Ακόμα χειρότερα η National Bank Trust δεν είναι μόνη της: \"οι αρχές\", γράφουν τα ειδησιογραφικά πρακτορεία, \"δήλωσαν επίσης ότι θα ξοδέψουν άλλα 320 δισεκατομμύρια ρούβλια (περίπου 6 δις δολάρια) για την στήριξη δύο άλλων τραπεζών\": η μία είναι η VTB, η δεύτερη μεγαλύτερη τράπεζα της Ρωσίας που ανήκει στο δημόσιο. Η άλλη η Gazprombank -που όπως είναι φανερό από το ίδιο της το όνομα είναι άμεσα συνδεδεμένη με την διαβόητη ρωσική εταιρεία παραγωγής φυσικού αερίου.

 

\"Είναι 100% βέβαιο ότι θα ακολουθήσουν και άλλες\", έλεγε στο Bloomberg ο επικεφαλής του τμήματος ανάλυσης της τράπεζας BKF της Μόσχας. \"Η διατραπεζική αγορά έχει πρακτικά εκμηδενιστεί λόγω της έλλειψης εμπιστοσύνης και η κεντρική τράπεζα φοβάται να δώσει περισσότερα ρούβλια, που οι τράπεζες θα μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν για να αγοράσουν με αυτά δολάρια...\"

\r\n

Πετρέλαιο

\r\n

Η πτώση της τιμής του πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχει χτυπήσει άγρια την οικονομία της Ρωσίας. Η τιμή του αργού πετρελαίου Brend (ο βασικός δείκτης αναφοράς για την τιμή της ενέργειας) έπεσε από τα 115 περίπου δολάρια το βαρέλι τον Ιούνη λίγο πάνω από τα 60 στα τέλη του Δεκέμβρη. Η Ρωσία εξαρτάται άμεσα από το πετρέλαιο: τόσο τα δημόσια, όσο και τα εμπορικά ελλείμματα αντισταθμίζονται όλα τα προηγούμενα χρόνια από τα κέρδη από τις εξαγωγές ενέργειας. Η Ρωσία, να θυμίσουμε, είναι μετά τη Σαουδική Αραβία ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου στην κόσμο.

 

Το πρώτο θύμα της πτώσης της τιμής του πετρελαίου είναι το ρούβλι: η ισοτιμία του με το δολάριο έχει ακολουθήσει σχεδόν πιστά την καμπύλη της τιμής του Brend. Τον Ιούνη ένας Ρώσος χρειαζόταν περίπου 35 ρούβλια για να αγοράσει ένα δολάριο. Στα τέλη του Δεκέμβρη πάνω από 60. Την \"Μαύρη Τρίτη\", στις 16 Δεκέμβρη η ισοτιμία ξεπέρασε τα 67 δολάρια/ρούβλι, προκαλώντας έναν πανικό που έφερε ξανά στις μνήμες την χρεοκοπία του 1998. 

 

Για να σταματήσει το κύμα πωλήσεων του ρωσικού νομίσματος η κεντρική τράπεζα ανέβασε μέσα σε λίγες ώρες τα επιτόκια 6.5 μονάδες πάνω -από το 10.5% στο 17, ενώ την ίδια ώρα τα διατραπεζικά επιτόκια (τα επιτόκια που χρεώνει μια τράπεζα στην άλλη) έφτασαν στο 27%. Σε πολλές περιοχές ο κόσμος έκανε κυριολεκτικά ουρά έξω από τις τράπεζες για να σηκώσει τις λιγοστές του οικονομίες -με την ελπίδα ότι θα μπορέσει να τα ανταλλάξει με δολάρια στη μαύρη αγορά.

 

Οι προβλέψεις για το 2015 είναι πολύ σκοτεινές για τη Ρωσική οικονομία: επίσημα το ΑΕΠ αναμένεται να συρρικνωθεί από 4.5 έως 4.7%. Αν όμως οι τιμές της ενέργειας συνεχίσουν την πτωτική τους πορεία (και όπως όλα δείχνουν θα συνεχίσουν) οι επιπτώσεις μπορεί να είναι ακόμα πιο άγριες. Τον Νοέμβρη ο πληθωρισμός ξεπέρασε το 9%. Οι οικονομολόγοι φοβούνται ότι θα φτάσει σε διψήφια νούμερα τη νέα χρονιά, καθώς οι τιμές των εισαγομένων προϊόντων θα προσαρμόζονταν σταδιακά στις νέες ισοτιμίες του νομίσματος.

 

Και οι τρεις διεθνείς οίκοι αξιολόγησης (Moody\'s, Fitch, Standard & Poor) κατατάσουν πλέον το δημόσιο χρέος της Ρωσίας μόλις μια μονάδα πάνω από την κατηγορία \"σκουπίδι\". Η ίδια η κυβέρνηση της Ρωσίας αμφισβητεί, φυσικά, αυτές τις εκτιμήσεις σαν \"κινδυνολογία\". Το δημόσιο χρέος της Ρωσίας, λέει, είναι πολύ μικρό -17% του ΑΕΠ, μηδαμινό αν συγκριθεί με στάνταρτ της Ευρωζώνης. Και οι επιπτώσεις στην πραγματική οικονομία, λέει, θα είναι πολύ μικρότερες από αυτές που προβλέπουν οι αναλυτές, αφού το ρούβλι πέφτει μαζί με το πετρέλαιο και η εξάρτηση της ρωσικής οικονομίας από τις εισαγωγές είναι σχετικά μικρή. Το πρόβλημα, όμως, είναι πραγματικό και δεν μπορεί να συγκαλυφθεί με τέτοιες σοφιστείες.

 

Η Ρωσία είναι πολύ περισσότερο ενσωματωμένη στη διεθνή οικονομία από ότι υπονοούν οι \"αναλύσεις\" του Πούτιν και του επιτελείου του. Στο τέλος του 2014 το εξωτερικό χρέος της Ρωσίας -ιδιωτικό και δημόσιο- ξεπερνούσε τα 600 δισεκατομμύρια δολάρια. Από τον περασμένο Ιούνη που άρχισε η κατρακύλα της τιμής του πετρελαίου η Ρωσία είναι πρακτικά αποκομμένη από τη διεθνή χρηματοδότηση: με άλλα λόγια, οι επιχειρήσεις, οι τράπεζες αλλά και το ίδιο το δημόσιο δυσκολεύονται να ανανεώσουν τα παλιά τους χρέη: όταν λήγει ένα ομόλογο, πρέπει να το πληρώσουν, χωρίς να μπορούν να αναπληρώσουν το κενό με νέα δάνεια.

Και δεν αρκεί να έχουν τα λεφτά για να τα ξεπληρώσουν: πρέπει να έχουν και το αντίστοιχο συνάλλαγμα.

 

Η Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας ξόδεψε μέσα στους τελευταίους μήνες ένα μεγάλο κομμάτι από τα συναλλαγματικά της αποθέματα για να στηρίξει την ισοτιμία του ρουβλιού, με παρεμβάσεις δισεκατομμυρίων στις διεθνείς χρηματαγορές. Στο τέλος του 2014 τα θησαυροφυλάκια της κεντρικής τράπεζας είχαν μείνει περίπου 200 δισεκατομμύρια δολάρια. Μέσα στο 2015 η Ρωσία πρέπει να εξοφλήσει ομόλογα αξίας τουλάχιστον 100 δισεκατομμυρίων, που \"ωριμάζουν\".

\r\n

Κυρώσεις

\r\n

Στη Δύση οι θιασώτες της \"πολιτικής της πυγμής\" πανηγυρίζουν τώρα για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Ρωσία. Αυτό που έσπρωξε τη Ρωσία στην κρίση λένε, με μια μεγάλη δόση κομπασμού, είναι οι κυρώσεις που της επέβαλλαν οι ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Ένωση λόγω της εμπλοκής της στον εμφύλιο πόλεμο της Ουκρανίας.

 

Το μόνο που χρειάζεται να κάνει ο Πούτιν, λένε, είναι να αποσύρει ειλικρινά τα στρατεύματά του και τα βαριά του όπλα από την Ανατολική Ουκρανία. \"Το μεγάλο πολιτικό μάθημα που μπορεί να βγει από αυτό το δράμα\", έγραφε στα μέσα του Δεκέμβρη (την επαύριο της \"Μαύρης Τρίτης\") στην εφημερίδα Financial Times o Anders Aslund από το διαβόητο Ινστιτούτο Πέτερσον (έναν οργανισμό που εκφράζει τις απόψεις των τραπεζιτών και των μεγάλων επιχειρήσεων), \"είναι ότι οι οικονομικές κυρώσεις μπορεί να είναι πολύ πιο αποτελεσματικές στον σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο κόσμο από ότι πολλοί πίστευαν ότι θα ήταν δυνατό\".

 

Πρόκειται για γελοιότητα. Οι κυρώσεις έχουν παίξει, φυσικά, ένα ρόλο -αλλά πολύ μικρότερο από ότι αφήνει ο Aslund να εννοηθεί. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό: η Δύση δεν πρόκειται να κερδίσει τίποτα από την κρίση που μαστίζει σήμερα τη Ρωσία. Το αντίθετο ακριβώς συμβαίνει: μια τυχόν κατάρρευση της Ρωσίας θα είναι μια τεράστια απειλή για την οικονομική σταθερότητα παγκόσμια.

Το 1998 η χρεοκοπία της Ρωσίας είχε σαν άμεσο αποτέλεσμα την χρεοκοπία της LCTM -ενός τεράστιου αμερικανικού κερδοσκοπικού αμοιβαίου κεφαλαίου που είχε στο διοικητικό του συμβουλίου δυο νομπελίστες οικονομολόγους. Χρειάστηκε η παρέμβαση της FED της κεντρικής τράπεζας των ΗΠΑ για να αποφευχθεί ένα ντόμινο που θα απειλούσε να τινάξει στον αέρα ολόκληρο το τραπεζικό σύστημα της Αμερικής.

 

Αλλά δεν είναι μόνο αυτό: η πτώση της τιμής της ενέργειας απειλεί να αποσταθεροποιήσει σήμερα ολόκληρη την οικονομία της Δύσης. Πέντε τουλάχιστον μεγάλα έργα εξόρυξης και υγροποίησης φυσικού αερίου (με προϋπολογισμούς δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων το καθένα) έχουν ήδη εγκαταλειφθεί.. Δεκάδες άλλα, από τον Κόλπο του Μεξικού μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο, έχουν γίνει πλέον \"παθητικά\".

 

Και ο ΟΠΕΚ, ο \"σύνδεσμος\" των πετρελαιοπαραγωγών χωρών που είχε αποδυναμωθεί από τις νέες τεχνικές σχιστολιθικής εξόρυξης και την εκμετάλλευση των υποθαλάσσιων κοιτασμάτων έχει αρχίσει να \"σηκώνει και πάλι κεφάλι\": στην τελευταία του συνεδρίαση αρνήθηκε να περικόψει την παραγωγή (έτσι ώστε να ανέβουν οι τιμές), κηρύσσοντας με αυτόν τον τρόπο έναν εμπορικό πόλεμο σε βάρος των ανταγωνιστών του στις ΗΠΑ και τη Ρωσία -που έχουν πολύ μεγαλύτερο κόστος εξόρυξης και τα κοιτάσματά τους γίνονται μη εκμεταλλεύσιμα όταν οι τιμές βρίσκονται στα σημερινά επίπεδα.

 

Το \"πολικό ψύχος\" που έχει σκεπάσει τη Ρωσία έχει αρχίσει ήδη να κινείται απειλητικά προς τα νότια.