέρει επίσης ότι η κατάρρευση του Εργατικού Κόμματος ξεκίνησε και καθορίστηκε από το αντιπολεμικό κίνημα του 2003. Κι όμως στέλνει τέσσερα ακόμη μαχητικά στο Κατάρ, κι άλλα ελικόπτερα στην Κύπρο και δηλώνει στην πρώτη γραμμή στον πόλεμο κατά των drones. Η προπαγάνδα περί “αμυντικών ενεργειών” είναι μακάβριο αστείο.
Ο Μακρόν αντίστοιχα έκανε λόγο για αποστολή “υπεράσπισης των συμμάχων” και τώρα στέλνει μια ολόκληρη αρμάδα. Τα γαλλικά πλοία και το αεροπλανοφόρο Σαρλ ντε Γκολ δεν πάνε μόνο στην Κύπρο αλλά φτάνουν μέχρι τα ίδια τα στενά του Ορμούζ. Δώδεκα συνολικά πλοία απλώνονται από τη Μεσόγειο και την Ερυθρά Θάλασσα ως τον Περσικό Κόλπο. Στην Ερυθρά Θάλασσα εκμεταλλεύονται την επιχείρηση Ασπίδες η οποία ήδη βρισκόταν σε εξέλιξη από το 2024 ενάντια στους Χουθίτες της Υεμένης. Δηλαδή, η συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλευρό της γενοκτονίας των Παλαιστίνιων λειτουργεί σα γέφυρα για την εμπλοκή σε αυτόν τον ακόμη πιο γενικευμένο πόλεμο. Ο Μακρόν φρόντισε να βγάλει όλες τις κατάλληλες πολεμικές φωτογραφίες πάνω στο αεροπλανοφόρο, για να στείλει το μήνυμα ότι η Γαλλία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή. Ντύνει την εμπλοκή της Γαλλίας με το μανδύα της προστασίας της “ελεύθερης διακίνησης” και της παρουσίας σε “διεθνή ύδατα”. Ποια “διεθνή ύδατα” υπάρχουν άραγε στα στενά του Ορμούζ όπου το Ιράν και το Ομάν δεν απέχουν ούτε 40 χιλιόμετρα;
H ισπανική «παραφωνία»
Η μανία των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης να γίνουν κομμάτι της επίθεσης Τραμπ-Νετανιάχου φάνηκε από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκε η διαφοροποίηση του Ισπανού πρωθυπουργού Σάντσεθ.
Ο Σάντσεθ δήλωσε πως δεν θα δώσει την άδεια στις Ηνωμένες Πολιτείες να χρησιμοποιήσουν τις βάσεις της Ρότα και της Μορόν στην Ανδαλουσία για τον πόλεμο. Πρόκειται για βάσεις που χρησιμοποιούν οι ΗΠΑ από κοινού με την Ισπανία και αποτελούν την είσοδο στη Μεσόγειο. Η αμερικάνικη παρουσία στις βάσεις κρατάει από το 1953 όταν οι Αμερικάνοι τα βρήκαν με το φασιστικό καθεστώς του Φράνκο και έσπασαν τις κυρώσεις που είχε επιβάλει ο ΟΗΕ. Οι Ισπανοί φασίστες από συνεργάτες του Χίτλερ και του Μουσολίνι μετατράπηκαν σε κομμάτι του “ελεύθερου κόσμου”.
Ο Τραμπ ξέσπασε κατά του Σάντσεθ, απειλώντας με δασμούς, αλλά ακόμη και με επέμβαση: «Αν θέλουμε εμείς, θα τις χρησιμοποιήσουμε τις βάσεις. Απλά θα στείλουμε τα αεροπλάνα μας και θα προσγειωθούν». Ο Σάντσεθ ακολουθεί αυτό που η φον ντερ Λάιεν αποκαλεί “παλιό τρόπο σκέψης”. Είναι ευθυγραμμισμένος με την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ σε όλα τα μέτωπα, ανάμεσα στα οποία και στην Ουκρανία. Όμως διαφοροποιήθηκε στο ζήτημα της Παλαιστίνης, καταγγέλλοντας το Ισραήλ για γενοκτονία. Και τώρα θύμισε τα αυτονόητα, το γεγονός ότι ο πόλεμος κατά του Ιράν δεν έχει την παραμικρή νομιμοποίηση και πως η εμπειρία του πολέμου στο Ιράκ δείχνει ότι οι επεμβάσεις και οι βομβαρδισμοί φέρνουν καταστροφή, όχι “δημοκρατία”.
Κι όμως, ο Γερμανός καγκελάριος Μερτς, ενώ βρισκόταν δίπλα στον Τραμπ όταν αυτός εξαπέλυσε τις απειλές κατά Σάντσεθ, αντί να υπερασπιστεί τον Ισπανό ομόλογό του, υπερκέρασε τον Τραμπ. Είπε πως η ΕΕ έχει συνολικά πρόβλημα με την Ισπανία, γιατί δεν δείχνει διαθέσιμη να ανεβάσει τις πολεμικές της δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ όπως έχουν συμφωνήσει. Ο Σάντσεθ αξιοποιεί την κατάσταση, ανεβάζοντας τους τόνους στο εσωτερικό ενάντια στη Δεξιά και χρησιμοποιεί ανοιχτά το σύνθημα “Όχι στον πόλεμο”. Στην πράξη, δεν παρέλειψε να στείλει κι αυτός το πιο μοντέρνο σκάφος της χώρας, το ‘Χριστόφορος Κολόμβος’ προς την Κύπρο για “αμυντικούς σκοπούς”.
Αντιπολεμικό κίνημα
Ο Σάντσεθ αξιοποιεί τις τεράστιες επιπτώσεις που είχε στην Ισπανία το αντιπολεμικό κίνημα του 2003-2004, ένα κίνημα που έριξε τότε τη Δεξιά. Ο δεξιός πρωθυπουργός Αθνάρ από βασικός σύμμαχος του Μπλερ και του Μπους ενάντια στο Ιράκ μετατράπηκε σε ένα από τα πιο μισητά δημόσια πρόσωπα. Η Δεξιά ρισκάρει παίζοντας το χαρτί της πολεμοκαπηλείας. Καταγγέλλει το Σάντσεθ ότι περιθωριοποιεί την Ισπανία, μη συμμετέχοντας στον πόλεμο. Ο Σάντσεθ απάντησε πως αυτοί που μας λένε ότι είμαστε μόνοι μας ενάντια στον πόλεμο κάνουν λάθος: «Δεν είμαστε οι μόνοι. Είμαστε απλώς οι πρώτοι», προβλέποντας ότι θα υπάρξουν ακόμη περισσότερες διαφοροποιήσεις.
Πίσω από τις πολεμικές κραυγές της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπάρχει όντως η αντίφαση με την πολιτική αδυναμία των κυβερνήσεών της να σηκώσουν αυτό το βάρος. Όπως και ο Τραμπ, μοιάζουν να αντιμετωπίζουν τον πόλεμο σαν μια σύντομη και ελεγχόμενη επιχείρηση που θα τελειώσει όταν το αποφασίσουν οι ίδιοι. Όμως, στην πραγματικότητα δεν έχουν τον έλεγχο. Δεν έχουν τον έλεγχο ούτε στις αποφάσεις του Τραμπ, ούτε στην τιμή του πετρελαίου, ούτε στις ανεξέλεγκτες επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, ούτε στο πόσο περισσότερο θα απλωθεί ο πόλεμος. Γι’ αυτό και ήδη υπάρχουν αντικρουόμενες δηλώσεις και στα πιο ψηλά κλιμάκια. Ο αντικαγκελάριος της Γερμανίας έκανε λόγο για “ελλιπή νομιμότητα του πολέμου”. Όπως σχολιάζει η Νάταλι Τότσι που αναφέραμε αρχικά, αυτός ο συνδυασμός αστάθειας και πολεμικών λεονταρισμών κάνει την ΕΕ να μοιάζει πως βρίσκεται σε «μια παράλληλη πραγματικότητα. [..] η ΕΕ έχει διαλέξει να σταθεί στο πλευρό των επιτιθέμενων, αλλά χωρίς να έχει την παραμικρή δυνατότητα πρωτοβουλίας ή επιρροής στις συνέπειες που θα προκληθούν από αυτή την απόφαση».
Αυτό που είναι ανοιχτό σαν πραγματική πολιτική δυνατότητα είναι το εργατικό και το αντιπολεμικό κίνημα να αξιοποιήσουν την κατάσταση. Να παλέψουμε ενάντια στον πόλεμο, καταφέρνοντας όχι μόνο να σταματήσουμε το έγκλημα, αλλά και να σταματήσουμε τους εξοπλισμούς και να ξεφορτωθούμε τις κυβερνήσεις που έχουν αποφασίσει να μας σύρουν όλους μαζί σε έναν κόσμο γεμάτο βία και χωρίς ελευθερίες.