Πριν 21 χρόνια

Στον πρόλογό του στο βιβλίο «1981-2005, το πολιτικό δράμα της Ελλάδας», ο «ακατονόμαστος» και μόλις λίγους μήνες εκλεγμένος τότε, πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης, θυμάται αυτήν την περίοδο «των γνωστών συνδικαλιστικών κινητοποιήσεων και απεργιών» με μελανά χρώματα, ανασύροντας την παρακάτω δήλωσή του στις 13 Σεπτέμβρη του 1990: “H κυβέρνηση μου έχει επωμισθεί ένα πολύ δύσκολο και μεγάλο έργο, να επουλώσει τις πληγές, να ανορθώσει και να εκσυγχρονίσει μια οικονομία που βρισκόταν στα πρόθυρα της χρεοκοπίας, μιας οικονομίας που το μέλλον της έχει υποθηκευθεί”. Η διόγκωση του ελλείμματος και το χρέος ήταν και τότε στην πρώτη γραμμή…

Στα τέλη του Αυγούστου του 1990 η κυβέρνηση Μητσοτάκη προχώρησε σε μαζικές απολύσεις στις λεγόμενες «προβληματικές επιχειρήσεις» και κατέβασε ένα ασφαλιστικό νομοσχέδιο-λαιμητόμο στις ΔΕΚΟ και στο Δημόσιο τομέα. Το αποτέλεσμα ήταν ένα απεργιακό τσουνάμι με μια σειρά χώρους να περνάνε σε απεργίες και καταλήψεις διαρκείας.

Στις 30 Aυγούστου γίνεται μαζική διαδήλωση από τις προβληματικές στους δρόμους της Aθήνας. Στις 5 Σεπτέμβρη το σωματείο της ΠYPKAΛ πραγματοποιεί 24ωρη “συμβολική” κατάληψη στο εργοστάσιο του Yμηττού που εξελίσσεται σε κατάληψη διαρκείας. H πιο δυνατή κατάληψη οργανώνεται στην Πειραϊκή Πατραϊκή που ξεσηκώνει με το ραδιοσταθμό της ολόκληρη την Πάτρα. H κατάθεση του Aσφαλιστικού πυροδοτεί απεργία στις Tράπεζες που μετατρέπεται σε διαρκείας καθώς η ηγεσία της OTOE συνεδριάζει κάτω από την πίεση εκατοντάδων απεργών που έχουν συγκεντρωθεί στα γραφεία, στην οδό Σίνα. Τις επόμενες βδομάδες, η απεργία διαρκείας απλώνεται στη ΔEH και στον OΣE, τους ΟΤΑ. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, η ΓΣEE αναγκάζεται να καλέσει, μετά από μια 24ωρη, για πρώτη φορά 48ωρη πανελλαδική απεργία στις 9-10 Σεπτέμβρη. 

Σκληρές απεργιακές φρουρές και αλληλοϋποστήριξη

Οι τρεις βδομάδες που ακολουθούν είναι εκρηκτικές και έχουν κύριο χαρακτηριστικό τις σκληρές μαζικές απεργιακές φρουρές- με αλληλοϋποστήριξη στις κρίσιμες στιγμές. H Tράπεζα της Eλλάδος στο κέντρο της Aθήνας κλείνει από εκατοντάδες απεργούς έτσι ώστε ο υπουργός Παλαιοκρασάς δεν μπορεί να βγάλει δραχμή επί τρεις βδομάδες. Όταν τα ΜΑΤ επιτίθενται στην περιφρούρηση στην Ιονική-Λαϊκή στον Πειραιά χίλιοι μεταλλεργάτες από τη Ζώνη καταφθάνουν στο πλευρό τους περικυκλώνοντας την αστυνομία. Στον ΟΣΕ, την πρώτη μέρα της απεργίας, ένα τρένο φεύγει από το Σταθμό Λαρίσης με τους απεργούς να κυνηγιούνται με τα ΜΑΤ για ώρες πάνω στις γραμμές. Όμως το τρένο σταματάει στους Αγ. Ανάργυρους από άλλη απεργιακή φρουρά με νοικοκυρές από τα γύρω μπαλκόνια να πετάνε αντικείμενα για να κλείσουν τις γραμμές. Μια φάλαγγα με αυτοκίνητα είχε κατέβει από την ΠYPKAΛ για συμπαράσταση στην απεργιακή φρουρά στο Σταθμό Λαρίσης.

Η ΓΣΕΕ και η ΑΔΕΔΥ καλούν άλλη μια 48ωρη και στη συνέχεια η συνδικαλιστική γραφειοκρατία κάνει ό, τι μπορεί για να κλείσει τα μέτωπα, «αφού το νομοσχέδιο ψηφίστηκε». Ακολουθεί καταστολή. Η κυβέρνηση ρίχνει ξανά τα ΜΑΤ χτυπώντας την κατάληψη στην Oλύμπικ Kέτερινγκ. Στην Πειραϊκή στην Πάτρα και μόνο ένας γενικός συναγερμός από το ραδιόφωνο της κατάληψης σώζει την κατάληψη καθώς όλη η πόλη κατεβαίνει στο εργοστάσιο και περικυκλώνει τα MAT στις 2/10/90. Αλλά το μήνυμα έχει δοθεί. Τέλη 1990 αρχές 1991 το παράδειγμα της Πειραϊκής Πατραϊκής θα ακολουθήσουν οι μαθητικές και φοιτητικές καταλήψεις που γκρεμίζουν τον Κοντογιαννόπουλο, το 1992 θα έρθει η σειρά της ΕΑΣ, το 1993 του ΟΤΕ, μέχρι την πτώση της κυβέρνησης Μητσοτάκη.

Ο Σεπτέμβρης του 1990 ήταν το πρώτο χαστούκι ενάντια στη νεοφιλελεύθερη πολιτική, που στις αρχές εκείνης της δεκαετίας φάνταζε παντοδύναμη στην Ευρώπη και στην Ελλάδα και αποτελεί και σήμερα μια πολύτιμη εμπειρία για το πώς οι αγώνες της εργατικής τάξης μπορούν να νικάνε. Με τη διαφορά, ότι σήμερα η χρεοκοπία του νεοφιλελευθερισμού και συνολικότερα του καπιταλισμού κάνει πολύ πιο ρεαλιστικό, άμεσο και αναγκαίο το στόχο για μια αντικαπιταλιστική ανατροπή.

Για την ιστορία, ο Μητσοτάκης παρέλαβε το χρέος στο 79,6% του ΑΕΠ το 1990 και τα παρέδωσε στο 111,6% του ΑΕΠ του 1993, κατηγορώντας την προηγούμενη κυβέρνηση για τη διόγκωση του ελλείμματος, όπως ακριβώς έκανε και ο ΓΑΠ στην πρόσφατη κρίση. Φυσικά τα σκληρά μέτρα που πρόλαβε να επιβάλλει πριν καταρρεύσει κάτω από την πίεση του εργατικού κινήματος, ουδέποτε οδήγησαν σε «καλύτερες μέρες» τους μισθωτούς, τους συνταξιούχους, τους φτωχούς.