Διεθνή

20 χρόνια κλείνουν από μια από τις πιο μεγάλες σφαγές σε ευρωπαϊκό έδαφος μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. Πάνω από οχτώ χιλιάδες Βόσνιοι μουσουλμάνοι, πολλοί από αυτούς ανήλικοι, δολοφονήθηκαν τον Ιούλη του 1995 από τις δυνάμεις του Σερβοβοσνιακού στρατού σε συνεργασία με παραστρατιωτικές οργανώσεις.

 

Το 1991 η Ενιαία Γιουγκοσλαβία κατέρρεε καθώς οι “δημοκρατίες” που την αποτελούσαν κήρυσσαν την ανεξαρτησία τους. Στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη οι ισορροπίες των πληθυσμών δεν ήταν τόσο ξεκάθαρες για το ποια από τις άρχουσες τάξεις θα έχει το πάνω χέρι. Πάνω από 40% του πληθυσμού ήταν Βόσνιοι μουσουλμάνοι, σχεδόν ένα τρίτο Σέρβοι, με τους Κροάτες να ακολουθούν. Το δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία δεν έγινε δεκτό από την σέρβικη ηγεσία και τον Απρίλη του ‘92 ξεκίνησαν οι συγκρούσεις. Ο πόλεμος στη Βοσνία πήρε από την αρχή τα πιο άγρια χαρακτηριστικά, με τον άμαχο πληθυσμό να βρίσκεται όχι στο περιθώριο αλλά στο επίκεντρο των συγκρούσεων, καθώς η εθνοκάθαρση -με βιασμούς, μαζικούς εκφοβισμούς, σφαγές- ήταν το εργαλείο για την επιβολή του ελέγχου στις διεκδικούμενες περιοχές. Η σχεδόν τετραετής πολιορκία του Σαράγεβο και η σφαγή της Σρεμπρένιτσα είναι οι δυο πιο τραγικές καμπές. Συνολικά 38 χιλιάδες άμαχοι έχασαν τη ζωή τους, στην πλειοψηφία τους Βόσνιοι μουσουλμάνοι.

 

 

Η περιοχή της Σρεμπρένιτσα που βρίσκεται κοντά στα σύνορα με τη Σερβία ήταν κρίσιμη για τα σχέδια της σερβικής πλευράς. Από την αρχή άρχισαν να εκκαθαρίζονται τα χωριά και να σφαγιάζονται οι μη Σέρβοι. Όπου δεν εφαρμόστηκαν σφαγές, εφαρμόστηκε θάνατος μέσω πείνας. 

 

Το 1995 η περιοχή της Σρεμπρένιτσα είχε απομείνει περικυκλωμένη, στο έλεος του σερβοβοσνιακού στρατού, αποκομμένη από κάθε εξωτερική πρόσβαση. Η σερβοβοσνιακή ηγεσία, Κάρατζιτς σε πολιτικό επιπεδο και Μλάντις σε στρατιωτικό, στα μέσα Ιούλη επιτίθενται στους προσφυγικούς καταυλισμού που βρίσκονταν υπό τον έλεγχο και την υποτιθέμενη προστασία του ΟΗΕ. Μέσα σε λιγότερο από μια βδομάδα, οι σερβοβόσνιοι σάρωσαν την περιοχή εκτελώντας όλους τους μουσουλμάνους άντρες που συναντούσαν.

 

Γυναίκες, παιδιά, ανάπηροι, ηλικιωμένοι δεν γλίτωσαν από την σαρωτική επίθεση. Δεν εκτελούνταν, αλλά βιάζονταν ή διαπομπεύονταν, την ίδια ώρα που έβλεπαν τους συγγενείς τους και τους φίλους τους να δολοφονούνται.

 

Η φρίκη στη Γιουγκοσλαβία ούτε άρχισε ούτε τελείωσε με τη Σρεμπρένιτσα. Το ΝΑΤΟ βρήκε ευκαιρία να παρουσιαστεί ως η δύναμη που θα σταματούσε την αλληλοσφαγή, για να ξεκινήσει βομβαρδισμούς. Η Σρεμπρένιτσα είναι όμως η πιο ισχυρή υπενθύμιση για το μέχρι πού φτάνουν οι ανταγωνισμοί σε στιγμές κρίσης. Είναι επίσης δυνατή προειδοποίηση ότι η εργατική τάξη δεν έχει να διαλέξει κανένα στρατόπεδο σε τέτοιες συγκρούσεις. Η ελληνική άρχουσα τάξη -κυβέρνηση Μητσοτάκη εκείνη την περίοδο- ακολουθούσε τη συνηθισμένη γραμμή της υποτιθέμενης “έξυπνης” εξωτερικής πολιτικής. Έκλεινε το μάτι στους σφαγείς της Σρεμπρένιτσα, θεωρώντας πως είχε διαλέξει την πλευρά του νικητή για τα μεταπολεμικά Βαλκάνια. 

 

Οι Χρυσαυγίτες που αποδεδειγμένα πλέον πήραν μέρος στη σφαγή της Σρεμπρένιτσα ακόμη δεν έχουν πληρώσει για τα εγκλήματά τους. Η ίδια κυβέρνηση ταυτόχρονα άνοιγε διάπλατα το δρόμο για την επέμβαση του ΝΑΤΟ, ενώ πυροδοτούσε και τις εντάσεις με τη Δημοκρατία της Μακεδονίας ελέω ονόματος. Η εργατική τάξη στα Βαλκάνια έχει μάθει πολλά αυτά τα 20 χρόνια. Και πάνω από όλα, ότι η αλληλεγγύη των εργατών είναι η μεγαλύτερη ασπίδα απέναντι στις σφαγές, όχι ο ΟΗΕ, η ΕΕ, το ΝΑΤΟ, ούτε οι “δημιουργικές” διπλωματίες.