Τα Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο. Απεργιακή κινητοποίηση θα γίνει στις 26 Ιούνη- Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών. Στην απεργία καλούν το Σωματείο Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης και ο Σύλλογος Εργαζομένων στον ΕΟΠΑΕ. Η συγκέντρωση στην Αθήνα θα γίνει την Παρασκευή 26 Ιουνίου 2026, στις 11.00πμ στον ΕΟΠΑΕ και στις 12.00μμ στο Υπουργείο Υγείας. Συνέντευξη τύπου θα στις 26 Ιούνη στις 11πμ στο Εργατικό Κέντρο Θεσσαλονίκης.
Η πρόληψη των εξαρτήσεων δεν είναι προϊόν με ημερομηνία λήξης: 31/12/2027!
Είναι σχέση διαρκείας με την κοινότητα!!
Για άλλη μια χρονιά και ενόψει του εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας Κατά των Ναρκωτικών, οι εργαζόμενοι/-ες στα Κέντρα Πρόληψης εκφράζουν κραυγή αγωνίας για το μέλλον της πρόληψης των εξαρτήσεων. Το τοπίο που διαμορφώθηκε στο χώρο της αντιμετώπισης των εξαρτήσεων στην Ελλάδα είναι το εξής: Με την ψήφιση του νόμου 5129/24 «Ολοκλήρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης», ιδρύθηκε ο Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ) ως καθολικός διάδοχος των υπαρχόντων φορέων, ο οποίος οφείλει να διασφαλίσει τη συνέχεια της Προγραμματικής Σύμβασης με τα Κέντρα Πρόληψης και μετά το 2027.
Το ετήσιο συνολικό κόστος λειτουργίας των Κέντρων Πρόληψης ανέρχεται στα 13 εκατ. και καταβάλλεται ισόποσα, από τα Υπουργεία εσωτερικών μέσω ΚΑΠ και με ξεχωριστό κωδικό στον προϋπολογισμό του Υπουργείου υγείας μέσω ΕΟΠΑΕ. Συνεπώς το 100% της χρηματοδότησής τους γίνεται από το δημόσιο.
Η τρέχουσα σύμβαση του Υπουργείου Υγείας, ΕΟΠΑΕ, Εσωτερικών, ΚΕΔΕ, ΕΕΤΑΑ για τα Κέντρα Πρόληψης, που προβλέπει συγκεκριμένες διαδικασίες λειτουργίας, χρηματοδότησης, δημόσιας λογοδοσίας και αξιολόγησης του έργου των Κέντρων Πρόληψης, λήγει το 2027. Το τελευταίο διάστημα ωστόσο διατυπώνονται δημόσια και άτυπα σενάρια από την Κυβέρνηση και το Υπουργείο Υγείας για την ολοκλήρωση της σύμβασης το 2027 και την μη ανανέωσή της, απειλώντας να γκρεμιστεί και το τελευταίο προπύργιο που έχει απομείνει στο χώρο των εξαρτήσεων.
Εκτός από αυτή την στάση της κυβέρνησης και του υπουργείου απέναντι στα Κέντρα Πρόληψης, ο ΕΟΠΑΕ έχει ξεκινήσει ήδη να συστήνει δικές του υπηρεσίες, τα «Τμήματα και Γραφεία πρόληψης και ενημέρωσης» με ΕΣΠΑ ή με μετακίνηση προσωπικού από άλλες υπηρεσίες, τη στιγμή που υπάρχει ήδη εδώ και 30 χρόνια ένα δίκτυο 75 Κέντρων Πρόληψης σε όλη την Ελλάδα, το οποίο εποπτεύει και κάνει αντίστοιχη δουλειά με έμπειρο, εκπαιδευμένο προσωπικό και ουσιαστικές ρίζες στη τοπική κοινωνία.
Η Ελλάδα σύμφωνα με την τελευταία αξιολογική έκθεση του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά (ΕΚΤΕΠΝ, 2022), ξεχωρίζει για το σύστημα υπηρεσιών που διαθέτει στην πρόληψη των εξαρτήσεων, κυρίως μέσω του πανελλαδικού δικτύου των 75 Κέντρων Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας. Στην ίδια έκθεση σημειώνεται ότι τα Κέντρα Πρόληψης με την εμπειρία και τις επιστημονικές τους παρεμβάσεις έχουν συμβάλει να είναι η Ελλάδα, μια από τις πρώτες χώρες πανευρωπαϊκά, στη μείωση της εξάρτησης σε νέες ηλικίες.
Το κλείσιμο των Κέντρων Πρόληψης θα επιφέρει τεράστιο πλήγμα στη σχολική και την ευρύτερη κοινότητα, που θα χάσει ένα σταθερό σημείο αναφοράς και θα στερηθεί απαραίτητες υπηρεσίες, που παρέχονται δωρεάν, σε μια χρονική περίοδο, που οι δείκτες ψυχοκοινωνικής υγείας εμφανίζονται ιδιαίτερα επιβαρυμένοι.
Εύλογα, τίθεται το εξής ερώτημα:
Για ποιο λόγο η κυβέρνηση δεν θέλει να αξιοποιήσει τις 75 δομές, τους/τις εργαζόμενους/-ες (περίπου 270 άτομα), τη γνώση, την εμπειρία και τη συνολική πρόταση για ψυχοκοινωνική πρόληψη στην κοινότητα και ήδη έχει βρει τη φόρμουλα αντικατάστασή τους με την ίδρυση νέων δομών με εργαζόμενους/-ες που δε θα είναι με σύμβαση σταθερής διάρκειας (ώστε να εξασφαλίζεται η συνέχεια του επιστημονικού έργου), οι οποίες θα περιλαμβάνουν και πρόληψη και θεραπεία ταυτόχρονα;
Για το σωματείο των εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης ελάχιστη δέσμευση της Πολιτείας είναι η με βάση τον ισχύοντα νόμο νέα προγραμματική σύμβαση μεταξύ Υπουργείου Υγείας, Εσωτερικών, Τοπικής αυτοδιοίκησης και Ε.Ο.Π.Α.Ε.
Διεκδικούμε:
• Θεσμική αναγνώριση και ενίσχυση των Κέντρων Πρόληψης ως εγκεκριμένων φορέων και βασικών πυλώνων της δημόσιας πολιτικής πρόληψης και προαγωγής της ψυχοκοινωνικής υγείας.
• Έγκαιρη έναρξη ουσιαστικού θεσμικού διαλόγου για τη νέα προγραμματική περίοδο μετά το 2027 και υπογραφή νέας Προγραμματικής Σύμβασης χωρίς κενό λειτουργίας.
• Θεσμική αναβάθμιση του πλαισίου λειτουργίας, πάγια, σταθερή κι αποκλειστική χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό και διασφάλιση της κοινοτικής φιλοσοφίας της πρόληψης.
• Διασφάλιση όλων των θέσεων εργασίας, νέες προσλήψεις για την κάλυψη των κενών και πλήρη εργασιακά δικαιώματα, όχι συμβάσεις έργου.
• Δημιουργία νέων Κέντρων Πρόληψης στις περιοχές όπου δεν υπάρχουν.
Καλούμε:
• Στην πανελλαδική απεργία στις 26 Ιουνίου 2026 την οποία καλούν το Σωματείο Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης και ο Σύλλογος Εργαζομένων στον ΕΟΠΑΕ.
• Στη συγκέντρωση διαμαρτυρίας στην Αθήνα, την Παρασκευή 26 Ιουνίου 2026, στις 11.00πμ στον ΕΟΠΑΕ και στις 12.00μμ στο Υπουργείο Υγείας, για τη δημόσια πρόληψη και θεραπεία, τη ζωή και την αξιοπρέπεια.
• Στην κοινή Συνέντευξη Τύπου στη Θεσσαλονίκη, στο Εργατικό Κέντρο Θεσσαλονίκης, στον 7ο όροφο, στις 26 Ιουνίου 2026, στις 11πμ. Θα μιλήσουν εκπρόσωποι από το Σωματείο Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης, το Σύλλογο Εργαζομένων στον ΕΟΠΑΕ, το Δίκτυο Φορέων Πρόληψης της Εξάρτησης, το Εθνικό Συμβούλιο κατά των Ναρκωτικών.
Η πρόληψη των εξαρτήσεων είναι δικαίωμα της κοινωνίας. Είναι υποχρέωση της Πολιτείας.
Έφη Γεωργακοπούλου,
ψυχολόγος, εργαζόμενη στο Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Π. Ε. Κιλκίς “Νηρέας”
(Για το κείμενο αντλήθηκαν στοιχεία από κείμενα και δελτία τύπου του Σωματείου των Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης, της Επιστημονικής Επιτροπής του Σωματείου και του Πανελληνίου Δικτύου Φορέων Πρόληψης της Εξάρτησης)