Το κίνημα του Αρθρου 16 σημείωσε μια μεγάλη επιτυχία. Κατάφερε να σπάσει τη συναίνεση γύρω από την αναθεώρηση του Α16 και αυτό καταγράφηκε με τον πιο επίσημο τρόπο όταν ο Γ. Παπανδρέου ανακοίνωσε την αποχώρηση του ΠΑΣΟΚ από τη διαδικασία της Αναθεώρησης και ταυτόχρονα κατέθεσε πρόταση μομφής στην κυβέρνηση.
Το γεγονός ότι η κυβερνητική πλειοψηφία της ΝΔ απέρριψε την πρόταση δυσπιστίας στη Βουλή και ο Καραμανλής απέκλεισε τις πρόωρες εκλογές δηλώνοντας ότι η κυβέρνηση θα επιμείνει στο «πρόγραμμα των μεταρρυθμίσεων», δεν μπορεί να επισκιάσει την επιτυχία του κινήματος. Ο κόσμος που ξεσηκώθηκε ενάντια στην αναθεώρηση του Αρθρου 16, οι φοιτητές των καταλήψεων, οι Πανεπιστημιακοί της ΠΟΣΔΕΠ, οι τοπικές κινήσεις στις γειτονιές, όλες οι πρωτοβουλίες που τους συμπαραστάθηκαν και τους συμπαραστέκονται μπορούν να συνεχίσουν τον αγώνα ενάντια στην νεοφιλελεύθερη επίθεση από καλύτερες θέσεις. Ο αγώνας φέρνει αποτέλεσμα, αυτό είναι το μήνυμα για όλο το κίνημα.
Η κυβέρνηση βγήκε από αυτό το γύρο τραυματισμένη, περισσότερο απομονωμένη και σε μεγαλύτερη σύγχιση για το πώς θα συνεχίσει. Οι στυλοβάτες του νεοφιλελευθερισμού μέσα στο ΠΑΣΟΚ υποχρεώθηκαν σε αναδίπλωση για το Αρθρο 16 κάτω από πίεση και αυτό δικαιώνει την ανταρσία στη βάση του ΠΑΣΟΚ. Το κίνημα κατακτάει τη δυνατότητα, να επιμείνει, να συνεχίσει, να νικήσει. Να διευρύνει την σύνδεσή του με τον κόσμο της εργατικής τάξης που αντιστέκεται σε όλες τις νεοφιλελεύθερες επιθέσεις και να απαιτήσει να τα πάρουν όλα πίσω: και τη Συνταγματική Αναθεώρηση και το Νόμο Πλαίσιο για τα Πανεπιστήμια και τις ιδιωτικοποιήσεις στα Λιμάνια, στον ΟΤΕ, στα Νοσοκομεία και τις απειλές στο Ασφαλιστικό και τις απειλές στα δημοκρατικά δικαιώματα από τις «πραιτοριανές ζαρντινιέρες» του Πολύδωρα μέχρι τις απαγωγές και τις σκευωρίες σε βάρος των μεταναστών από το Πακιστάν. Ολες αυτές οι δυνατότητες ανοίγονται μπροστά μας, αρκεί να εκτιμήσουμε σωστά τις εμπειρίες, τα διδάγματα και τις επιτυχίες.
Μια κυβέρνηση πολιορκημένη
Ο Καραμανλής στην ομιλία του στη Βουλή προσπάθησε να ζωγραφίσει την εικόνα μιας Νέας Δημοκρατίας αταλάντευτης στο δρόμο των μεταρρυθμίσεων και να καταγγείλει τις «παλινωδίες» του Γ. Παπανδρέου. Ομως, η αλήθεια είναι ότι όλη η επιχείρηση-Αναθεώρηση είχε στηθεί γύρω από τη συναίνεση με το ΠΑΣΟΚ και γι’ αυτό το τσάκισμα της συναίνεσης είναι ήττα για την κυβέρνηση. Η Νέα Δημοκρατία είχε αναγκαστεί να αναβάλει τον Νόμο Πλαίσιο της Γιαννάκου για να ξεμπλέξει από τον πρώτο γύρο των φοιτητικών καταλήψεων τον περασμένο Ιούνη. Στη συνέχεια, ανακάλυψε ότι χρειάστηκε τη βοήθεια του ΠΑΣΟΚ για να κλείσει την απεργία των δασκάλων το φθινόπωρο. Τότε ήταν που οριστικοποιήθηκε και το χρονοδιάγραμμα των συζητήσεων της Βουλής για το Αρθρο 16, με βάση τη συναινετική αντιμετώπιση των αντιδράσεων. Το κύμα των κινητοποιήσεων που ξέσπασε στις 10 Γενάρη και συνεχίζεται, απέδειξε ότι ούτε η σύμπλευση του Γ. Παπανδρέου με την κυβέρνηση δεν είναι αρκετή για να σταματήσει τις αντιδράσεις.
Από εκείνο το σημείο η Νέα Δημoκρατία άρχισε να διχάζεται και να χάνει τη μπάλα. Από τη μια μεριά καλλιεργούσε το συναινετικό προφίλ προσπαθώντας να απομονώσει τις καταλήψεις. Αλλά ταυτόχρονα άνοιξε και μια άλλη «συναίνεση» με το ΛΑΟΣ του Καρατζαφέρη ενάντια σ’ αυτούς που «καλύπτουν τους κουκουλοφόρους», ενάντια στους Πανεπιστημιακούς και την Αριστερά. Αυτές ήταν κινήσεις πανικού, αντιφατικές και αλλοπρόσαλλες. Αντί να διευρύνει τα στηρίγματά της, η ΝΔ είδε τους Πρυτάνεις των 4 μεγαλύτερων ΑΕΙ να ζητούν «ανακωχή» για να εκτονωθεί η ένταση. Για τους βουλευτές της ΝΔ, η προοπτική να μείνουν μόνο παρέα με την Ακροδεξιά, δημιούργησε ταραχή κι αυτό εκφράστηκε στην ψηφοφορία για το Αρθρο 24. Δεν ήταν οι ανύπαρκτες οικολογικές ευαισθησίες βουλευτών όπως ο Κυριάκος Μητσοτάκης και η Ελσα Παπαδημητρίου που τους οδήγησαν στην ανταρσία. Ηταν τα πολιτικά αδιέξοδα, η απώλεια του «κεντρώου» προφίλ και η απειλή της απομόνωσης.
Αν πάρουμε υπόψη και το γεγονός ότι για να δώσει τη μάχη στο μέτωπο της Παιδείας απερίσπαστη, η κυβέρνηση αναγκάστηκε να παγώσει τα μέτρα Κεφαλογιάννη στα Λιμάνια, την εγκύκλιο Αβραμόπουλου για τα νοσοκομεία, το πούλημα της Ολυμπιακής και του ΟΤΕ, τότε καταλαβαίνουμε πόσο αβάσιμες είναι οι κορώνες του Καραμανλή ότι η κυβέρνηση συνεχίζει «απτόητη». Η πραγματικότητα είναι ότι βρίσκεται σε κατάσταση αδυναμίας και θα ψηφίζει στην Βουλή απομονωμένη και πολιορκημένη από αγανακτισμένα συλλαλητήρια. Είναι ρεαλιστικό ότι η συνέχιση των κινητοποιήσεων δεν θα αφήσει τον Καραμανλή να ξαναπάρει την πρωτοβουλία των κινήσεων ποτέ πια.
Η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ παραμένει ευάλωτη
Μήπως, όμως, το κίνημα του Αρθρου 16 κινδυνεύει να ενσωματωθεί στο άρμα του ΠΑΣΟΚ τώρα που ο Γ. Παπανδρέου έκανε τον ελιγμό να αποχωρήσει από την Αναθεώρηση και να ζητάει εκλογές; Αυτό το ερώτημα ανησυχεί πολλούς αγωνιστές που ανησυχούν μήπως η νεοφιλελεύθερη μεταρρύθμιση περάσει από την πίσω πόρτα, όπως έγινε μετά την προηγούμενη κατάρρευση της ΝΔ το 1993.
Δεν πρέπει να χάνουμε από τα μάτια μας το γεγονός ότι η ηγεσία Παπανδρέου αναγκάστηκε να αναδιπλωθεί κάτω από την πίεση του κινήματος. Δεν ήταν η ηγεσία του κινήματος αλλά η ουρά του και γι’ αυτό δεν διαθέτει το κύρος για να επιβάλει τις απόψεις της μέσα στο κόσμο του κινήματος του Αρθρου 16. Αυτοί που βγήκαν δικαιωμένοι από αυτή την εξέλιξη είναι τα απλά μέλη του ΠΑΣΟΚ που κινήθηκαν κατά της Αναθεώρησης και όχι ο Γ. Παπανδρέου. Ακόμα πιο δικαιωμένοι είναι οι χιλιάδες φοιτητές και φοιτήτριες που ξεκίνησαν αυτό τον αγώνα μαζικοποιώντας τις Γενικές Συνελεύσεις των καταλήψεων σε πείσμα της συναίνεσης Παπανδρέου-Καραμανλή για το Αρθρο 16.
Ο κρίσιμος παράγοντας για τη συνέχεια είναι το τι θα κάνει όλος αυτός ο κόσμος που είναι ο πραγματικός πρωταγωνιστής των εξελίξεων. Είναι ρεαλιστικό ότι ο Γ. Παπανδρέου θα παραμείνει μια ηγεσία υπό πίεση. Αν θέλει να εκμεταλλευτεί εκλογικά αυτό το κίνημα είναι υποχρεωμένος να κάνει κι άλλες «χειρονομίες καλής θέλησης» προς αυτή την κατεύθυνση. Και αυτό δεν είναι καθόλου εύκολο για μια ηγεσία που επιμένει στις βασικές επιλογές του νεοφιλελευθερισμού.
Το ζήτημα είναι τι πρωτοβουλίες θα πάρει το κίνημα για τη συνέχεια. Θα οδηγηθεί προς ένα «ρεαλιστικό» κλείσιμο, όπως έγινε το φθινόπωρο με την απεργία των δασκάλων ή θα αξιοποιήσει την επιτυχία του; Θα ακούσει τις φωνές της ηττοπάθειας που εξακολουθούν να θεωρούν «υπερβολικό» να μιλάμε για επιτυχίες και νίκες ή θα ενισχύσει τις δυνάμεις που επέμεναν ότι μπορούμε να οργανώσουμε ένα νικηφόρο γύρο καταλήψεων;
Συνέχεια, γενίκευση, κλιμάκωση
Αυτά δεν είναι ακαδημαϊκά ερωτήματα. Εχουν άμεση επίδραση στα επόμενα βήματα. Ο Καραμανλής διάλεξε να συνεχίσει τις ψηφοφορίες της Αναθεώρησης στη Βουλή μόνος του. Θέλει να κρατήσει ζωντανό το πτώμα αυτής της «μεταρρύθμισης» με την ελπίδα ότι θα αναβιώσει η συναίνεση στην επόμενη Βουλή. Θα τον αφήσουμε; Η απάντηση πρέπει να είναι σίγουρα ΟΧΙ. Αυτό σημαίνει ότι οι φοιτητικές καταλήψεις και η απεργία της ΠΟΣΔΕΠ πρέπει να συνεχίσουν και να αξιοποιήσουν τη σημερινή επιτυχία για να απλώσουν το κίνημα παντού.
Το άπλωμα του κινήματος μπορεί να γίνει προς δυο κατευθύνσεις. Το πρώτο σκέλος είναι η διεύρυνση του κινήματος σε τομείς που ακόμα δεν έχουν μπει σε δράση. Και το δεύτερο είναι η γενίκευση των αιτημάτων ώστε να αγκαλιάσουν όλο τον κόσμο που αντιστέκεται στις «μεταρρυθμίσεις» του Καραμανλή.
Ηδη οι εκπαιδευτικοί της ΟΛΜΕ αποφάσισαν δυο 24ωρες απεργίες στις 15 και 27 Φλεβάρη. Είναι ρεαλιστικό να διεκδικήσουμε ότι δεν θα περιοριστούν μόνο σ’ αυτές και ότι θα μπουν σε απεργιακή δράση και οι Δάσκαλοι φέρνοντας μέσα στον αγώνα και όλα τα αιτήματα της προηγούμενης απεργίας τους. Το φθινόπωρο και οι δεσμοί ανάμεσα στους φοιτητές και τους εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων είναι πολύ κοντινή εμπειρία. Κάθε κατάληψη Σχολής θα μπορούσε να «υιοθετήσει» και να ξεσηκώσει τα σχολεία της περιοχής της. Μπορούμε να εξασφαλίσουμε ότι τις μέρες των ψηφοφοριών η Βουλή θα είναι περικυκλωμένη από συλλαλητήριο που θα αθροίζει σε όγκο και παλμό τα συλλαλητήρια των καταλήψεων και τα συλλαλητήρια των απεργών δασκάλων το φθινόπωρο. Και όχι μόνο.
Τώρα είναι η στιγμή για να σπάσει η «ανακωχή» σε όλα τα μέτωπα που είχαν ανοίξει οι υπουργοί της ΝΔ. Οι Λιμενεργάτες, οι εργαζόμενοι στα Νοσοκομεία –Γιατροί και Νοσηλευτές- στην Ολυμπιακή και στον ΟΤΕ δεν έχουν τίποτα να κερδίσουν περιμένοντας να περάσουν οι μήνες «διαλόγου» με τον Κεφαλογιάννη, τον Αβραμόπουλο ή τον Λιάπη και τον Αλογοσκούφη. Μπορούν, αντίθετα, να βάλουν ταφόπλακα στις απειλές ιδιωτικοποιήσεων βγαίνοντας τώρα στο πλευρό των φοιτητών και των εκπαιδευτικών κατά της Αναθεώρηση του Αρθρου 16 και με όλα τα δικά τους αιτήματα. Οι φοιτητικές καταλήψεις με το Πανελλαδικό Συντονιστικό τους μπορούν να πάρουν την πρωτοβουλία να ζητήσουν από τη ΓΣΕΕ, την ΑΔΕΔΥ, τα Εργατικά Κέντρα, τις Ομοσπονδίες να βάλουν σε κίνηση αυτή τη δράση καλώντας πανεργατικές κινητοποιήσεις. Κάθε κατάληψη Σχολής μπορεί να γίνει κέντρο πρωτοβουλιών και εξορμήσεων προς τους εργατικούς χώρους και τα Συνδικάτα. Στις 15 Φλεβάρη θα είναι στους δρόμους οι Συμβασιούχοι και μπορεί να γίνει ένα άμεσο βήμα για το συντονισμό φοιτητών-εργατών. Και βέβαια σε όλη αυτή την πρσπάθεια μπορούν να βοηθήσουν οι τοπικές επιτροπές που ξεφυτρώνουν σαν τα μανιτάρια σε όλες τις γειτονιές. Για πρώτη φορά ύστερα από πολλά χρόνια συγκλίνουν, κουβεντιάζουν και ενεργοποιούνται μαζί κόσμος από το ΠΑΣΟΚ, τον ΣΥΝ, το ΚΚΕ ενάντια στην Αναθεώρηση του Αρθρου 16 στο πλευρό των φοιτητικών καταλήψεων, στο πλευρό Συντονιστικών Επιτροπών όπου πρωταγωνιστεί μια νέα γενιά ανοιχτά αντικαπιταλιστική, η γενιά του Σιάτλ και της Γένοβας.
Ολα αυτά δεν είναι υποθετικά σενάρια. Είναι χειροπιαστές κινήσεις για τη συνέχιση του αγώνα μέχρι τη νίκη. Το κίνημα των καταλήψεων μετράει ήδη δυο νίκες μέσα σε 9 μήνες. Τον Ιούνη ηττήθηκε η προσπάθεια της Γιαννάκου να περάσει την εκπαιδευτική «μεταρρύθμιση» μέσα στο καλοκαίρι. Τώρα ηττήθηκε η προσπάθεια να πάρει 180 ψήφους η Αναθεώρηση στη Βουλή. Είναι ορθάνοιχτη μπροστά μας η προοπτική να καταρρεύσει η κυβέρνηση της ΝΔ και αυτό να σημάνει την αρχή του τέλους για τις επιθέσεις του νεοφιλελευθερισμού.