Τα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών στη Νότια Κύπρο σηματοδοτούν δυσκολίες για την κυβέρνηση του Νίκου Χριστοδουλίδη και επείγοντα καθήκοντα για το κίνημα της εργατικής τάξης και της νεολαίας. Πρώτο κόμμα αναδείχθηκε ο Δημοκρατικός Συναγερμός (ΔΗΣΥ) με 27,1% και 101 χιλιάδες ψήφους, δεύτερο κόμμα το ΑΚΕΛ με 23,9% και 88.777 ψήφους, τρίτο κόμμα το ΕΛΑΜ (η Χρυσή Αυγή Κύπρου) με 10,9% και 40.567 ψήφους. Εκτός Βουλής βρέθηκαν δύο από τα τρία κόμματα που στηρίζουν τη σημερινή κυβέρνηση ΕΔΕΚ και ΔΗΠΑ. Νέα κόμματα στη Βουλή είναι το ΑΛΜΑ με επικεφαλής τον Οδυσσέα Μιχαηλίδη, πρώην Γενικό Ελεγκτή, που παύτηκε το 2024 για “ανάρμοστη συμπεριφορά” αφού αποκάλυψε σωρεία σκανδάλων και η 'Αμεση Δημοκρατία του Φειδία Παναγιώτου. Το αντιδημοκρατικό όριο εισόδου στη Βουλή του 3,6% άφησε ένα 16% των ψηφισάντων χωρίς έκφραση στη νέα σύνθεσή της.
Τα κυρίαρχα ΜΜΕ παρουσιάζουν τα αποτελέσματα ως μια μεγάλη νίκη των “μεγάλων κομμάτων” ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ αλλά και του ΕΛΑΜ*. Οι εκκλήσεις του ΔΗΣΥ για ψήφο ενάντια στην αστάθεια και το διχασμό μπορεί για κάποιους να δούλεψαν αλλά η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Κέρδισε σχεδόν δέκα χιλιάδες ψήφους από τις ευρωεκλογές του 2024, αλλά παρέμεινε στις ίδιες ψήφους σχεδόν με τις βουλευτικές εκλογές του 2021. Οι κυβερνητικοί εταίροι ΕΔΕΚ και ΔΗΠΑ έχασαν 24 χιλιάδες ψήφους από τις προηγούμενες βουλευτικές εκλογές.
Ο Χριστοδουλίδης εκλέχθηκε στην προεδρία το 2023, έχοντας την επίσημη στήριξη από ΔΗΚΟ, ΕΔΕΚ και ΔΗΠΑ**. Ανεπίσημα στηρίχθηκε και από κομμάτια του ΔΗΣΥ. Κατά τη θητεία του κλιμάκωσε τις σχέσεις με το Ισραήλ, μέσω του αντιδραστικού άξονα με την Ελλάδα, άνοιξε τη συζήτηση για πιθανό αίτημα ένταξης της Κύπρου στο ΝΑΤΟ ενώ αύξησε τις απελάσεις μεταναστών κατά 50%. Μια σειρά από σκάνδαλα είδαν το φως της δημοσιότητας με την κυβέρνηση να προσπαθεί να τα κουκουλώσει. Οι επόμενοι 20 μήνες για την κυβέρνηση του Χριστοδουλίδη δεν προμηνύονται εύκολοι.
Το ΑΚΕΛ αντίθετα, για πρώτη φορά μετά από 15 χρόνια εμφανίζεται ενισχυμένο και στα ποσοστά του και στις ψήφους, αφού κατάφερε να κερδίσει σχεδόν δέκα χιλιάδες ψήφους από τις ευρωεκλογές του 2024 και τις προηγούμενες βουλευτικές. Η συμμετοχή του σε μάχες κατά της γενοκτονίας του Παλαιστινιακού λαού, ενάντια στην παρουσία των βρετανικών βάσεων, σε απεργίες σε διάφορους κλάδους σίγουρα έπαιξαν θετικό ρόλο. Ωστόσο σε μία σειρά από αυτές, το ΑΚΕΛ αναγκάστηκε να ακολουθήσει, μετά από πρωτοβουλίες οργανώσεων στα αριστερά του.
Η άνοδος του ΕΛΑΜ αποτελεί τον μεγαλύτερο κίνδυνο. Από 24 χιλιάδες ψήφους στις βουλευτικές εκλογές του 2021 και 4 έδρες στη Βουλή διπλασίασε τις έδρες του και τις ψήφους του. 41 χιλιάδες ψήφους είχε λάβει και στις ευρωεκλογές του 2024, της “πιο χαλαρής” ψήφου για ορισμένους.
Μανδύας
Όσο και να προσπαθεί το ΕΛΑΜ να φορέσει τον κοινοβουλευτικό μανδύα όμως, δεν μπορεί να κρυφτεί το πραγματικό του πρόσωπο. Λίγο πριν τις εκλογές υποψήφιός τους δήλωνε πως θα προτείνει νόμο για να βγαίνουν εκτός νόμου κόμματα που “απειλούν την επιβίωση του ελληνισμού της Κύπρου όπως το ΑΚΕΛ, το VOLT και η Άμεση Δημοκρατία”. Πογκρόμ σε Πάφο και Λεμεσό λίγα χρόνια πριν, πολλαπλές ρατσιστικές επιθέσεις σε μετανάστες εργαζόμενους ντελιβεράδες, κλιμάκωση της ρητορικής μίσους απέναντι σε Τουρκοκύπριους, ΛΟΑΤΚΙ+, πρόσφυγες.
Σίγουρα η ανάπτυξη του ΕΛΑΜ γίνεται σε συνθήκες όπου η ίδια η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη κλιμακώνει τις ρατσιστικές πολιτικές και παίζει το χαρτί του εθνικισμού και του μιλιταρισμού. Πρόσφατα ένας Κογκολέζος μετανάστης σκοτώθηκε στην προσπάθειά του να αποφύγει τον έλεγχο από την κυπριακή αστυνομία. Πήδηξε από τον τέταρτο όροφο της πολυκατοικίας που έμενε. Λίγες μέρες πριν στέλεχος του ΕΛΑΜ “διαμαρτυρόταν” για τη συγκεκριμένη πολυκατοικία. Όσοι επιβίωσαν αυτών των θανατηφόρων καταδιώξεων στάλθηκαν σε στρατόπεδα “φιλοξενίας” και απελάθηκαν. Αυτές τις μέρες επίσης συνελήφθησαν τέσσερις Παλαιστίνιοι διότι δήθεν ετοίμαζαν επίθεση σε Ισραηλινούς. Αντίστοιχες τέτοιες υποθέσεις στο παρελθόν κατέρρεαν στις αίθουσες των δικαστηρίων απουσία αποδεικτικών στοιχείων.
Το ΕΛΑΜ δηλώνει ότι πρώτο του μέλημα είναι να αυστηροποιηθούν ακόμα περισσότερο οι νόμοι για την “παράνομη” μετανάστευση. Στη συνέχεια να αφαιρεθεί η “woke” αντζέντα από τα σχολεία και να αλλάξει ο νόμος που επιτρέπει τις επεμβάσεις επιβεβαίωσης φύλου στα τρανς άτομα από την ηλικία των 16 ετών. Όλες οι “υποσχέσεις” συνοδεύονται και από «δράσεις» στο δρόμο, όπως εκπαιδεύτηκε ο ισόβιος αρχηγός του ΕΛΑΜ Χρίστος Χρίστου, από την θητεία του στην προσωπική φρουρά του Ν. Μιχαλολιάκου και στο πλάι του Κασιδιάρη.
Άμεση δράση
Το αντιφασιστικό κίνημα στην Κύπρο χρειάζεται να αναλάβει άμεση δράση. Η εμπειρία από την πάλη ενάντια στη ναζιστική συμμορία της Χρυσής Αυγής στην Ελλάδα και ο ρόλος της ΚΕΕΡΦΑ είναι πολύτιμα.
Οι φωνές που μιλάνε για εκφασισμό της κοινωνίας δεν βοηθούν αυτή τη στιγμή, αντίθετα, οδηγούν στην παράλυση καθώς υπερεκτιμούν τον κίνδυνο. Ούτε όμως και φωνές που υποτιμούν τον κίνδυνο λέγοντας “τώρα φόρεσαν κουστούμια- άφησαν το δρόμο” ή “όσο ασχολούμαστε μαζί τους τους ενισχύουμε”.
Υπάρχει επείγουσα ανάγκη για το χτίσιμο ενός πλατιού μετώπου δράσης με τα σωματεία των εργαζομένων, τους φοιτητικούς συλλόγους, τις συλλογικότητες των γειτονιών με στόχο το μπλοκάρισμα του ΕΛΑΜ παντού.
Ταυτόχρονα κλιμάκωση της αντιρατσιστικής δράσης. Δεν χωράνε δισταγμοί απέναντι στις πολιτικές των κλειστών συνόρων και των θαλάσσιων πους-μπακ. Η εφταήμερη απεργία των μεταναστών εργατών ντελιβεράδων πριν μερικές εβδομάδες έμεινε απομονωμένη και έχασε. Η πλειοψηφία αυτών των νεαρών παιδιών είναι ταυτόχρονα και φοιτητές στα κυπριακά πανεπιστήμια.
Πόσο θα άλλαζε η πορεία του αγώνα τους αν οι φοιτητικοί τους σύλλογοι κατέβαιναν σε συμπαράσταση; Πόσο θα άλλαζε η πορεία αυτού του αγώνα αν η ΠΕΟ (η μεγαλύτερη εργατική ομοσπονδία) καλούσε σε απεργία συμπαράστασης; Τέτοιες αλλαγές χρειάζεται να γίνουν για να τσακιστεί η φασιστική απειλή. Η είσοδος των συνδικάτων στην πάλη κατά της Χρυσής Αυγής με τις απεργίες τους είναι που έκανε τη διαφορά. Όχι μόνο αριθμητικά αλλά και πολιτικά.
Αυτός ο προσανατολισμός είναι κρίσιμος και για το κίνημα στο νότιο κομμάτι της Κύπρου. Σίγουρα το γεγονός ότι υπάρχει ήδη κίνημα που παλεύει ενάντια στην συνεργασία της κυπριακής κυβέρνησης με το Ισραήλ, που με κάθε ευκαιρία ενώνει τους αγώνες του με τους Τουρκοκύπριους και που παλεύει τα ζητήματα του σεξισμού και της καταπίεσης, είναι δυνατή βάση για το επόμενο διάστημα. Το δυνάμωμα αυτού του κινήματος είναι η καλύτερη εγγύηση ότι δεν θα ξανακυριαρχήσουν τα εθνικιστικά μίση όπως έγινε τις δεκαετίες ΄50-'60 που οδήγησαν στον πόλεμο του 74.
Ξέρουμε ότι αυτά τα καθήκοντα δεν θα υλοποιηθούν αυτόματα. Απαιτούν την οικοδόμηση της επαναστατικής Αριστεράς στο νησί. Της Αριστεράς που δεν κλείνει τον ορίζοντα της στις κοινοβουλευτικές πλειοψηφίας αλλά παλεύει για την ανατροπή αυτού του βάρβαρου συστήματος που γεννάει τις κρίσεις, τους εθνικισμούς, τους πολέμους, τον σεξισμό.
* Το ΕΛΑΜ συμμετέχει στην ομάδα κομμάτων Ευρωπαίοι Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές του Ευρωκοινοβουλίου (από αρχές 2025) μαζί με το κόμμα της Τζόρτζια Μελόνι στην Ιταλία και της Λατινοπούλου.
** Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι προεδρική. Ο πρόεδρος της δημοκρατίας και αρχηγός του κράτους και της κυβέρνησης, εκλέγεται απευθείας από τους πολίτες. Μετά την μονομερή κατάργηση των 13 σημείων του συντάγματος από τον Μακάριο το 1963, πληρούνται μόνο οι 56 έδρες του κοινοβουλίου – ενώ οι υπόλοιπες 24 που αφορούσαν τους Τουρκοκυπρίους παραμένουν κενές.