Μια φωτογραφία των αλλαγών που εξελίσσονται στη Νότια Αφρική μάς έδωσαν τα αποτελέσματα των εκλογών που πραγματοποιήθηκαν την περασμένη Τετάρτη 7 Μάη. Η πτώση του κυβερνώντος Αφρικανικού Εθνικού Κογκρέσσου (ANC) από το 65,9% στο 62,15% μπορεί να μοιάζει με λεπτομέρεια. Όμως για πρώτη φορά εμφανίστηκε στις εκλογές μια δύναμη στα αριστερά του ANC καταφέρνοντας να αναδειχθεί σε τρίτο κόμμα. Πρόκειται για τους EFF (Μαχητές για την Οικονομική Ελευθερία) που πήραν 6,35% (περισσότερες από 1,1 εκατομμύρια ψήφους) και πλέον έχουν 25 αντιπροσώπους στο κοινοβούλιο (400 μελών). Οι EFF δεν μετράνε ούτε ένα χρόνο από την ημερομηνία ίδρυσής τους. Στην ηγεσία τους βρίσκεται ο Τζούλιους Μαλέμα, πρόεδρος της νεολαίας του ANC ως το 2012.
Παρά το 4,5% επιπλέον που πήρε η Δημοκρατική Συμμαχία, το κόμμα που συσπειρώνει την ψήφο των λευκών, η αριστερή στροφή επιβεβαιώνεται από την κατάρρευση του “Κονγκρέσου του Λαού”, δεξιάς διάσπασης του ANC, που έφτασε στο 0,67% από 7,42% που είχε το 2009.
Η Νότια Αφρική βράζει από ταξική πάλη. Μια πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι στη χώρα εξελίσσονται τέσσερις-πέντε βίαιες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις κάθε μέρα. Οι εκλογές έγιναν εν μέσω μιας μεγάλης απεργίας στα ορυχεία λευκόχρυσου η οποία έχει ξεκινήσει από τις 23 Γενάρη. Από την απεργία έχει μπλοκαριστεί το 40% της παγκόσμιας παραγωγής λευκόχρυσου -ενός μετάλλου απαραίτητου για την αυτοκινητοβιομηχανία. Οι εργάτες ζητάνε αύξηση του βασικού μισθού σε 12.500 ραντ το μήνα (875 ευρώ). Η μαχητικότητα των εργατών στα ορυχεία, τούς έχει φέρει σε σύγκρουση όχι μόνο με τα αφεντικά αλλά και με τις γραφειοκρατίες των συνδικάτων. Οι απεργοί στα πλατινωρυχεία ανήκουν κατά πλειοψηφία στην AMCU και όχι στο παραδοσιακά μεγαλύτερο συνδικάτο στα ορυχεία NUM. Τραμπούκοι της NUM ήταν αυτοί που πρώτοι είχαν ανοίξει πυρ κατά απεργών στη Μαρικάνα το καλοκαίρι του 2012, εκεί όπου τα γεγονότα κατέληξαν σε δολοφονία περισσότερων από 30 απεργών από πυρά της αστυνομίας στο ψαχνό.
Εξέλιξη
Πρόσφατα η μεγάλη πολιτική εξέλιξη στο συνδικαλιστικό κίνημα ήταν η απόφαση της NUMSA (του μεγαλύτερου κλαδικού συνδικάτου της χώρας με πάνω από 330 χιλιάδες μεταλλεργάτες μέλη) να αποσύρει τη στήριξή της από το ANC και το Κομμουνιστικό Κόμμα (SACP).
Η Νότια Αφρική μετά την πτώση του απαρτχάιντ το 1994 κυβερνάται αδιάκοπα από την τριμερή συμμαχία ανάμεσα στο ANC, το Κομμουνιστικό Κόμμα και την COSATU (την αντίστοιχη ΓΣΕΕ). Η τριμερής συμμαχία καυχιέται πως εκφράζει την επαναστατική δυναμική που έριξε το απαρτχάιντ και έδωσε τη δυνατότητα στο μαύρο πληθυσμό να αποκτήσει πρόσβαση στο κράτος και την οικονομία. Η ίδια όμως συμμαχία ήταν αυτή που επέβαλε τα όρια ώστε ο καπιταλισμός να μείνει ανέπαφος και η πλειοψηφία να συνεχίσει να μένει αποκλεισμένη. Τώρα για πρώτη φορά οι μεταλλεργάτες σπάνε αυτή τη συμμαχία και απαιτούν από την COSATU να αποχωρήσει.
Η NUMSA έχει ήδη ξεκινήσει μια πρωτοβουλία για την ίδρυση ενός “Εργατικού Κόμματος”, όμως δεν ήθελαν να παρέμβουν “πρόωρα” σε αυτές τις εκλογές. Έτσι η επιτυχία των EFF φαίνεται να είναι μόνο ένα βήμα προς το ξήλωμα της τριμερούς από τα αριστερά. Μπορεί οι EFF να μην στηρίζονται οργανωτικά στους συνδικαλισμένους εργάτες, αλλά το ποιος τους ψήφισε φαίνεται ξεκάθαρα. Ο Πίτερ Ατάρντ Μοντάλτο, πρώην στέλεχος της Λίμαν Μπράδερς που πλέον είναι σύμβουλος διεθνών επενδύσεων στη Νότια Αφρική, έχει πολλούς λόγους να ανησυχεί για τα κέρδη των επενδυτών του και σημειώνει: “Τα λεπτομερή αποτελέσματα των εκλογών δείχνουν μια στενή σύνδεση μεταξύ της ψήφου προς τους EFF και των περιοχών στην ζώνη της πλατίνας, ιδιαίτερα σε εκλογικά κέντρα που βρίσκονται μέσα σε ορυχεία.” Τη Δευτέρα την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές η μετοχή της Lonmin, της εταιρείας όπου διεξάγεται η απεργία, κατρακυλούσε κατά 11,5%. Η Lonmin είναι η τρίτη μεγαλύτερη παραγωγός πλατίνας στον κόσμο.
Ριζοσπαστικοποίηση
Μόλις πριν δυο μήνες αποκαλύφθηκε με ποιον τρόπο η ριζοσπαστικοποίηση στα ορυχεία και ο φόβος της πολιτικής έκφρασης των απεργών έπαιξε ρόλο για το ματοκύλισμα στη Μαρικάνα. Η έρευνα για τα γεγονότα δείχνει ότι στη συνάντηση μεταξύ της αστυνομίας και της εργοδοσίας (η εταιρεία ήταν η Lonmin και σε εκείνη την περίπτωση) πριν την επίθεση, η αστυνομική διοικήτρια Zukiswa Mbombo δήλωνε έτοιμη να χρησιμοποιήσει βία αναφέροντας “τις απόψεις του κ. Μαλέμα για την εθνικοποίηση... έτσι υπάρχουν σοβαρές πολιτικές επιπτώσεις που πρέπει να λάβουμε υπόψη και πρέπει να βρούμε ένα τρόπο ώστε να το αποσοβήσουμε.. έτσι είπα στα παιδιά ότι πρέπει να δράσουν με τέτοιο τρόπο ώστε να σκοτώσουμε αυτό το πράγμα”.
Αυτό το “πράγμα” ήταν ότι ο Μαλέμα όπως και άλλα στελέχη της νεολαίας του ANC με τον ερχομό της κρίσης τόλμησαν να πουν πως η κυβέρνηση πρέπει να προχωρήσει σε εθνικοποίηση των ορυχείων και όχι να αφήσει τους εργάτες έρμαια στα κερδοσκοπικά παιχνίδια. Ο Μαλέμα είχε αρχίσει να επισκέπτεται τα ορυχεία και να οργανώνει εκδηλώσεις. Η κυβέρνηση και η αστυνομία πίστευαν πως με μπόλικο αίμα θα κατάφερναν να κόψουν το δρόμο προς την ενίσχυση και την πολιτικοποίηση των απεργιών.
Τα αποτελέσματα των εκλογών και η απεργία στα ορυχεία της πλατίνας δείχνουν πως μια νέα γενιά της εργατικής τάξης είναι πιο αποφασισμένη να συνεχίσει την επανάσταση που έμεινε στα μισά πριν από 20 χρόνια.