Φλεβάρης 2014. Φωτό: Στέλιος Μιχαηλίδης

Καμία «ιδιοκτησιακή, μετοχική ή διοικητική» σχέση δεν έχει η εταιρία με τα πρόσωπα που «φέρονται να έχουν αναμιχθεί» στην υπόθεση του βιασμού, λέει στην ανακοίνωσή της η Coca Cola 3E. Όπως είναι γνωστό άλλωστε «όλοι εμείς, στην Coca-Cola 3E, καταδικάζουμε απερίφραστα κάθε μορφή βίας». Απερίφραστα.

Η «Ελληνική Εταιρία Εμφιαλώσεως» δημιουργήθηκε το 1969, ενάμιση περίπου χρόνο μετά την αρπαγή της εξουσίας από τη χούντα του Παπαδόπουλου και του Παττακού. Πρόσωπο κλειδί στην ίδρυσή της ήταν ο Τομ Πάππας, ένας ελληνοαμερικανός επιχειρηματίας με σκοτεινές  διασυνδέσεις -ανάμεσα στα άλλα και με την τότε κυβέρνηση του Ρίτσαρντ Νίξον των ΗΠΑ. Με τη βοήθεια της χούντας και τη μεσολάβηση του Πάπας, η Coca Cola κατάφερε να εξασφαλίσει άδεια παραγωγής και διανομής των αναψυκτικών της στην Ελλάδα κάτι που αρνούνταν -προστατεύοντας τα συμφέροντα των εγχώριων βιομηχανιών αναψυκτικών- οι ελληνικές κυβερνήσεις μέχρι τότε. Η «3Ε» χρωστάει την ίδια της τη «γέννηση» στη βία της χούντας.

Πού ακριβώς βρήκε ο Τομ Πάππας τα κεφάλαια για να στήσει την επιχείρηση, αυτό είναι μυστήριο. Πολύ γρήγορα, όμως, η εταιρία βρέθηκε συνδεδεμένη με μια άλλη ισχυρή επιχειρηματική οικογένεια: την οικογένεια (δυναστεία θα έπρεπε να λέμε καλύτερα) Λεβέντη-Δαυίδ. Ακόμα και σήμερα που η «3Ε» έχει μετονομαστεί σε Coca Cola HBC και έχει μετακομίσει την έδρα της στην Ελβετία, η οικογένεια εκπροσωπείται από τέσσερα μέλη της στο διοικητικό της συμβούλιο. 

Αποικιοκρατία

Οι επιχειρηματικές δραστηριότητες της δυναστείας άρχισαν τη δεκαετία του 1930, όταν ο Αναστάσιος Γεώργιος Λεβέντης, ο «πατριάρχης» της οικογένειας, ίδρυσε την εταιρία A.G Leventis PLC στη Νιγηρία. Ο Αναστάσιος είχε γεννηθεί το 1902 σε ένα ορεινό χωριό της Κύπρου. Ο Ευαγόρας Λεβέντης, ο παππούς των εικοσιτετράχρονων διδύμων που «φέρονται να έχουν αναμιχθεί» στην υπόθεση του βιασμού της Θεσσαλονίκης, ήταν αδελφός του. Ο Αναστάσης Δαβίδ, ο σημερινός πρόεδρος της Coca Cola HBC είναι εγγονός της αδελφής του Καλλιόπης.

Ο Αναστάσιος μετακόμισε στη δυτική Αφρική τη δεκαετία του 1920 για να εργαστεί σε μια από τις μεγάλες βρετανικές αποικιοκρατικές επιχειρήσεις και μέσα σε ελάχιστο χρόνο κατάφερε να γίνει ένα από τα σημαντικότερα επιχειρηματικά στελέχη της εποχής. Το πώς, είναι δύσκολο να το μάθει κανείς. Οι βιογραφίες του (αγιογραφίες στην πραγματικότητα) προέρχονται από την ίδια την οικογένεια και άλλες αντίστοιχες «έγκυρες» πηγές - σαν την Ιερά Μονή Βατοπεδίου του διαβόητου από το σκάνδαλο των οικοπέδων της Λίμνης Μπουρού «γέροντα» Εφραίμ. 

«Το 19ο αιώνα», γράφει η μονή, «η Abeokuta, πρωτεύουσα του Egbaland, ήταν το επίκεντρο ιεραποστολικής και εκπαιδευτικής δραστηριότητας για μεγάλο τμήμα της Δυτικής Αφρικής και σημαντικό πολιτιστικό και εμπορικό κέντρο. Ο νεαρός Αναστάσιος (που είχε εγκατασταθεί εκεί) απέκτησε εκεί πολλούς φίλους, τους οποίους θα διατηρούσε για το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του. Πενήντα χρόνια αργότερα ο βασιλιάς του Egbaland του απένειμε επί τιμή τον τίτλο Αρχηγού…». Αυτό που «ξέχασε» να γράψει η ιερά μονή ήταν ότι ο βασιλιάς του Egbaland ήταν ένας από τους πιο στενούς συνεργάτες των Άγγλων αποικιοκρατών στην Αφρική.

Η δυναστεία διατηρούσε πάντα πολύ στενές σχέσεις με τις εξουσίες. Η Φωτεινή-Λωράνς, η κόρη του Αναστασίου, ήταν η σύζυγος του Τάσου Παπαδόπουλου, του διαβόητου δεξιού Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας που ακύρωσε το 2004 το σχέδιο Ανάν «για την επίλυση του Κυπριακού». 

Επιχειρήσεις Μπαμπούσκα

Το 68% των μετοχών της Coca Cola HBC σύμφωνα με την «επενδυτική» ιστοσελίδα Market Watch ανήκει σε 25 όλους και όλους μεγαλομετόχους. Ο Αναστάσης Δαβίδ βρίσκεται στην προτελευταία, 24η θέση της λίστας με ένα μηδαμινό ποσοστό 0,22%. Τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας βρίσκονται πολύ πιο κάτω – ή δεν βρίσκονται καθόλου στη λίστα αυτή. Τυπικά η εταιρία έχει δίκιο όταν λέει ότι δεν έχει καμία «ιδιοκτησιακή, μετοχική ή διοικητή» σχέση με τους κατηγορούμενους για τον βιασμό της Θεσσαλονίκης. Τυπικά όμως μόνο. Ουσιαστικά ψεύδεται ασύστολα.

Ο μεγαλύτερος μέτοχος της Coca Cola HBC είναι η Boval SA, μια εταιρία με έδρα το Λουξεμβούργο, που κατέχει το 23,33% των μετοχών της. Ο μεγαλύτερος μέτοχος της Boval SA είναι μια άλλη εταιρία -και αυτή με έδρα το Λουξεμβούργο- που ονομάζεται Kar Tess Holding. Οι κύριοι μέτοχοι της Kar Tess Holding είναι τα μέλη της οικογένειας Λεβέντη-Δαυίδ. Το επιχειρηματικό τοπίο θυμίζει τις γνωστές ρωσικές παραδοσιακές κούκλες (τις Μπαμπούσκες όπως ονομάζονται στη δύση) όπου κάθε κούκλα έχει μέσα της μια άλλη. Xρειάζεται να φτάσει κανείς σε μεγάλο βάθος για να ανακαλύψει τους πραγματικούς μετόχους. Αυτό το σχήμα δεν είναι ούτε πρωτοτυπία, ούτε εφεύρεση της δυναστείας Λεβέντη-Δαυίδ. Μέσα από τις επιχειρήσεις-Μπαμπούσκες οι επιχειρηματίες μπορούν από τη μια να κρύβουν τα εισοδήματα και τις περιουσίες τους από την εφορία και από την άλλη να ελέγχουν ένα πολύ μεγαλύτερο κεφάλαιο από αυτό που θα μπορούσαν να ελέγξουν με μια πιο διάφανη δομή. Τώρα προσπαθούν να τη χρησιμοποιήσουν για να κρύψουν και τις σχέσεις τους με το έγκλημα.

H Coca Cola HBC είναι ο τρίτος μεγαλύτερος εμφιαλωτής Coca Cola στον κόσμο. Η ίδια η «μαμά εταιρία» κατέχει το 23,26% των μετοχών της HBC (δηλαδή της παλιάς Ελληνικής Εταιρίας Εμφιαλώσεως. Ο σημερινός της «εκτελεστικός» πρόεδρος, ο Zoran Bogdanowic, προέρχεται από την «μαμά εταιρία». 

Η HBC είναι μια αυτοκρατορία με δραστηριότητες σε 28 διαφορετικές χώρες –από την Ελλάδα και την Κύπρο μέχρι την Ιρλανδία, τη Ρωσία και τη Νιγηρία. Η χρηματιστηριακή της αξία ξεπερνάει σήμερα τα 14 δις δολάρια. Τα καθαρά της κέρδη ξεπερνούν κάθε χρόνο τα 500 εκατομμύρια δολάρια. Το πού στηρίζεται αυτή η «επιτυχία» δεν είναι μυστικό: όπως όλες οι «επιτυχίες» των επιχειρήσεων, η πηγή τους είναι η εκμετάλλευση των χιλιάδων εργατών της.

Το 2012 η «3Ε» εγκατέλειψε, πρακτικά, την Ελλάδα. Έφυγε από το ελληνικό χρηματιστήριο (όπου έχει πλέον μια τυπική μόνο παρουσία) και έκλεισε ή συρρίκνωσε τα εργοστάσια και τις αποθήκες της στη χώρα. Εκείνη την εποχή η κρίση βρισκόταν στο ζενίθ της στην Ελλάδα. Η οικογένεια Λεβέντη-Δαβίδ, όπως και οι περισσότεροι μεγαλοεπιχειρηματίες, ξέχασαν τους πατριωτικούς δεκάρικους και τα μάζεψαν και έφυγαν. Το 2013 ξέσπασαν μια σειρά από απεργίες στα εργοστάσια και τις αποθήκες της “3E”. Η εταιρία τις αντιμετώπισε «δια πυρός και σιδήρου»: με απολύσεις συνδικαλιστών, μηνύσεις, δικαστικούς επιμελητές, την ΔΙΑΣ και τις κλούβες των ΜΑΤ. 

Λίγους μήνες αργότερα η Coca Cola HBC εντάχθηκε στον δείκτη FTSE 100 του χρηματιστηρίου του Λονδίνου, στο δείκτη των μεγαλύτερων επιχειρήσεων του κόσμου.