Το κίνημα έχασε τη μάχη, γιατί η ηγεσία του ΚΚΕ είχε λάθος στρατηγική, ήδη από τη δεκαετία του ’30. Την στρατηγική της «ολοκλήρωσης» της «αστικοδημοκρατικής επανάστασης» που εγκαινίασε η 6η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ τον Γενάρη του 1934 και των «αντιφασιστικών μετώπων» του 7ου Συνεδρίου της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Δίπλα σε αυτή τη λάθος στρατηγική προστέθηκε και η λάθος εκτίμηση για το χαρακτήρα του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου: ήταν ιμπεριαλιστικός, υποστηρίζει σήμερα η ηγεσία του ΚΚΕ όχι «μόνο αντιφασιστικός». Γράφει η Εισαγωγή»:

 

«Μπορούσαν, άραγε, το ΕΑΜ – ΚΚΕ να καταλάβουν την εξουσία τις μέρες της απελευθέρωσης της Αθήνας (12 Οκτώβρη 1944); Παρότι η Ιστορία δε γράφεται με υποθετικά σχήματα, η κατάκτηση της εργατικής εξουσίας προϋπέθετε σε βάθος διαχωρισμό των ΕΑΜικών δυνάμεων από τους πολιτικούς και στρατιωτικούς στόχους των «συμμάχων» και της κυβέρνησης Παπανδρέου, γεγονός που θα όξυνε πολύ περισσότερο την ταξική πάλη. Προϋπέθετε ακόμα αναδιάταξη των συμμαχιών μέσα στο ΕΑΜ – ΕΛΑΣ σε βάση επαναστατική και μετατροπή των φύτρων εξουσίας (λαϊκός στρατός, λαϊκή δικαιοσύνη) σε όργανα της επαναστατικής δράσης. Το Κόμμα μας ήταν ιδεολογικά – πολιτικά ανέτοιμο για να διαμορφώσει τέτοιες εξελίξεις… Το βαθύτερο αντιφατικό γεγονός ήταν ότι το ΚΚΕ, όντας καθοδηγητής της ένοπλης λαϊκής πάλης, συμμετείχε σε μια αστική κυβέρνηση με πολιτικό στόχο την ομαλή δημοκρατική εξέλιξη ως μεταβατική στην πάλη για το σοσιαλισμό. Τέτοια εξέλιξη ήταν ανεδαφική».

 

Ο Μαϊλης ασκεί κριτική στη: «μη αντικειμενική εκτίμηση ότι η αστική τάξη πρόδωσε την ιστορική αποστολή της, γιατί ήταν υποτελής και ξενόδουλη και επειδή συμβιβάστηκε με τις μισοφεουδαρχικές δυνάμεις. Επομένως, ότι το έργο της που το εγκατέλειψε, αναλάμβανε να φέρει σε πέρας η εργατική τάξη, ολοκληρώνοντας αυτή και το κόμμα της τον αστικοδημοκρατικό μετασχηματισμό.

 

Και ότι στις συνθήκες της Κατοχής αυτό το καθήκον μπλεκόταν με το καθήκον της αντιφασιστικής εθνικοαπελευθερωτικής πάλης. Με αυτό τον τρόπο γινόταν επίκαιρο το 1821 και το \"αθάνατο κρασί του\" και ανεπίκαιρη η Παρισινή Κομμούνα και κυρίως η Οχτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση».

 

Τα παραπάνω είναι σωστά συμπεράσματα και καλοδεχούμενα σήμερα έστω και με καθυστέρηση μερικών δεκαετιών. Από εκείνη την εποχή οι επαναστάτες επέμεναν ότι τα ξεπουλήματα και οι συμβιβασμοί της ηγεσίας του κινήματος στην Αντίσταση δεν ήταν «λάθη», αλλά απόρροια μιας στρατηγικής που από τα μέσα της δεκαετίας του ’30 είχε βγάλει από την ατζέντα τη δυνατότητα της εργατικής τάξης να πάρει την εξουσία.

 

Όμως, αυτές οι παραδοχές δεν σημαίνουν ότι η ηγεσία του ΚΚΕ πιάνει το νήμα με τη γνήσια επαναστατική παράδοση και στρατηγική.

\r\n

Σκοπιά

\r\n

Η κριτική στη στρατηγική των «λαϊκών μετώπων» και της συνεργασίας με τα «αντιφασιστικά» τμήματα της αστικής τάξης γίνεται από την σκοπιά της επιστροφής στην πολιτική της «Τρίτης Περιόδου» που προηγήθηκε. Στην περίπτωση της Γερμανίας αυτή η πολιτική σήμαινε ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα αρκέστηκε να καταγγέλλει τους «σοσιαλφασίστες» και να καλεί τους εργάτες να το ψηφίσουν και να ενταχτούν στις γραμμές του ενώ την ίδια ώρα οι ναζί πορεύονταν προς την εξουσία.

 

Το κόκκινο νήμα που ένωνε την «Τρίτη περίοδο» με τα «λαϊκά μέτωπα» ήταν η υποτίμηση της εργατικής τάξης και των αγώνων της. Στην πρώτη περίπτωση τα σταλινικά Κομμουνιστικά Κόμματα θεωρούσαν ότι η εργατική τάξη ήταν «ανώριμη» να κάνει την επανάσταση γιατί ψήφιζε «λάθος» ή ήταν στα «λάθος» συνδικάτα. Στη δεύτερη περίπτωση γιατί υπήρχαν άλλα «στάδια» που έπρεπε να περάσει πριν της «επιτραπεί» να παλέψει για την εξουσία.

 

Στη διάρκεια της Αντίστασης το εργατικό κίνημα με τη δράση του έδειξε πόσο τεχνητοί ήταν αυτοί οι διαχωρισμοί. Οι απεργιακοί αγώνες με κορυφαία στιγμή την Γενική Απεργία του Μάρτη του 1943, οι εργατικοί συνεταιρισμοί και επιτροπές που γεννήθηκαν στην πάλη ενάντια στην κερδοσκοπία και την πείνα, έβαζαν τις βάσεις για το χτίσιμο του εργατικού ελέγχου στην οικονομία και την κοινωνία ολόκληρη. Κι όμως, αυτοί οι αγώνες λείπουν εντελώς και από τη νέα ερμηνεία που δίνει η ηγεσία του ΚΚΕ στην Αντίσταση και τον Δεκέμβρη του 1944.

 

Δεν πρόκειται για παράλειψη αλλά για προβολή στο παρελθόν των σημερινών επιλογών της ηγεσίας του ΚΚΕ. Διακηρύσσει σε όλους τους τόνους την επαναστατικότητά της, αλλά την ίδια στιγμή κρατάει την πιο ηττοπαθή στάση στους αγώνες που ξεδιπλώνονται. Μας λέει ότι «η επανάσταση θα είναι σοσιαλιστική ή δεν θα γίνει καθόλου», αλλά εδώ και τώρα το μόνο που μπορούν να κάνουν οι εργάτες και οι εργάτριες είναι να ψηφίσουν ΚΚΕ και να παλέψουν για μέτρα ανακούφισης.

 

Όμως, η αυτοκριτική για το παρελθόν έχει νόημα όταν οδηγεί σε επαναστατική πολιτική σήμερα.