Τα τελευταία χρόνια πολλή συζήτηση γίνεται για την ταύτιση “κομμουνισμού-ναζισμού” και είναι επίκαιρη με την περίφημη “διάσκεψη”-”συνέδριο” -ή όπως αλλιώς να ειπωθεί- της Εσθονίας.
Η ρίζα του προβλήματος όμως δεν είναι αυτή, αλλά η ταύτιση “σταλινισμού-σοσιαλισμού”. Πάγια επικοινωνιακή πρακτική της αστικής ιδεολογίας ήταν να ταυτίζει το σοσιαλισμό με το σταλινισμό και σ' αυτή την πρακτική στήριξε την προπαγανδιστική πολιτική της που της απέφερε πολλά οφέλη, καθώς προβάλλοντας το αποκρουστικό, μονολιθικό, ατομοκεντρικό πρόσωπο του σταλινισμού πέτυχε σε μεγάλο βαθμό την ταύτιση. Και αυτή η ταύτιση ήταν εύκολη λόγω του πνεύματος μανιχαϊσμού και διπολισμού που κυριάρχησε στη μεταπολεμική περίοδο.
Ο σταλινισμός και ο φασισμός έχουν τα αίτιά τους στη ματαίωση της παγκόσμιας προλεταριακής επανάστασης. Μια προλεταριακή επανάσταση θα αποσάθρωνε και το σταλινισμό και το φασισμό λόγω της αδύναμης οικονομικής και πολιτικής τους βάσης. Για το λόγο αυτό η σταλινική φράξια δεν είχε κανένα λόγο να προωθήσει την προλεταριακή επανάσταση.
Ο σταλινισμός ανδρώθηκε και οι δυτικές δημοκρατίες κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου ηττήθηκαν επειδή κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης το τεράστιο χάσμα και κενό που δημιουργήθηκε μεταξύ των παραγωγικών δυνάμεων και παραγωγικών σχέσεων το κάλυψε ο φασισμός με τα εθνικιστικά και λαϊκιστικά μηνύματά του.
Ο σταλινισμός και ο φασισμός αν και έχουν διαφορετική αφετηρία και κοινωνική βάση έχουν συγκριτικές ομοιότητες όπως η έλλειψη ελευθερίας, η διοικητική επίλυση των πολιτικών διαφορών, η μονολιθικότητα, ο προσωποκεντρικός χαρακτήρας της εξουσίας, η διατεταγμένη εξύμνηση και προσωπολατρεία.
Εφόσον επιτεύχθηκε αυτή η ταύτιση, άνοιγε ο δρόμος για την ταύτιση κομμουνισμού-ναζισμού, φυσικά ανιστόρητη και ανεδαφική. Ούτε η θεωρία του επιστημονικού σοσιαλισμού που ανέπτυξαν οι Μαρξ-Ένγκελς είχε σχέση με τη φυλετική θεωρία του ναζισμού ούτε ο σταλινισμός που αποτελεί την εθνικιστική διαστρέβλωση του σοσιαλισμού, τη σοσιαλσοβινιστική και σοσιαλιμπεριαλιστική εκδοχή του, είχε σχέση με το σοσιαλισμό. Στην ταύτιση “κομμουνισμού-ναζισμού” πρωτοστατούν οι χώρες του πρώην “υπαρκτού κρατικομονοπωλιακού καπιταλισμού” ως αποτέλεσμα της μεταπολεμικής τραγωδίας της Ανατολικής Ευρώπης.
Ο σοσιαλιστικός μετασχηματισμός μιας κοινωνίας είναι αποτέλεσμα εσωτερικών επαναστατικών διαδικασιών και προϊόντων ταξικής πάλης. Μια κοινωνία δεν μετασχηματίζεται με τη νικηφόρα προέλαση των κόκκινων μεραρχιών. Βέβαια στο κακοφορμισμένο μόρφωμα των Λαϊκών Δημοκρατιών (οι χώρες της Βαλτικής εντάχτηκαν στην ΕΣΣΔ το 1940 με προσάρτηση σύμφωνα με τα μυστικά πρωτόκολλα της συμφωνίας Ρίμπεντροπ-Μολότωφ) δόθηκε από τον Ζντάνωφ ένα ιδεολογικό περίβλημα της διπλής αντίθεσης: (α) της αντίθεσης μεταξύ της τάσης των χωρών αυτών για αυτοδύναμη ανάπτυξη και της καταθλιπτικής πίεσης του ξένου κεφάλαιου και (β) των αναπτυγμένων παραγωγικών σχέσεων και καθυστερημένων παραγωγικών δυνάμεων.
Ο Στάλιν με την ωμή ειλικρίνεια του και την περιφρόνησή του στις αρχές του Μαρξισμού-Λενινισμού που τον διέκρινε, και μη έχοντας ιδεολογικές και θεωρητικές ανησυχίες το 1945 μετά τις συμφωνίες της Γιάλτας και του Πότσδαμ δήλωσε ότι “σε κάθε χώρα το κράτος επιβάλλει το κοινωνικό σύστημα που επιλέγει μέχρι εκεί που φτάνει ο στρατός του”. Η αποθέωση της κοσμοθεωρίας του επιστημονικού σοσιαλισμού, ο άνθρωπος είχε τόση σχέση μαζί του όση ο φάντης με το ρετσινόλαδο.
Γιώργος Παφίλης
Βριλήσσια