Ο πόλεμος ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν έχει πολλές πιθανότητες να φουντώσει ξανά. Μακροπρόθεσμα όμως ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός χάνει την εκστρατεία που διεξάγει εδώ και δεκαετίες για να κυριαρχήσει στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.

Από τότε που κατέρρευσε τον Ιούλη το βραχύβιο «μνημόνιο συνεννόησης» ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη, οι δύο πλευρές παίζουν τη γάτα και το ποντίκι, με επανειλημμένες ένοπλες συγκρούσεις. Το Πεντάγωνο προσπαθεί να σπάσει τον ιρανικό αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ. Οι αντίπαλοί του, ωστόσο, δεν θέλουν απλώς να διατηρήσουν τον έλεγχο αυτού του κρίσιμου θαλάσσιου περάσματος.

Το καθεστώς της Ισλαμικής Δημοκρατίας θέλει να τελειώσει ο οικονομικός αποκλεισμός του Ιράν, που η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ σφίγγει όλο και περισσότερο. Μόλις την περασμένη βδομάδα ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ απείλησε με κυρώσεις κάθε χώρα που θα επιτρέπει σε ιρανικά αεροπλάνα να χρησιμοποιούν τα αεροδρόμιά της.

Το μνημόνιο που υπέγραψε τον Ιούνη ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς πρόσφερε στο Ιράν σημαντική οικονομική ανακούφιση. Ο Τραμπ όμως γρήγορα το πέταξε στην άκρη. Αυτό πρέπει να έδιωξε κάθε αμφιβολία στην Τεχεράνη ότι, όπως το λέει ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ, η αμερικάνικη υπογραφή στις διεθνείς συμφωνίες «είναι γραμμένη με μολύβι», σβήνεται δηλαδή με την πρώτη ευκαιρία.

Επομένως η επίσημη πρόταση της Τεχεράνης για επταήμερη εκεχειρία, την περασμένη βδομάδα στη διάρκεια της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, μπορεί να μην έγινε και τόσο σοβαρά. Σε κάθε περίπτωση, αφού είπε στον ΟΗΕ ότι περιμένει συμφωνία με το Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοέμβρη στις ΗΠΑ, ο Τραμπ απέρριψε αμέσως την πρόταση. Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, «κατ' ιδίαν ο Τραμπ ήταν δύσπιστος ότι το Ιράν θα ικανοποιούσε τις απαιτήσεις του και έχει πει στους συνεργάτες του ότι θεωρεί πιθανή μια νέα εκστρατεία βομβαρδισμών» μετά τις εκλογές.

Ο Τραμπ κόμπασε στον ΟΗΕ ότι μπορεί να «αφανίσει την Ισλαμική Δημοκρατία» και πανηγύρισε για το πώς οι ΗΠΑ ενισχύουν την κυριαρχία τους στο δυτικό ημισφαίριο. Και είναι αλήθεια ότι η δανική κυβέρνηση μόλις υπέγραψε μια συμφωνία που παραχωρεί στην Ουάσιγκτον στρατιωτικό και οικονομικό έλεγχο στη Γροιλανδία.

Το Ιράν όμως είναι πολύ πιο σκληρό καρύδι. Έχει δείξει τις αυξανόμενες δυνατότητές του εκτοξεύοντας προηγμένους πυραύλους κατά του αμερικάνικου στόλου και αναγκάζοντάς τον να αποσυρθεί σε πιο ασφαλή νερά. Ήταν μια προειδοποίηση ότι το Ιράν μπορεί να βυθίσει αμερικάνικα πλοία.

Μέγγενη

Οι σύμμαχοί του στην Υεμένη και το Ιράκ έσφιξαν τη μέγγενη γύρω από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο του Κόλπου, κλείνοντας τους δρόμους προς την Ερυθρά Θάλασσα μέσω των στενών του Μπαμπ ελ Μαντέμπ και του σαουδαραβικού αγωγού (αν και ο τελευταίος, σύμφωνα με πληροφορίες, έχει ξανανοίξει). Οι γρήγορες προελάσεις του κινήματος Ανσάρ Αλλάχ στην Υεμένη αποτελούν ευθεία απειλή για την επιβίωση της μοναρχίας στη γειτονική Σαουδική Αραβία.

Η Έλεν Τόμσον, ειδική σε θέματα ενέργειας στο Κέιμπριτζ, δήλωσε στους Financial Times: «Δεν νομίζω ότι θα γυρίσουμε ποτέ πραγματικά σε έναν κόσμο όπου μπορεί να θεωρείται δεδομένο ότι οι ΗΠΑ λειτουργούν ως εγγυητής της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ. Και αυτό το βλέπει κανείς στον τρόπο με τον οποίο διάφορα αραβικά κράτη, ανάμεσά τους και η Σαουδική Αραβία, λειτουργούν με το σκεπτικό ότι χρειάζονται αγωγούς. Θα δούμε τα αραβικά κράτη να προσπαθούν πραγματικά να απομακρυνθούν όσο μπορούν από την εξάρτηση από τη θαλάσσια διέλευση μέσα από αυτά τα νερά».

Άλλο ένα σημάδι των καιρών είναι ότι οι αμερικάνικες δυνάμεις αποχωρούν από το ιρακινό Κουρδιστάν. Η περιοχή, που τη διοικούν δύο ανταγωνιστικά και διεφθαρμένα ως το κόκαλο εθνικιστικά κόμματα, είναι στην ουσία προτεκτοράτο του Πενταγώνου από το τέλος του πρώτου πολέμου της Ουάσιγκτον ενάντια στο Ιράκ το 1991. Ο Μασρούρ Μπαρζανί, πρωθυπουργός του κρατιδίου, κλαψούρισε ότι η αμερικάνικη αποχώρηση είναι «επαίσχυντη» εγκατάλειψη ενός πιστού συμμάχου.

Πέρσι οι ΗΠΑ ολοκλήρωσαν ένα τεράστιο προξενείο 800 εκατομμυρίων δολαρίων στην περιφερειακή πρωτεύουσα, το Ερμπίλ. Οι επιθέσεις του Ιράν με drones και πυραύλους το έχουν αφήσει σχεδόν έρημο. Ο Τόμπι Ντοτζ, ειδικός για το Ιράκ στο London School of Economics, δήλωσε στους Financial Times: «Το μήνυμα που στέλνει στους μακροχρόνιους συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή είναι σαφές: κάντε τη δική σας συμφωνία με την Τεχεράνη, γιατί δεν μπορείτε να βασιστείτε στην Ουάσιγκτον».

Η επιτυχία του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού να επαναβεβαιώσει την ηγεμονία του στην αμερικάνικη ήπειρο αντανακλά ιδιαίτερες συνθήκες. Καμιά τοπική άρχουσα τάξη δεν έχει τη δυνατότητα ή τη θέληση να αμφισβητήσει την Ουάσιγκτον, και υπάρχει μια ισχυρή και επιθετική φιλοαμερικάνικη ακροδεξιά. Η κατάσταση είναι πολύ διαφορετική τόσο στη Δυτική όσο και στην Ανατολική Ασία, όπου η κινεζική δύναμη μεγαλώνει. Ακόμα κι αν ο Τραμπ κλιμακώσει ενάντια στο Ιράν, οι ΗΠΑ χάνουν τη Μέση Ανατολή.