"Οι εκλογές, όποτε και αν γίνουν, θα αναδείξουν ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα", έγραφε την περασμένη Κυριακή στην Καθημερινή ο Αλέξης Παπαχελάς. "Η αυτοδυναμία θα πρέπει να θεωρείται όνειρο από άλλη εποχή, είτε για τη Νέα Δημοκρατία είτε για τον ΣΥΡΙΖΑ... Βλέποντας τον πολιτικό χάρτη της χώρας σήμερα δεν είναι καθόλου σαφές με ποιον θα μπορούσε να κυβερνήσει το πρώτο κόμμα..." Για να αποφύγει η χώρα τις περιπέτειες της ακυβερνησίας, συμπεραίνει η Καθημερινή, "χρειάζεται έναν «μπαλαντέρ», ένα κεντρώο κόμμα που... θα μπορούσε να συγκυβερνήσει κατά πρώτο λόγο με τη Ν.Δ., αλλά ενδεχομένως και με τον ΣΥΡΙΖΑ".
Στην πραγματικότητα αυτό που απασχολεί τα αστικά επιτελεία δεν είναι η εκλογική αριθμητική: αυτό που τους τρομοκρατεί είναι η έλλειψη ενός «στιβαρού κεντροαριστερού κόμματος» που θα μπορεί να λειτουργεί σαν ανάχωμα «απέναντι στην πόλωση» -απέναντι στο εργατικό κίνημα, δηλαδή.
Η καταστολή από μόνη της έχει αποδειχτεί πολύ αδύναμη για να σταματήσει τους αγώνες. Αυτό φάνηκε ανάγλυφα τον περασμένο Ιούνη: η επιστράτευση απέτυχε να σταματήσει την απεργία των καθηγητών μέσα στις εξετάσεις. Η κυβέρνηση χρειάστηκε τελικά την "βοήθεια" της συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας για να αποφύγει την μετωπική σύγκρουση τότε.
Παρά την "υπευθυνότητα" που έδειξαν οι συνδικαλιστές του ΣΥΡΙΖΑ στην απεργία αυτή, τα αστικά επιτελεία συνεχίζουν να μην τον εμπιστεύονται -και θα συνεχίσουν να μην τον εμπιστεύονται, όσες υποκλίσεις και αν κάνουν ο Δραγασάκης και ο Σταθάκης: ο ΣΥΡΙΖΑ χρωστάει το 27% στις εκατοντάδες χιλιάδες των αγωνιστών που έδωσαν -και δίνουν- όλα αυτά τα χρόνια τις μάχες με τα μνημόνια. Αλλά οι δεσμοί του με αυτόν τον κόσμο παραμένουν χαλαροί.
ΠΑΣΟΚ
Το ΠΑΣΟΚ είχε στις 3 και 4 Σεπτέμβρη το δικό του "success story" -αν πιστέψουμε, φυσικά, τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης που έσπευσαν να εκθειάσουν το "Πολιτικό - Επιστημονικό Συμπόσιο" που οργάνωσε με αφορμή τα 39α γενέθλια του.
"Το ΠΑΣΟΚ από τον Μάιο του 2010 και έπειτα", έγραφε Το Βήμα, "πέρασε ένα διάστημα έντονης εσωστρέφειας και κονιορτοποίησης που αποτυπώθηκε στην εκλογική συντριβή του περυσινού Ιουνίου. Την περασμένη εβδομάδα όμως το κλίμα άλλαξε ξαφνικά...".
Το συγκρότημα Λαμπράκη δεν έκρυψε, βέβαια, ποτέ την συμπάθειά του για το ΠΑΣΟΚ. Αλλά δεν είναι μόνο το Βήμα: "Η διημερίδα που οργάνωσε το ΙΣΤΑΜΕ υπό την αιγίδα του ΠΑΣΟΚ για την ανασύσταση της κεντροαριστεράς, συγκέντρωσε το ενδιαφέρον και τη συμμετοχή αξιολογότατων ανθρώπων..." έγραφε ο Άγγελος Στάγκος στην Καθημερινή.
Το Συμπόσιο δεν είχε, στην πραγματικότητα, καμιά σχέση με όλα αυτά. Οι "αξιόλογοι άνθρωποι" που συγκέντρωσε ήταν οι γνωστοί ληγμένοι "αστέρες" του παρελθόντος σαν την Βάσω Παπανδρέου και τον Πέτρο Ευθυμίου. Ο Τσοχατζόπουλος θα ήταν μάλλον και αυτός εκεί αν δεν ήταν στη φυλακή. Όσο για την "αλλαγή του πολιτικού κλίματος", αυτή βρίσκεται μόνο στην φαντασία των μνημονιακών δημοσιογράφων.
Το "Συμπόσιο" κυριαρχήθηκε από τις ομιλίες των αρχηγών, του Βενιζέλου, του Παπανδρέου και του Σημίτη. Και οι τρεις υπερασπίστηκαν με πάθος το «έργο» τους, ρίχνοντας το φταίξιμο για την σημερινή καταστροφή στην αριστερά, τις "συντεχνίες", τον Καραμανλή -και, φυσικά, ο ένας στον άλλον.
Ο πιο προκλητικός ήταν ο Σημίτης: τσουβάλιασε με μια φράση το κίνημα και την αριστερά με τις προλήψεις και τη Χρυσή Αυγή: η χώρα, είπε, «γίνεται έρμαιη δημαγωγών, τσαρλατάνων, που πιστεύει σε ψεκασμούς, προσβλέπει σε σβάστικες και ελπίζει σε μάγους με ταχυδακτυλουργίες που θα βρουν από το πουθενά χρήματα και πετρέλαια».
Την κύρια ευθύνη για την σημερινή κατάσταση την έχει, σύμφωνα με τον Σημίτη, ο Καραμανλής που τον διαδέχτηκε στην εξουσία το 2004: «Οι πρωτογενείς δαπάνες ξεπέρασαν σταθερά και γρήγορα τα κρατικά έσοδα από το 2005 και μετά για να κορυφωθούν το 2009 και να ξεπεράσει η Ελλάδα κάθε προηγούμενο, αλλά και κάθε άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ως προς το ύψος του ελλείμματος». Αλλά και ο Παπανδρέου, ο πρόεδρος τότε του ΠΑΣΟΚ, έχει και αυτός μερίδιο της ευθύνης: αντί να προειδοποιεί για την καταστροφή που ερχόταν, διαλαλούσε ότι «λεφτά υπάρχουν»: "Σιωπήσαμε όταν βλέπαμε το τσουνάμι της κρίσης να έρχεται. Επαναφέραμε μάλιστα στην τάξη κάποιους λίγους που το επισήμαιναν...», συμπλήρωσε, θυμίζοντας με αυτόν τον τρόπο την διαγραφή του από την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ από τον ΓΑΠ τον Ιούνη του 2008.
Παρά τις διαφορές τους, τις σπόντες και τις ανοιχτές επιθέσεις, υπήρχε ένα πράγμα στο οποίο συμφώνησαν και οι τρεις: στην λιτότητα. Τα μέτρα που έφτασαν την ανεργία στο 30% ήταν «αρχή προς την σωστή κατεύθυνση». Τα μεροκάματα της πείνας «πρόοδος». Η διακυβέρνηση από τεχνοκράτες της αγοράς, «δημοκρατία». Το μνημόνιο «εθνική ανάγκη».
Υπήρχαν και μερικές «παραφωνίες» στο Συμπόσιο: ο Ρέππας και ο Σκανδαλίδης υποστήριξαν ότι το ΠΑΣΟΚ θα έπρεπε να στήσει γέφυρες προς την αριστερά. Οι διαφωνίες τους, όμως, δεν αξίζουν ούτε μια δεκάρα: όλους αυτούς τους μήνες ούτε ο ένας, ούτε ο άλλος δεν έχει στηρίξει, ούτε καν στα λόγια, ούτε μια πρωτοβουλία της αριστεράς.
ΣΥΡΙΖΑ
Το ζήτημα της έλλειψης αυτοδυναμίας ήταν το κέντρο της συζήτησης και στην συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ που έγινε το Σαββατοκύριακο 31 Αυγούστου/1 Σεπτέμβρη.
Τα ποσοστά του ΣΥΡΙΖΑ έχουν παγιωθεί στα γκάλοπ, μετά την επιτυχία των εκλογών, στα επίπεδα του Ιούνη του 2012. Η απάντηση της ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ στην καθήλωση αυτή είναι το άνοιγμα προς το κέντρο, η αναζήτηση συμμαχιών προς τα δεξιά του. Το αποτέλεσμα, όμως, είναι μια σειρά από υποχωρήσεις και συμβιβασμοί, που αντί να προσελκύσουν τους απογοητευμένους ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ το μόνο που καταφέρνουν είναι να απειλούν τις σχέσεις του με αυτόν τον ίδιο τον κόσμο που του χάρισε το 27% και τον ανέδειξε σε αξιωματική αντιπολίτευση τον περσινό Ιούνη.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η συνέντευξη που έδωσε στο Βήμα στις αρχές του Αυγούστου ο Δραγασάκης. "Όχι", είπε, "δεν επιδιώκουμε την αναβίωση της πολιτικής των ελλειμμάτων". Οι ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί, είναι μέσα σε συνθήκες όπου "δεν υπάρχει η δυνατότητα του κρατικού δανεισμού", δεδομένοι. Αλλά αυτό σημαίνει, φυσικά, ότι και τα μέτρα που συνοδεύουν τις προσπάθειες ισοσκελισμού -το πάγωμα των μισθών, οι απολύσεις στο δημόσιο, τα χαράτσια- είναι και αυτά δεδομένα. Όχι, είπε, "ο κρατικός καπιταλισμός δεν είναι ούτε ο στόχος μας ούτε το όραμά μας. Ούτε τον θεωρούμε προθάλαμο του σοσιαλισμού. Αυτή η τριτοκοσμική άποψη αποδείχθηκε όχι μόνο λανθασμένη αλλά και επικίνδυνη...". Θα διαψευσθούν αυτοί που έτρεξαν να παρουσιάσουν τον ΣΥΡΙΖΑ σαν "τον μπαμπούλα ή τον εχθρό προς κάθε μορφή επιχειρηματικότητας".
Τα ανοίγματα στον "μεσαίο χώρο" δεν περιορίζονται στα οικονομικά. Στα τέλη Αυγούστου μια σειρά από στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ που προέρχονται από το ΠΑΣΟΚ προχώρησαν στην δημιουργία ενός "Σοσιαλιστικού Ρεύματος". "Οι πασοκογενείς, έγραφαν οι εφημερίδες, "δεν συγκροτούν την τάση μόνο και μόνο για να αμυνθούν απέναντι στον κομματικό μηχανισμό της Κουμουνδούρου, που στο Συνέδριο τους απέκλεισε σχεδόν στο σύνολό τους από τη νέα Κεντρική Επιτροπή... Η πράξη τους... συνιστά και «άνοιγμα» της Κουμουνδούρου προς το χώρο της κεντροαριστεράς και των ψηφοφόρων που εγκατέλειψαν ή τυχόν εγκαταλείψουν τη Χαριλάου Τρικούπη... Σύμφωνα, μάλιστα, με τις πληροφορίες, ενθαρρύνθηκαν για την κίνησή τους αυτή από την ηγεσία...". "Η Ορθοδοξία", γράφει στις διακηρύξεις του το Σοσιαλιστικό Ρεύμα, "αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο του ελληνικού πολιτισμού". Ο "πατριωτικός προσανατολισμός" είναι ένα από τα βασικά του χαρακτηριστικά.
Η πολιτική, όπως και η φύση, λέει το χιλιοειπωμένο ρητό, απεχθάνεται τα κενά. Ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να τα καταφέρει να καλύψει το κενό που ανοίγεται στα δεξιά του από την κατάρρευση της Σοσιαλδημοκρατίας και να γίνει αυτός το κέντρο της ανασύστασης της κεντροαριστεράς.
Με αυτόν τον τρόπο, όμως, ανοίγει ένα τεράστιο κενό απέναντι στις προσδοκίες του κόσμου που παλεύει για την ανατροπή. Χρέος κάθε αγωνιστή και κάθε αγωνίστριας είναι να δώσουμε σάρκα και οστά σε αυτές τις ανατρεπτικές προσδοκίες.