Χρειάζεται μεγάλο θράσος για να μιλάει κανείς για «διαχρονικές παθογένειες» όταν όλα τα δεδομένα αφορούν αποκλειστικά την περίοδο που είσαι εσύ ο ίδιος πρωθυπουργός της χώρας. Και χρειάζεται ακόμα περισσότερο θράσος για να αποκαλεί κανείς αυτές τις παθογένειες «διακομματικές» όταν αφορούν ένα και μοναδικό κόμμα: το δικό σου. Αλλά το θράσος είναι η μοναδική «αρετή» που δεν έλειψε ποτέ από τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Το πρώτο κύμα των αποκαλύψεων σε σχέση με τον ΟΠΕΚΕΠΕ είχε καταλήξει στην παραίτηση τον Ιούνιο του 2025 του Μάκη Βορίδη (υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου και πρώην υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης), τριών υφυπουργών και ενός γενικού γραμματέα υπουργείου από τις θέσεις τους. Το δεύτερο κύμα ήρθε με την διαβίβαση της σχετικής δικογραφίας από την ευρωπαϊκή εισαγγελία στη Βουλή το περασμένο Σάββατο 3 Απρίλη. Μέχρι αυτή τη στιγμή δυο ακόμα υπουργοί (Τσιάρας, Κεφαλογιάννης) και ένας υφυπουργός (Βαρτζόπουλος) έχουν παραιτηθεί. Αλλά είναι αμφίβολο αν θα καταφέρει η κυβέρνηση να επιβιώσει αυτή τη φορά.
Η δυσωδία που αποπνέει το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ είναι αποπνικτική. Είκοσι στελέχη της Νέας Δημοκρατίας -πρώην υπουργοί και υφυπουργοί, βουλευτές, παλαιοί και νέοι κυβερνητικοί και κομματικοί εκπρόσωποι- κατηγορούνται για την παράνομη διοχέτευση εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ από τους κοινοτικούς πόρους προς διάφορους «ημέτερους». Πέντε ακόμα πρώην γαλάζιοι βουλευτές αναμένεται να κληθούν μέσα στις επόμενες μέρες να «δώσουν εξηγήσεις» χωρίς κάποια κοινοβουλευτική διαδικασία (άρση ασυλίας), αφού δεν είναι πια βουλευτές. Στη δικογραφία αναφέρονται και τα ονόματα δυο ακόμα βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας -για τους οποίους όμως προβλέπεται, για νομικούς λόγους, διαφορετική διαδικασία.
Οι διάλογοι ανάμεσα στους βουλευτές, τους γραμματείς των υπουργών και τα στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ είναι αποκαλυπτικοί. Με τη διαμεσολάβηση της Κατερίνας Παπακώστα, βουλευτίνας Τρικάλων της Νέας Δημοκρατίας, ένας «ημέτερος» κτηνοτρόφος από τη Θεσσαλία έλαβε, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή εισαγγελία παράνομα επιδοτήσεις συνολικού ύψους 142 χιλιάδων την περίοδο 2021–2024.
Από τις στιχομυθίες ανάμεσα στον τότε διοικητή του ΟΠΕΚΕΠΕ Δημήτρη Μελά και την Παπακώστα (τις οποίες παρακολουθούσε με εντολή της ευρωπαϊκής εισαγγελίας η αστυνομία) φαίνεται ότι ο συγκεκριμένος κτηνοτρόφος είχε φουσκώσει (όπως και πολλοί άλλοι) τον αριθμό των ζώων για τα οποία θα εισέπραττε επιδότηση. Το παραφούσκωμα, όμως, έγινε αντιληπτό και η επιδότηση κόπηκε.
Η συνέχεια είναι απλά γκανγκστερική: πρώτα «διόρθωσε» τον αριθμό των δηλωμένων ζώων, με παλιά ημερομηνία -το πως και με τη βοήθεια ποιου είναι άγνωστο- στα αρχεία του ΟΠΕΚΕΠΕ. Στη συνέχεια απευθύνθηκε στην Παπακώστα. Και αυτή, αφού τον διαβεβαίωσε πρώτα ότι η υπόθεσή του θα ταχτοποιηθεί «99,9%», μετέφερε το αίτημά του στον Μελά:
«Η μείωση των ζώων έγινε πριν τον έλεγχο, ο κύριος … μπήκε και διόρθωσε την ημερομηνία… έτσι ώστε να φαίνεται ότι η μείωση των ζώων έγινε πριν από τον έλεγχο … Απλά εγώ σας επισημαίνω ότι επειδή είναι για πολύ σημαντικό πρόσωπο και τον έχουμε διαβεβαιώσει κατά 99,9%». «Δηλαδή εσύ επωφελείσαι σε έναν καλό σου, ας πούμε ψηφοφόρο» απαντάει ο Μελάς. «Εγώ δεν επωφελούμαι πουθενά, μόνο εκτέθηκα… Απλά να ξέρει πόσο έχεις εμπλακεί σε αυτό … που έγινε, γιατί δεν θα γινόταν με τίποτα».
Παράνομη επιδότηση
«Αυτός με ενδιαφέρει πολύ … είναι του Γιάννη προσωπικά, δικός μας άνθρωπος 100%» έλεγε και πάλι στον Μελά ο Γιάννης Τρουλλινός, ο διευθυντής του πολιτικού γραφείου του Γιάννη Κεφαλογιάννη, για έναν «γεωργό» ο οποίος είχε εισπράξει παράνομα επιδότηση 54 χιλιάδων ευρώ, ζητώντας του να ενεργήσει έτσι ώστε να υπαχθεί στην «τεχνική λύση» -δηλαδή να παραγραφεί η οφειλή. Ο συγκεκριμένος «γεωργός» είχε δηλώσει ότι καλλιεργούσε 800 στρέμματα στην Νίσυρο τα οποία υποτίθεται ότι νοίκιαζε από τον πατέρα του. Από την έρευνα διαπιστώθηκε ότι ούτε καλλιεργούσε τίποτα, ούτε νοίκιαζε στρέμματα από τον πατέρα του, ούτε είχε ο πατέρας του στρέμματα στη Νίσυρο.
«Είναι οι μοναδικοί τέσσερις παραγωγοί στο Ρέθυμνο που ανήκουν σε αυτή την περίπτωση, διότι το κόλπο είναι ηρακλειώτικη πατέντα» ακούγεται ο Τρουλλινός να λέει σε μια άλλη ηχογραφημένη συνομιλία. «Αυτός έκανε τη δουλειά… είχε μία συντεκνία με τον Ξυλούρη… στο Ηράκλειο… και του είπαν αυτοί το κόλπο… βρήκε αυτός τέσσερα άτομα και τους λέει εγώ θα σας φτιάξω και μισά μισά…. Και τους έφτιαξε λοιπόν τους τέσσερις».
Τώρα ο Κεφαλογιάννης δηλώνει ότι ο Τρουλλινός δρούσε μόνος του –ο ίδιος δεν είχε ιδέα για τις δραστηριότητες του διευθυντή του πολιτικού του γραφείου. «Στη δικογραφία, που αριθμεί χιλιάδες σελίδες, δεν υπάρχει ούτε μια δική μου συνομιλία» λέει. Και περιμένει να τον πιστέψουμε.
Ούτε ο Τσιάρας ήξερε κάτι για τις δραστηριότητες του δικού του πολιτικού γραφείου: «Σε επικοινωνία με συνεργάτη του πολιτικού μου γραφείου -χωρίς να το γνωρίζω, όπως προκύπτει και από την καταγεγραμμένη συνομιλία- τέθηκαν ερωτήματα με μοναδικό γνώμονα την αναζήτηση της ορθής διοικητικής διαδικασίας».
«Σε όλη τη διάρκεια της πολιτικής μου πορείας, υπηρέτησα τη διαφάνεια και τη νομιμότητα», λέει στη δική του δήλωση ο Σπήλιος Λιβανός, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης της περιόδου 2021–2022. «Ούτε συμμετείχα ούτε θα μπορούσα να διανοηθώ να συμμετάσχω στην τέλεση οιασδήποτε αξιόποινης πράξης…Κινήθηκα και κινούμαι πάντα με πυξίδα το εθνικό συμφέρον και την κοινωνική δικαιοσύνη». Ο Λιβανός είχε παραπεμφθεί παλαιότερα ξανά στη δικαιοσύνη γιατί είχε «ξεχάσει» να δηλώσει καταθέσεις ύψους 900 χιλιάδων ευρώ στο «πόθεν έσχες» του. Τότε αθωώθηκε. Αυτή τη φορά μπορεί να μην είναι και τόσο τυχερός.
Η Νέα Δημοκρατία είναι το κόμμα της άρχουσας τάξης της Ελλάδας. Είναι η κληρονόμος της ΕΡΕ, του Ελληνικού Συναγερμού και του Λαϊκού Κόμματος –της μετεμφυλιακής δεξιάς των δεκαετιών του 1940 και του 1950. Οι ρίζες της γυρίζουν πίσω στην περίοδο των μαυραγοριτών και των λαδεμπόρων της κατοχής. Από τότε έχουν περάσει πάνω από 70 χρόνια. Αλλά, όπως λέει και το τραγούδι, «είναι σαν να μην πέρασε μια μέρα».
Αδιέξοδο
Οι αποκαλύψεις αυτές έχουν σπρώξει την κυβέρνηση σε ένα αδύνατο αδιέξοδο. Η Νέα Δημοκρατία έχει σήμερα 156 βουλευτές. Ο Μητσοτάκης δεν μπορεί να διαγράψει τους 20 (τουλάχιστον) «ελεγχόμενους» από την ευρωπαϊκή εισαγγελία βουλευτές χωρίς να χάσει την «δεδηλωμένη». Αλλά ούτε μπορεί και να αγνοήσει την ευρωπαϊκή εισαγγελία.
Το πρόβλημα δεν είναι απλά αριθμητικό. Ούτε περιορίζεται απλά στον κίνδυνο να πέσει άμεσα η κυβέρνηση ή να δυσκολευτεί η επόμενη βουλή να αναδείξει κάποια νέα. Η Νέα Δημοκρατία κινδυνεύει τώρα να έχει τη μοίρα της πάλαι ποτέ ιταλικής Δεξιάς, που αφανίστηκε από ένα παρόμοιο σκάνδαλο στις αρχές της δεκαετίας του 1990 –συμπαρασύροντας μαζί του στην άβυσσο ολόκληρο το πολιτικό σύστημα της χώρας.
Στην περίπτωση της Ιταλίας οι «ημέτεροι» δεν ήταν αγρότες και κτηνοτρόφοι (με ή χωρίς εισαγωγικά) που άρπαζαν παράνομα κοινοτικούς πόρους: ήταν οι μεγάλες επιχειρήσεις που λυμαίνονταν, με το αζημίωτο, μέσα από συμβάσεις για δημόσια έργα και δημόσιες προμήθειες τα κρατικά ταμεία. Ο Μπετίνο Κράξι, ο αρχηγός του Σοσιαλιστικού Κόμματος και πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας διέφυγε το 1994 στην Τυνησία για να αποφύγει την σύλληψη. Ο Τζούλιο Αντρεότι, ο αρχηγός του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος (το οποίο συγκυβερνούσε με τους σοσιαλιστές όταν ξέσπασε το σκάνδαλο) και εφτά φορές μέχρι τότε πρωθυπουργός παραιτήθηκε και το κόμμα, η ιστορική μεταπολεμική Δεξιά της Ιταλίας, διαλύθηκε. Η «καλή κοινωνία» της Ιταλίας γνώρισε εκείνη την εποχή «από τα μέσα» το σωφρονιστικό σύστημα της χώρας με εκατοντάδες στελέχη επιχειρήσεων και της πολιτικής να βρίσκονται στις φυλακές. «Οι αρουραίοι τρέφονται τώρα με κοστούμια Armani» έγραφε, κοροϊδευτικά, την εποχή εκείνη τη βρετανικό περιοδικό The Economist.
Η ιταλική Αριστερά δεν κατάφερε -από τις δικές της αδυναμίες- να αξιοποιήσει το φοβερό σκάνδαλο που διέλυσε το πολιτικό σύστημα της χώρας. Το αποτέλεσμα αυτής της αποτυχίας ήταν φρικιαστικό: ο χώρος του παλιού Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος καταλήφθηκε από τη «λαϊκίστική» ακροδεξιά Φόρτσα Ιτάλια του Σύλβιο Μπερλουσκόνι. Το 2008 ο Μπερλουσκόνι διόρισε Υπουργό Νεολαίας ένα σχετικά άγνωστο μέχρι τότε στέλεχος της ιταλικής νεοφασιστικής δεξιάς –την Τζόρτζια Μελόνι.
Κανένας δεν μπορεί να προβλέψει αυτή τη στιγμή πως θα εξελιχθεί η κρίση του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ εδώ στην Ελλάδα μέσα στις επόμενες ώρες, ημέρες και εβδομάδες. Οι «Μπερλουσκόνι» καραδοκούν: ένας από τους πρώτους που έσπευσαν να καταγγείλουν την κυβέρνηση ήταν ο Αντώνης Σαμαράς. Αλλά είναι γελασμένοι αν πιστεύουν ότι θα τους αφήσουμε.
Η κυβέρνηση του Μητσοτάκη είναι μια από τις πιο μισητές κυβερνήσεις όλων των εποχών. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ είναι παρανυχίδα μπροστά στο έγκλημα των Τεμπών, την Πύλο, την εμπλοκή στο πλευρό των ΗΠΑ και του Ισραήλ στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής ή τη λιτότητα και τη φτώχεια.
Αλλά τα ποτήρια από μια σταγόνα ξεχειλίζουν τελικά.