Ο πόλεμος στην Ουκρανία κλείνει 1600 μέρες -μετρώντας από τη μέρα της ρώσικης εισβολής. Καθώς ξεκινούσε η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Τουρκία, και οι δυο πλευρές του πολέμου ήθελαν να στείλουν μήνυμα ότι έχουν το πάνω χέρι.
Ο Ζελένσκι προβάλλει τα χτυπήματα ακριβείας των ουκρανικών ντρόουν βαθιά μέσα σε ρώσικο έδαφος. Την περασμένη βδομάδα ο ουκρανικός στρατός ισχυρίστηκε ότι βομβάρδισε ένα κέντρο δορυφορικών και διαστημικών επικοινωνιών της Ρωσίας με πάνω από εκατό ντρόουν. Η ρώσικη κυβέρνηση έκανε μια ρελάνς άγριων χτυπημάτων μέσα στο Κίεβο με εκατοντάδες ντρόουν και πυραύλους, κατεδαφίζοντας ακόμη και μια εννιαόροφη πολυκατοικία. Όταν ο Ζελένσκι επισκέφθηκε τα χτυπημένα σημεία της πρωτεύουσας δεν παρέλειψε να δώσει μια πρόβλεψη για τα παζάρια που θα ακολουθούσαν στο ΝΑΤΟ. Είπε πως αν οι σύμμαχοι είχαν τηρήσει τις υποσχέσεις τους και είχαν παράσχει τους αντιαεροπορικούς πυραύλους που είχαν υποσχθεί, η ζημιά δεν θα ήταν τόσο μεγάλη. “Πολεμάμε μόνοι μας. Τα θύματα είναι μόνο Ουκρανοί. Το μόνο που ζητάμε από τους συνεταίρους μας είναι να κάνουν αυτό που συμφώνησαν”. Ζήτησε επίσης “ισχυρές αποφάσεις στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ”, γιατί “οι ΗΠΑ και η Ευρώπη έχουν αρκετή δύναμη ώστε να σταματήσουν αυτόν τον τρόμο”.
Η πραγματικότητα ωστόσο είναι ότι η Ουκρανία δεν πολεμάει μόνη της. Μόλις στα μέσα του Ιούνη, στη Σύνοδο των G7 στη Γαλλία, οι ηγέτες της Δύσης ανακοίνωσαν “μια γνήσια στρατηγική αφύπνιση υπέρ της Ουκρανίας”, και ανάμεσα σε άλλα: “συμφώνησαν να αυξήσουν τη στρατιωτική υποστήριξη της ουκρανικής άμυνας (αμυντικές δυνατότητες, επιπλέον συστήματα και αναχαιτιστικά, αλλά και δυνατότητες μεγάλου βεληνεκούς), αλλά και να στηρίξουν την ενεργειακή αντοχή της Ουκρανίας, να αυξήσουν την πίεση πάνω στην πολεμική κινητοποίηση της Ρωσίας, ιδίως μέσω κυρώσεων στο πετρέλαιο και το αέριο της χώρας”.
Οι απαιτήσεις του Ζελένσκι πατάνε πάνω σε μια ήδη εξελισσόμενη πραγματικότητα. Η εμπλοκή της Ευρώπης στον πόλεμο της Ουκρανίας γίνεται όλο και μεγαλύτερη. Αυτή η αύξηση δεν είναι όμως μόνο ποσοτική αλλά μετατρέπεται όλο και πιο επικίνδυνα σε ποιοτική.
Για χρόνια, ο ρωσο-ουκρανικός πόλεμος σερνόταν και μετατρεπόταν σε μια μακρόσυρτη μάχη χαρακωμάτων, από την οποία η Ρωσία έβγαινε κερδισμένη εδαφικά αλλά με πολύ αργούς ρυθμούς. Υπήρχαν προβλέψεις ή και επιθυμίες ότι ο πόλεμος θα μετατρεπόταν σε ένα ακόμη παγωμένο μέτωπο. Η πραγματικότητα δεν εξελίχθηκε έτσι, για διάφορους λόγους. Πρώτον, παρότι η μάχη χαρακωμάτων ήταν αργή, το ανθρώπινο και το οικονομικό κόστος και από τις δυο μεριές ήταν και συνεχίζει να είναι τεράστιο. Όμως, με την επανεκλογή του Τραμπ και ιδιαίτερα από τη στιγμή που πραγματοποίησε τη Σύνοδο με τον Πούτιν στην Αλάσκα πέρσι το καλοκαίρι, για την Ουκρανία ο δρόμος της μακροπρόθεσμης αντοχής και της ελπίδας για μεγάλης κλίμακας χερσαία αντεπίθεση κάποια στιγμή στο μέλλον έκλεισε.
Κόστος
Ο Τραμπ έβαλε πίεση στους Ευρωπαίους να αναλάβουν το κόστος του πολέμου. Η Ευρώπη έβαλε μπρος για πολλαπλασιασμό των εξοπλισμών και για μεγαλύτερες οικονομικές πιέσεις στη Ρωσία. Η ουκρανική κυβέρνηση εδώ και ένα χρόνο από την υπεράσπιση του μετώπου στα ανατολικά και νότια έριξε το βάρος της στις επιθέσεις μεγάλου βεληνεκούς μέσα στη Ρωσία. Η υπεροχή της Ουκρανίας στις τεχνολογίες των ντρόουν άλλαξε την ισορροπία.
Επιθέσεις μεγάλου βεληνεκούς είχαν γίνει και παλαιότερα, αλλά πλέον ο ρυθμός είναι καταιγιστικός, ενώ γίνεται και επίσημη ανάληψη της ευθύνης από τον Ζελένσκι, κάτι που δεν συνέβαινε. Στις αρχές Ιούνη, ο Ουκρανός πρόεδρος έστειλε “ανοιχτή επιστολή” στον Πούτιν λέγοντας: “Η συντριπτική πλειοψηφία των Ουκρανών βλέπουν θετικά ότι τα μεγάλου βεληνεκούς ντρόουν μας πραγματοποίησαν επίσκεψη στην έναρξη του φόρουμ σου στην Αγία Πετρούπολη, καλύπτοντας μια απόσταση μεγαλύτερη από 1000 χιλιόμετρα. Όπως ξέρεις πολύ καλά, αυτή η απόσταση δεν είναι το όριο των δυνατοτήτων μας”. Ο Ζελένσκι αναφερόταν στα χτυπήματα που πραγματοποιήθηκαν λίγο πριν ξεκινήσει το Οικονομικό Φόρουμ που φιλοξενούσε η Ρωσία. Χτυπήθηκαν γειτονιές της Πετρούπολης, το λιμάνι και το ναυπηγείο της Κρονστάνδης, ενώ φωτογραφίες έδειξαν μια ρώσικη κορβέτα να έχει πιάσει φωτιά.
Το Μάη, για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, η ετήσια παρέλαση στη Μόσχα για τη νίκη επί της χιτλερικής Γερμανίας κράτησε μόλις 45 λεπτά και δεν περιλάμβανε άρματα, από φόβο για πιθανή ουκρανική επίθεση. Τέτοιου είδους χτυπήματα έχουν προκαλέσει ζημιές σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Ρωσίας. Εκτός από τον τρόμο που φέρνουν, δημιουργούν προβλήματα στην επιμελητεία του ρώσικου στρατού, καθυστερώντας το στρατό που πηγαίνει προς το μέτωπο, ισοφαρίζοντας έτσι ένα μέρος των εμποδίων που έχει ο ουκρανικός στρατός να καλύψει τις ανάγκες του σε ανθρώπινο και πολεμικό υλικό.
Ήδη καταγράφονται πραγματικά αποτελέσματα στη χερσόνησο της Κριμαίας, την οποία η Ρωσία κατέχει από το 2014. Το μεγαλύτερο αστικό κέντρο, η Σεβαστούπολη, έμεινε χωρίς ρεύμα. Από τα τέλη Ιούνη απαγορεύτηκε η πώληση βενζίνης σε ιδιώτες. Ο ουκρανικός στρατός φιλοδοξεί να μετατρέψει την Κριμαία σε “νησί” στο οποίο δεν θα έχει πρόσβαση ο ρώσικος στρατός.
Όλα αυτά είναι χαρτιά που μπορεί να παίξει ο Ζελένσκι στο ΝΑΤΟ και στην ΕΕ για να ζητήσει κι άλλη Δυτική στήριξη, επειδή η Ουκρανία μπορεί να γυρίσει το παιχνίδι. Όμως δεν οδηγούν σε τερματισμό του πολέμου, αλλά σε άμεσο κίνδυνο ευρύτερης και χειρότερης σύγκρουσης.
Οι επιτυχίες για τις οποίες κομπάζει ο Ζελένσκι βασίζονται στην υπόθεση, ότι ο Πούτιν από τη μεριά του δεν θα επιλέξει να κλιμακώσει με αντίστοιχο τρόπο. Όμως και ο ρωσικός στρατός βελτιώνει τα ντρόουν του και οι πυραυλικές επιθέσεις στο εσωτερικό της Ουκρανίας αυξάνονται και κανείς δεν ξέρει αν θα εγκριθεί μια επίθεση σε κομβικές υποδομές της Ουκρανίας που μέχρι στιγμής γενικά αποφεύγεται.
Σχέδια
Ο Ζελένσκι στην ανοιχτή του επιστολή, παραδέχεται μόνο εν μέρει αυτή την προοπτική λέγοντας στον Πούτιν: “Οι μυστικές μας υπηρεσίες λένε πως σκέφτεσαι να εγκρίνεις σχέδια για συνέχιση του πολέμου το 2027 και το 2028. Ξέρουμε επίσης πως ελπίζεις πως οι βαλλιστικοί πύραυλοι θα καταφέρουν αυτό που δεν κατάφερες με άλλους τρόπους. Θέλεις να σύρεις τη Λευκορωσία ακόμη πιο βαθιά στον πόλεμο, και είμαστε αναγκασμένοι να προετοιμαστούμε και γι’αυτό. Βλέπουμε επίσης πως προσπαθείς να ενορχηστρώσεις κάτι γύρω από την Υπερδνειστερία. Οι προπαγανδιστές σου απειλούν, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, κάθε χώρα που συνορεύει με τη Ρωσία”.
Αυτό που δεν λέει ο Ζελένσκι όμως, είναι πως η δική του και η Δυτική πολεμοκαπηλία ανοίγει την πόρτα να γενικευτεί ο πόλεμος όχι μέχρι το Μινσκ αλλά μέχρι την καρδιά της Ευρώπης.
Όπως γράφει ο ειδικός στη Ρωσία, καθηγητής Μάθιου Μπλάκμπερν, σε πρόσφατο άρθρο του, “Αν η Μόσχα βγάλει το συμπέρασμα πως ο αυτοπεριορισμός που δείχνει για χτυπήματα εντός Ουκρανίας, μετατρέπεται σε όπλο ώστε το Κίεβο να προκαλέσει βαθιά, εξευτελιστικά χτυπήματα στην καρδιά της Ρωσίας, οι υπολογισμοί της μπορεί να αλλάξουν.
Αντί να στοχεύσει τις ουκρανικές υποδομές, η Μόσχα μπορεί να επιχειρήσει να εξισορροπήσει την ασυμμετρία σε βαθιά χτυπήματα και να επαναφέρει την αποτρεπτική της ισχύ, στοχεύοντας την πραγματική πηγή των νέων δυνατοτήτων της Ουκρανίας: τα κέντρα εφοδιασμού και τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις στην Ευρώπη”.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Βρετανία έχουν μπει με όλες τους τις δυνάμεις για να καλύψουν το κενό που έχει αφήσει ο Τραμπ. Ιδιαίτερα όσον αφορά τα ντρόουν, η συμμετοχή τους έχει εκτοξευθεί. Στο διάστημα Γενάρη-Απρίλη 2026 η ευρωπαϊκή στρατιωτική στήριξη για ντρόουν πλησίασε το 1,6 δις ευρώ, πολύ περισσότερο από όσα δόθηκαν ολόκληρο το 2025.
Η Ουκρανία μετατρέπεται σε ρουφήχτρα που καταπίνει ευρωπαϊκούς εξοπλισμούς, ενώ ταυτόχρονα μετατρέπεται σε πολλαπλασιαστή των πολεμικών δαπανών μέσα σε κάθε χώρα ξεχωριστά. Την περασμένη βδομάδα τα ΝΕΑ δημοσίευσαν πως το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό δημιουργεί νέα μονάδα που θα παράγει πλωτά ντρόουν, δίπλα στα υπόλοιπα πολεμικά σκάφη. Μάλιστα το ρεπορτάζ στολίζεται και με το απίστευτο διαμάντι πως: “Η τεχνολογία που αποκόμισε η Αθήνα από το ουκρανικό πλωτό μέσο που βρέθηκε στη Λευκάδα ήταν ένα χρήσιμο λιθαράκι”. Η κυβέρνηση του Μητσοτάκη αντί να ντρέπεται που έχει φτάσει να μετατρέπει το Ιόνιο πέλαγος σε πεδίο διεξαγωγής του ρωσο-ουκρανικού πολέμου, δίνει και πληροφορίες στους δημοσιογράφους ότι υπάρχει και “σχέδιο”. Το ρεπορτάζ βέβαια λέει πως “σε εργοστάσιο στη Μαλακάσα και σε ένα ακόμα που θα κατασκευαστεί αλλού, θα παράγονται έως και 300 τον χρόνο. Τα περισσότερα θα είναι 5 έως 8 μέτρα, ενώ στον σχεδιασμό είναι και η κατασκευή μεγαλύτερων”.
Αυτό είναι το μέλλον που προετοιμάζουν για τους εργάτες και τις εργάτριες της Ευρώπης τα αφεντικά και οι κυβερνήσεις τους αν δεν τους ξεφορτωθούμε. Να δίνουμε δισεκατομμύρια για να παράγουμε σκουπίδια, βόμβες και έξυπνους πυραύλους μετρώντας κάθε μήνα αν σκοτώθηκαν περισσότεροι Ρώσοι ή Ουκρανοί στρατιώτες και αν έπεσαν περισσότερες ρώσικες ή ουκρανικές πολυκατοικίες. Προετοιμάζοντας τη μέρα που οι βόμβες θα αρχίσουν να πέφτουν ακόμη πιο κοντά σε μας.