"Ο πρώην υπουργός της Νέας Δημοκρατίας Στέφανος Μάνος αποκάλυψε κυνικά το χαρακτήρα της ελληνοτουρκικής διαμάχης όταν εξηγούσε στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία της 17/3/1996 τι διακυβεύεται σε ένα άλλο σημείο των Βαλκανίων: Ας υποθέσουμε ότι κερδίζουμε πλήρως το όνομα, και τα Σκόπια λέγονται π.χ. Δημοκρατία του Βαρδάρη, αλλά αυτή η Δημοκρατία μετατρέπεται σε πολιτικό, οικονομικό και στρατιωτικό δορυφόρο της Τουρκίας. Και αντίστροφα: Χάνουμε το όνομα, τα Σκόπια ονομάζονται Δημοκρατία της Μακεδονίας, αλλά μετατρέπονται σε πολιτικό, οικονομικό και στρατιωτικό δορυφόρο της Ελλάδας. Ποια από τις δυο λύσεις θα ήταν καλύτερη για μας; Ασφαλώς η δεύτερη.
Αυτοί είναι οι πραγματικοί όροι της σύγκρουσης Ελλάδας-Τουρκίας. Δυο γειτονικοί καπιταλισμοί που φιλοδοξούν να μετατρέψουν τις πιο αδύνατες χώρες της περιοχής τους σε δορυφόρους τους, δυο υποϊμπεριαλισμοί που απειλούν να φτάσουν σε πόλεμο για να μοιράσουν και να ξαναμοιράσουν τον έλεγχο και την επιρροή σε ένα από τα πιο ασταθή σταυροδρόμια του πλανήτη."
Το παραπάνω απόσπασμα είναι από το βιβλίο "ΕΛΛΑΔΑ-ΤΟΥΡΚΙΑ: Η σύγκρουση των υποϊμπεριαλισμών - Ενάντια στους "άξονες" και την απειλή του πολέμου" που κυκλοφόρησε, από τις εκδόσεις του Μαρξιστικού Βιβλιοπωλείου. Το βιβλίο περιλαμβάνει κείμενα των τελευταίων 35 χρόνων που έχουν δημοσιευτεί κατά καιρούς στη Μαμή, περιοδικό της δεκαετίας του 80 που έβγαζε η Οργάνωση Σοσιαλιστική Επανάσταση (ΟΣΕ), στην εφημερίδα και στο περιοδικό του ΣΕΚ, Εργατική Αλληλεγγύη και Σοσιαλισμός από τα Κάτω αντίστοιχα.
Τα κείμενα στο βιβλίο είναι τοποθετημένα με τέτοιο τρόπο ώστε ξεκινώντας από την πρόσφατη όξυνση του ανταγωνισμού Ελλάδας-Τουρκίας με αφορμή τις ΑΟΖ στη Μεσόγειο και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και στη Βόρεια Αφρική και πηγαίνοντας προς τα πίσω μας βοηθούν να κατανοήσουμε τον ελληνοτουρκικό ανταγωνισμό κόντρα στην, αντιδραστική και ανιστόρητη, κυρίαρχη εθνική αφήγηση που παρουσιάζει τις σχέσεις των δύο χωρών ως μια διαμάχη που χάνεται στα βάθη των αιώνων από την Τουρκοκρατία μέχρι σήμερα. Επιπλέον μας προσανατολίζει για τη στάση που πρέπει να έχει η ελληνική αριστερά σ' αυτό τον ανταγωνισμό για να μπορέσουμε να βάλουμε φρένο στην απειλή του πολέμου.
Όπως γράφει η Μαρία Στύλλου: "Η μεθοδολογική διαφορά των μαρξιστών … βρίσκεται ακριβώς στη συγκεκριμένη ανάλυση της διαμάχης σαν ιστορικά προσδιορισμένης σε κάθε περίοδο εξετάζοντας τις αλλαγές στην κοινωνική δομή των δύο χωρών και την σύνδεσή τους με τη δυναμική του διεθνούς περίγυρου…»". Για να συνεχίσει ο Πάνος Γκαργκάνας: "Μετά τη συγκρότηση των δυο στρατοπέδων του Ψυχρού Πολέμου, η Ελλάδα και η Τουρκία συναποτελούν τη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ… οι απόπειρες θεμελίωσης ‘ελληνοτουρκικής φιλίας’ στα πλαίσια της δυτικής συμμαχίας εναλλάσσονται με δραματικές κρίσεις... Πώς εξηγείται αυτό το φαινόμενο; Η πιο συνηθισμένη θεωρία είναι ότι οι ΗΠΑ, αλλά και οι ευρωπαίοι σύμμαχοι, προτιμάνε την Τουρκία απέναντι στην Ελλάδα... Αυτή η εξήγηση δεν ταιριάζει με τα γεγονότα… ο ελληνικός και ο τουρκικός καπιταλισμός βρίσκονταν και βρίσκονται σε ανταγωνισμό για την κατάκτηση της θέσης του κυρίαρχου υποϊμπεριαλισμού στην περιοχή… που… συνδυάζεται με το ρόλο της αναδυομένης οικονομικής δύναμης που μετατρέπεται σε ‘κεφαλοχώρι’ της περιοχής..."
Κόντρα στα κλισέ
Για τις απόψεις - κλισέ όσο αφορά την "τουρκική επιθετικότητα" που αγνοεί και παραβιάζει το "διεθνές δίκαιο", ο Πάνος Γκαργκάνας γράφει: «Πόσο ‘αμυντικό’ είναι το αίτημα για επέκταση των χωρικών υδάτων της Ελλάδας στα 12 μίλια; Σήμερα το 49% της επιφάνειας του Αιγαίου είναι διεθνή ύδατα. Με την επέκταση στα 12 μίλια, τα διεθνή ύδατα θα περιορίζονταν στο 19%, ενώ δεν θα απέμενε κανένα ελεύθερο πέρασμα από τα Κύθηρα μέχρι τα Δωδεκάνησα.... Να γιατί μιλάνε συνεχώς για το ‘Διεθνές Δίκαιο και τις Διεθνείς Συμβάσεις’… Ταυτόχρονα, δεν πρέπει να υπάρχει η παραμικρή αυταπάτη για τον υποτιθέμενο σεβασμό της ελληνικής άρχουσας τάξης στις διεθνείς συμφωνίες. Η Συνθήκη της Λοζάνης προβλέπει την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Αιγαίου. Αυτό δεν έχει εμποδίσει τη μετατροπή της Λήμνου σε οχυρωμένη αεροπορική βάση για τα πιο σύγχρονα επιθετικά αεροπλάνα… Ελληνικές και τουρκικές κυβερνήσεις θυμούνται τη συνθήκη μόνο όταν πρόκειται να καταγγείλουν παραβιάσεις της άλλης πλευράς…. Έτσι κι αλλιώς, το λεγόμενο ‘Διεθνές Δίκαιο’ δεν αποτελεί κάποιο ‘φυσικό’ κανόνα, αλλά αποτελείται από συμβάσεις που επέβαλαν οι νικητές των πολέμων και οι Μεγάλες Δυνάμεις, δηλαδή αποτελεί συνήθως το ‘Δίκαιο του ισχυρότερου’».
Η "δικιά μας" άρχουσα τάξη προσπαθεί να δυναμώσει την οικονομική και την ‘γεωπολιτική’ της θέση. Η υπογραφή της νέας αμυντικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ (Σωτήρης Κοντογιάννης: «‘Αμυντική’ Συνεργασία Ελλάδας-ΗΠΑ: Συμφωνία-ορμητήριο ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων») και αντίστοιχα, ο ‘άξονας’ με την δικτατορία της Αιγύπτου και το κράτος-τρομοκράτη του Ισραήλ, είναι επιθετικές κινήσεις του ελληνικού καπιταλισμού.
Το βιβλίο υποστηρίζει (Αργυρή Ερωτοκρίτου: «Άγκυρα-Αθήνα-Λευκωσία - Εχθρός μας το κεφάλαιο και η στρατοκρατία») ότι η λύση μπορεί να έρθει μόνο από τη δράση του εργατικού κινήματος σε Ελλάδα, Κύπρο και Τουρκία. Μας λένε, όμως, ότι ακόμα και αν είναι σωστή αυτή η τοποθέτηση δεν είναι ρεαλιστική γιατί τάχα η τουρκική κοινωνία είναι ένα "φασιστικό καθεστώς" όπου ο απλός κόσμος είναι θύμα του "σουλτάνου" Ερντογκάν, του εθνικισμού ή του ισλαμισμού. Μπορούμε να καταλάβουμε το πόσο ψεύτικες είναι αυτές οι εικόνες διαβάζοντας τα άρθρα του Νίκου Λούντου ("Η Τουρκία μετά την αποτροπή του πραξικοπήματος") και του Ρόνι Μαργκόλις ("Πώς αντιμετωπίζουμε τα τανκς") γραμμένα και τα δύο μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016. Ίδια είναι και η δύναμη του κόσμου και στη Κύπρο όπως γράφει ο Ντίνος Αγιομαμμίτης που επιπλέον μας θυμίζει τους κοινούς αγώνες ελληνοκύπριων και τουρκοκύπριων εργατών στο νησί.
Ο Λέανδρος Μπόλαρης μας θυμίζει ότι: «….ο κύριος εχθρός είναι στην ίδια μας τη χώρα… που σημαίνει συγκεκριμένες θέσεις για την Αριστερά για τις σημερινές αναμετρήσεις ανάμεσα στις άρχουσες τάξεις της περιοχής....Η κοινή πάλη των εργατών σε Ελλάδα, Κύπρο και Τουρκία είναι η μόνη συμμαχία που μπορεί να σβήσει τις εστίες της πολεμικής έντασης και τον κίνδυνο πολέμου στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο».
Το βιβλίο κλείνει με δύο Παραρτήματα (Την Κοινή διεθνιστική διακήρυξη του 2004 για το διεθνιστικό ΟΧΙ στο Σχέδιο Ανάν και την Κοινή αντιπολεμική διακήρυξη του 2019) και ένα χρήσιμο Γλωσσάρι για το Δίκαιο της Θάλασσας, την Υφαλοκρηπίδα, τις Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες (ΑΟΖ), τα "12 ναυτικά μίλια" και το FIR / εναέριος χώρος.