Την Παρασκευή 22 Μάη στις 9.30μμ στο φεστιβάλ Μαρξισμός 2026 θα προβληθεί η θρυλική ταινία του Κεν Λόουτς “Γη και Ελευθερία” για την Επανάσταση στην Ισπανία του 1936.  Είμαστε 90 χρόνια από το 1936, μια χρονιά που οι εξεγέρσεις, τα κινήματα και οι επαναστάσεις μπήκαν ξανά στην ημερήσια διάταξη. Από τις μαζικές απεργίες και τις καταλήψεις στη Γαλλία, μέχρι το Μάη του 1936 στη Θεσσαλονίκη και από τις καταλήψεις και απεργίες στην General Motors και σε όλες τις ΗΠΑ, ως την επανάσταση στην Ισπανία το 1936 ήταν η χρονιά που η εργατική τάξη παντού βγήκε στο προσκήνιο για να σταματήσει τη βαρβαρότητα που έφερνε η κρίση του καπιταλισμού.

Η ταινία “Γη και Ελευθερία” μας μεταφέρει στην Ισπανική Επανάσταση του 1936 που υπήρξε η πιο προχωρημένη και συγκλονιστική στιγμή εκείνης της εποχής. Η ταινία ακολουθεί τον Ντέιβ, έναν νεαρό εργάτη από το Λίβερπουλ που φτάνει στην Ισπανία για να παλέψει ενάντια στον φασισμό μέσα από τις πολιτοφυλακές του POUM (μιας αντισταλινικής μαρξιστικής οργάνωσης). Μέσα από τη δική του διαδρομή βλέπουμε τη συγκίνηση και την ελπίδα της επανάστασης που γεννιέται , αλλά και τις αντιπαραθέσεις για το ποια κατεύθυνση πρέπει να πάρει η επανάσταση για να είναι νικηφόρα. 

Στις πιο δυνατές σκηνές βλέπουμε συζητήσεις για το πώς η γη θα γυρίσει σε όσους την δουλεύουν, βλέπουμε γυναίκες και άντρες να οργανώνουν πολιτοφυλακές χωρίς αξιωματικούς, Βλέπουμε εργάτες κι εργάτριες να αποφασίζουν, να ονειρεύονται, να μπαίνουν μπροστά για να νικήσουν τους φασίστες, αλλά και για να αλλάξουν συνολικά την κοινωνία. Ταυτόχρονα η ταινία φωτίζει τις αντιπαραθέσεις μέσα στο κίνημα και την Αριστερά. Από τη μία οι επαναστατικές δυνάμεις που πίστευαν ότι ο αγώνας ενάντια στον Φράνκο χρειάζεται να γίνει αγώνας για την συνολική ανατροπή του καπιταλισμού και την κοινωνική απελευθέρωση. Από την άλλη το ΚΚΙ που έλεγε πρώτα θα κερδίσουμε τον πόλεμο και μετά μπορούμε να μιλήσουμε για την κοινωνική αλλαγή. Η καταστολή και η ήττα της Επανάστασης παρουσιάζεται στην ταινία όχι σαν ιστορικό ατύχημα, αλλά σαν αποτέλεσμα αυτών των πολιτικών επιλογών.

Ενενήντα χρόνια μετά το 1936, η κρίση του καπιταλισμού που θυμίζει την κρίση της δεκαετιας του '30, οι ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί, αλλά και οι αγώνες και τα κινήματα της εργατικής τάξης ενάντια στη βαρβαρότητα, κάνουν την ταινία Γη και Ελευθερία επίκαιρη. Η προσπάθεια σήμερα να δυναμώσει μέσα σε αυτές τις συνθήκες η επαναστατική αριστερά είναι πραγματικά αγώνας για Γη και Ελευθερία. 

Με την θεατρική παράσταση «Η ευθανασία της φάλαινας – Πύλος 14/6/23» θα κλείσει το Σάββατο 23 Μάη, στις 9.30μμ, η τρίτη ημέρα του φεστιβάλ Μαρξισμός 2026.

Το έργο, το οποίο έχει γράψει ο Θανάσης Τριαρίδης, αναδεικνύει και καταδεικνύει ξεκάθαρα την εγκληματική πολιτική των κλειστών συνόρων και όλο το βρώμικο σύστημα που την εφαρμόζει, οδηγώντας σε αποτρόπαια ρατσιστικά εγκλήματα με κορυφαίο το φοβερό έγκλημα στην Πύλο που στοίχισε τη ζωή σε πάνω από 600 ανθρώπους.

Ουσιαστικά περιγράφει το κύκλωμα του λιμενικού και πώς εμπλέκεται στο έγκλημα. Πώς όλοι γνωρίζουν αλλά παριστάνουν πως δεν γνωρίζουν για την εγκληματική αυτή πολιτική που δεν αφήνει απλά έκθετους τους μετανάστες και τους πρόσφυγες, αλλά τους πνίγει, τους δολοφονεί. Γιατί εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με εγκληματική αμέλεια, αλλά με στυγνή δολοφονία.

Το έργο δεν ενημερώνει απλά τον κόσμο για την Πύλο -που είναι σίγουρα ένα σημαντικό πράγμα που μπορεί να κάνει το θέατρο. Το κίνημα έχει ήδη ενημερώσει ευρέως τον κόσμο, άρα είμαστε ένα βήμα πιο μπροστά, στη φάση για το πώς θα αποδοθεί δικαιοσύνη.

Σε αυτό προσπαθούμε να συμβάλλουμε και αυτός ήταν και ο συνδετικός κρίκος της ομάδας μας, της «Πρωτοβουλίας Καλλιτεχνών και Ακτιβιστών για Δικαιοσύνη για την Πύλο», που αποτελείται από επαγγελματίες και ερασιτέχνες ηθοποιούς και προέκυψε σε συνεργασία με την ΚΕΕΡΦΑ. Να καταγγείλουμε δηλαδή δημόσια τις αιτίες και να αναδείξουμε τους ενόχους που είναι οι ίδιοι και στα Τέμπη και στη γενοκτονία στη Γάζα και σε όλα τα εγκλήματα. Και να απαιτήσουμε και να επιβάλλουμε Δικαιοσύνη, ενάντια στη συγκάλυψη.

Δεν περιμένουμε από τα δικαστήρια πότε και αν θα την αποδώσουν. Το ότι ασκήθηκαν ποινικές διώξεις κατά 21 λιμενικών ήταν κάτω από την πίεση του κινήματος. Αυτή η πίεση πρέπει να συνεχιστεί. Η Δικαιοσύνη κερδίζεται στους δρόμους και τον αγώνα. Και το θέατρο μπορεί να είναι -και για μας είναι- όπλο σε αυτή την κατεύθυνση. Γι’ αυτό και θέλουμε να είναι μια δουλειά που και θα εξελίσσεται συνεχώς και θα παρουσιάζεται όσο το δυνατόν περισσότερο και, φυσικά, δεν θα μπορούσε να λείπει από τον φετινό Μαρξισμό. 

Ο Μιχάλης Λυμπεράτος, ιστορικός, μας μιλά για το τετραήμερο του Μαρξισμού. Ο ίδιος συμμετέχει στη συζήτηση «Από τον Εμφύλιο στα Ιουλιανά» την Κυριακή 24/5, 3.30μμ.

Ποια η σημασία του φεστιβάλ «Μαρξισμός 2026»;

Ο φετινός Μαρξισμός, όπως και τα προηγούμενα χρόνια, θα επιβεβαιώσει την αναγκαιότητα για τη μορφωτική ανάδειξη θεμάτων που αφορούν το εργατικό κίνημα και την Αριστερά. Ταυτόχρονα θα γεμίσει ή θα παρατείνει κατά κάποιο τρόπο τη συζήτηση που έχει ανοίξει τα τελευταία χρόνια σε σχέση με την αναγκαιότητα του εργατικού κινήματος, σε σχέση με τις στροφές που αυτό πήρε, σε σχέση με το πώς θα εξελιχθεί και πώς θα το αναδημιουργήσουμε. 

Υπάρχει μια συνέχεια στην ιστορία του εργατικού κινήματος. Αν κάποιος το δει προσεκτικά θα καταλάβει ότι στοιχεία που είχαν αναδειχτεί από τη δεκαετία του 1930 επαναλαμβάνονται, αναπαράγονται, διευρύνονται, αναδημιουργούνται και αναμορφοποιούνται και στις υπόλοιπες περιόδους. Υπό αυτή την έννοια έχει σημασία να βλέπουμε το παρελθόν για να αναδεικνύουμε τους προσανατολισμούς οι οποίοι καθορίζουν το παρόν και σε μεγάλο βαθμό να θέσουμε και ζητήματα που θα έχουν σχέση με τη διαμόρφωση του μέλλοντος.

Χρειάζεται πάρα πολύ αυτό, είμαστε σε πολύ κρίσιμες εποχές. Βλέπουμε ότι ο πόλεμος εξελίσσεται ώστε να αποτελέσει το κύριο μέσο επιβολής των υπαρχόντων οικονομικών και πολιτικών σχέσεων. Και πρέπει κάποιος να καταλάβει ή τουλάχιστον να αντιληφθεί το πώς αυτή η στροφή προς τον πόλεμο οφείλεται στο ίδιο το σύστημα που τον γεννά και στην πραγματικότητα τον χρησιμοποιεί προκειμένου να αντιμετωπίσει και τα προβλήματα της κρίσης που βιώνει.

Με άλλα λόγια να γίνει αντιληπτό ότι ο πόλεμος είναι το αναγκαίο μέσο για να υπερβεί την κρίση του το σύστημα -τη γνωστή κρίση του ποσοστού κέρδους που αιώνια θα έχει ο καπιταλισμός. Και επί τη βάσει αυτή να σκεφτούμε πώς εμείς μπορούμε αντιστρατευόμενοι τον πόλεμο να αντιστρατευτούμε και την κρίση ή αντιστρατευόμενοι την κρίση να απαντήσουμε και στον πόλεμο. Γιατί είναι εποχές που χρειαζόμαστε και αντιπολεμικό κίνημα. 

Μπορεί το αντιπολεμικό κίνημα να σταματήσει αυτή τη βαρβαρότητα;

Έχω την εντύπωση πως ναι. Σε σχέση με τον Ψυχρό Πόλεμο, και εκεί υπήρχαν απειλές πολύ έντονες. Για ανθρώπους που έζησαν στη δεκαετία του ’50 και του ’60, υπήρχε διάχυτος φόβος ότι τα πράγματα θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε πυρηνικό Ολοκαύτωμα. Και πολύ πιο έντονα από ό,τι τώρα. Υπάρχει και σήμερα όμως αυτός ο φόβος, και φαίνεται σε σχέση με το γεγονός ότι επειδή το σύστημα δεν μπορεί με τις στρατηγικές που ακολουθεί να αντιμετωπίσει την κρίση του επαπειλείται ανά πάσα στιγμή ο πόλεμος.

Αλλά την ίδια στιγμή, όπως τότε ο κόσμος είχε σταματήσει τον πόλεμο, το ίδιο μπορεί να γίνει τώρα. Γιατί κακά τα ψέματα, το αντιπολεμικό κίνημα της δεκαετίας του ’60 και του ’70 είναι αυτό που γέννησε και τις γενικότερες οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις σε παγκόσμιο επίπεδο τόσο σε σχέση με τον Παρισινό Μάη όσο και σε σχέση με την ανάπτυξη του εργατικού κινήματος σε μια σειρά χώρες. Παραδείγματος χάριν το ελληνικό εργατικό κίνημα ιδίως της δεκαετίας του ’80 αλλά και των αρχών της δεκαετίας του ’90 ήταν παράγωγο και του φιλειρηνικού κινήματος της δεκαετίας του ’60 που ήταν πάρα πολύ ισχυρό.

Να σημειώσουμε εδώ ότι στο φιλειρηνικό αυτό κίνημα μετείχανε χιλιάδες. Ανεξαρτήτως των πιέσεων και των εκβιασμών που ασκήθηκαν, ανεξαρτήτως των αδυναμιών στις σχέσεις που υπήρχαν μεταξύ των δυνάμεων της Αριστεράς, το φιλειρηνικό κίνημα στην πράξη είχε κατορθώσει και συνδέσει όλες αυτές τις αντιθέσεις και είχε παράξει ένα αποτέλεσμα το οποίο το χρειαζόμαστε και σήμερα. Γιατί χωρίς αυτό κινδυνεύουμε.

Διεθνιστική ενότητα των εργατών

Ο Μαρξισμός 2026 έρχεται σε μια συγκυρία που οι ταξικές αντιθέσεις οξύνονται και οι οικονομικές και κοινωνικές διακρίσεις και ανισότητες διευρύνονται, τόσο σε διεθνές επίπεδο όσο και τοπικά. 

Αυτές τις συνθήκες εκμεταλλεύονται και τα ακροδεξιά κόμματα για να αυξάνουν την δύναμη τους, στοχεύοντας κυρίως στους νέους και προσπαθούν να μπουν στα σχολεία, μιλώντας για δράση ενάντια στην αδικία και το κατεστημένο. 

Στην πραγματικότητα όμως είναι αυτοί που στηρίζουν και το σύστημα και το κατεστημένο. Όποιος τολμήσει να αμφισβητήσει το ίδιο το σύστημα που γεννά την καταπίεση και την ανισότητα, και παλεύει για την ανατροπή του, θα αντιμετωπίσει την οργή και την βίαιη αντίδραση τους.

Μιλούν για αντικατοχικό αγώνα και απελευθέρωση και στηρίζουν τους εξοπλισμούς. Μιλούν για το ενιαίο μέτωπο Ελλάδας-Κύπρου, που τελευταία συμπεριλαμβάνει και το Ισραήλ μέσα. 

Μπορεί ο Χριστοδουλίδης να μιλά για διαπραγματεύσεις και ειρηνική διευθέτηση του Κυπριακού αλλά την ίδια στιγμή είναι χωμένος ως το λαιμό μέσα σε αυτές τις συμμαχίες και τα πολεμικά παιχνίδια και συνεργάζεται με το ναζιστικό ΕΛΑΜ, τους νοσταλγούς του Ολοκαυτώματος. Έτσι και αλλιώς σε αυτούς χρωστάει την εκλογή του.

Η προοπτική της ειρήνης δεν βρίσκεται ούτε στον Χριστοδουλίδη, ούτε σε αυτούς που τον στηρίζουν, σε αυτές τις εθνικιστικές και πολεμοκάπηλες πολιτικές του, αλλά στους ελληνοκύπριους και τουρκοκύπριους εργάτες που έδωσαν και δίνουν καθημερινά την κόντρα με την άρχουσα τάξη και τον εθνικισμό. Αυτούς που έδωσαν και δίνουν αυτή τη μάχη τα τελευταία 100 χρόνια, από τις απεργίες του 1926, τους αγώνες των μεταλλωρύχων το ‘36 και το ‘48, μέχρι και την τελευταία κοινή Πρωτομαγιά το ‘58. Τότε που για τελευταία φορά ξεκίνησε μια κοινή πρωτομαγιάτικη πορεία. Από τότε μέχρι σήμερα η Πρωτομαγιά γιορτάζεται με ξεχωριστές εκδηλώσεις. Μετά το άνοιγμα των οδοφραγμάτων το 2003 οι πρωτομαγιάτικες πορείες ξεκινούν από τις δύο πλευρές και καταλήγουν σε κοινή συγκέντρωση στη νεκρή ζώνη. 

Αυτό έγινε και φέτος, σε μια από τις πιο μαζικές και δυναμικές κινητοποιήσεις των τελευταίων χρόνων που συγκλονίζονταν από το σύνθημα «Kibris’ta Baris Engelenemez» (η ειρήνη στην Κύπρο δεν μπορεί να εμποδιστεί).

Σε αυτές τις δράσεις των Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων εργαζομένων είναι που βρίσκεται η προοπτική για ειρήνη και επανένωση. Αυτά θα συζητήσουμε στον Μαρξισμό.

Ο Μαρξισμός 2026 είναι το μεγάλο πολιτικό ραντεβού για όλους μας, από κάθε πόλη. Εγώ θα έρθω από την Ορεστιάδα όπου σπουδάζω. Πέρυσι έμαθα πρώτη φορά για το τετραήμερο επαναστατικών ιδεών, αλλά έδινα πανελλήνιες και δεν μπόρεσα να συμμετέχω. Φέτος, με το που ανακοινώθηκαν οι ημερομηνίες, έκλεισα τα εισητήριά μου και ετοιμάζομαι!

Με ενδιαφέρει περισσότερο να παρακολουθήσω τις συζητήσεις που αφορούν την ιστορία. Σίγουρα και οι θεωρητικές, για την ουσία του επαναστατικού μαρξισμού, που μας βοηθάει όχι μόνο να εξηγήσουμε τον κόσμο, αλλά να πάρουμε επιχειρήματα για το τί κοινωνία μπορούμε να φτιάξουμε.

Πιστεύω όμως ότι χρειαζόμαστε να μάθουμε ιστορία. Για να παλέψουμε στο σήμερα πρέπει να ξέρουμε τί έχει συμβεί. Το αντιπολεμικό κίνημα, οι αγώνες για Λευτεριά στην Παλαιστίνη, είναι αυτό που με παρακίνησε να ενεργοποιηθώ κινηματικά όσο ήμουν μαθήτρια στον Βόλο. Έτσι γνώρισα το ΣΕΚ και οργανώθηκα σε αυτό.

Για να καταλάβουμε τις επιλογές του γενοκτονικού Ισραήλ και πώς του κάνει πλάτες η Αμερική και η Δύση τόσα χρόνια. Για να καταλάβουμε το τί γίνεται στο Ιράν αυτή την περίοδο που ο κόσμος παλεύει ενάντια στον ιμπεριαλισμό. Ξέρουμε λίγα πράγματα, ειδικά οι πιο νέοι, το ότι το 1979 για παράδειγμα έγινε επανάσταση στο Ιράν δείχνει πολλά για το πώς παλεύει ο λαός του τώρα ενάντια στον Τραμπ. Για όλα αυτά, χρειαζόμαστε ένα σχολείο επαναστατικής θεωρίας και ιστορίας.

Στην Ορεστιάδα, η παρουσία της Αριστεράς είναι αρκετά μικρή ως τώρα. Κυρίως κάποιες κινητοποιήσεις σε επετείους-ορόσημα όπως για τα Τέμπη και την Πρωτομαγιά. Θέλουμε να το αλλάξουμε αυτό, να δυναμώσει η επαναστατική Αριστερά, να μπορούμε να συζητάμε οργανωμένα και να παίρνουμε πρωτοβουλίες για δεκάδες θέματα. Η συμμετοχή στον Μαρξισμό 2026 θεωρώ πως είναι ένα απαραίτητο πρώτο βήμα. Ελάτε όλες και όλοι!

Ως νέο μέλος του Σ.Ε.Κ. που ετοιμάζομαι να παρακολουθήσω για πρώτη φορά το φεστιβάλ «Μαρξισμός», η προσμονή για αυτό το πολυήμερο ραντεβού είναι μεγάλη. 

Για μένα, δεν πρόκειται για ένα κλειστό ακαδημαϊκό συνέδριο, αλλά για ένα ανοιχτό πανεπιστήμιο του κινήματος. Είναι το σημείο όπου τα αμφιθέατρα θα φιλοξενήσουν δεκάδες συζητήσεις για την ακρίβεια, τον ιμπεριαλισμό, την κλιματική κρίση, για την πάλη ενάντια στον φασισμό, την ομοφοβία. Συνδικαλιστές, διανοούμενοι και διεθνείς καλεσμένοι ανοίγουν τον διάλογο, συνδέοντας τη μαρξιστική θεωρία με την ανατρεπτική δράση του σήμερα.

Κάνοντας τα πρώτα οργανωμένα βήματα, η συμμετοχή στον «Μαρξισμό» αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία πολιτικής ενδυνάμωσης. Ιδεολογικά, η σύνδεση των τοπικών προβλημάτων της γειτονιάς μας με τη «μεγάλη εικόνα» του καπιταλισμού θα προσφέρει αφοπλιστικά επιχειρήματα για τις καθημερινές μάχες. Μαζικά, η εικόνα εκατοντάδων συντρόφων από όλη τη χώρα σπάει την απομόνωση και δίνει τεράστια ηθική ώθηση. Το συμμετοχικό περιβάλλον ενθαρρύνει τη δημόσια τοποθέτηση και την εξάσκηση στον πολιτικό λόγο. Σε επίπεδο συντροφικότητας, είναι η ευκαιρία να χτιστούν ουσιαστικοί δεσμοί αλληλεγγύης, πέρα από τα στενά όρια της τοπικής μας οργάνωσης. 

Εν κατακλείδι,ο Μαρξισμός είναι το εφαλτήριο που θα μετατρέψει τον αρχικό ενθουσιασμό σε οργανωμένη συνείδηση, εξοπλίζοντάς μας για τους αγώνες του μέλλοντος.

Φίλες και φίλοι,

Ο αγώνας για τον κοινωνικό μετασχηματισμό και την κατάργηση της κοινωνίας της εκμετάλλευσης δεν είναι ένας απλός ή επαναλαμβανόμενος ακτιβισμός. Χωρίς επαναστατική θεωρία δεν υπάρχει επαναστατική πράξη και χωρίς πολιτικό υποκείμενο κανένα κοινωνικό υποκείμενο δεν είναι σε θέση να διεκδικήσει την εξουσία και ακόμα περισσότερο να την ασκήσει. Σήμερα που η μισητή κυβέρνηση είναι έτοιμη να καταρρεύσει είναι εξ ίσου αισθητό ότι δεν υπάρχει αντιπολίτευση ικανή να εκφράσει τις λαϊκές ανάγκες και ακόμα περισσότερο να οδηγήσει τους κοινωνικούς αγώνες στην αντικαπιταλιστική ανατροπή. Είναι εύκολο να εκφράσουμε αυτό που δεν θέλουμε, αλλά δύσκολο να συνειδητοποιήσουμε αυτό που θέλουμε, να το διεκδικήσουμε και να πείσουμε την κοινωνία ότι αυτό υπηρετεί τα συμφέροντά της.

Το φεστιβάλ «Μαρξισμός» που οργανώνει κάθε χρόνο το Σ.Ε.Κ. αποτελεί μια προσπάθεια αξιώσεων για την αποκατάσταση αυτής της ανάγκης. Σαράντα έξι συζητήσεις (όχι απλά ομιλίες) με 94 εισηγητές – ανάμεσά τους πολλοί πραγματικοί πρωταγωνιστές των σημερινών αγώνων - για ζητήματα θεωρητικά, κοινωνικά, συγκυριακά, διεθνιστικά, ιστορικά, οικονομικά, εργατικά κ.α., μια θεατρική παράσταση και μια κινηματογραφική και μια συναυλία, προοιωνίζουν ένα ακόμα γόνιμο τετραήμερο. Σχολείο αληθινό. Είναι το 21ο κατά σειρά, από το 2006, που έχω την τιμή να είμαι ένας από τους εισηγητές, αυτή τη φορά για τις υποκλοπές, στην εναρκτήρια ημέρα. Στο παρελθόν υπήρξα ομιλητής για την κεντρική πολιτική κατάσταση και τη συγκρότηση της επαναστατικής Αριστεράς, τα δικαιώματα, την καταστολή, την τοπική αυτοδιοίκηση, το στεγαστικό, τον αντιφασιστικό αγώνα και τη δίκη της Χ.Α. που το Σ.Ε.Κ. ήταν πάντα δίπλα μας.

Αξίζει να συμμετάσχετε.