Στις 7-8 Ιούνη εξελίχθηκε η μεγαλύτερη πολεμική αναζωπύρωση μετά την ανακοίνωση της «κατάπαυσης πυρός» τον Απρίλιο ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν.
Στις 5 Ιούνη είχαμε μια ακόμη αψιμαχία στο πλαίσιο του αμερικάνικου αποκλεισμού του Ιράν και του ιρανικού αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ με τη στρατιωτική διοίκηση των ΗΠΑ να ανακοινώνει ότι κατέρριψε ιρανικά ντρόουνς και έπληξε εγκαταστάσεις στο ιρανικό έδαφος και το Ιράν ότι εκτόξευσε πυραύλους εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων στο Κουβέιτ και στο Μπαχρέιν.
Στις 7/6 η ισραηλινή επίθεση στα νότια προάστια της Βηρυτού -παρά τη δέσμευση του Τραμπ και τη «συμφωνία» που μόλις είχε υπογραφεί ανάμεσα στην κυβέρνηση του Λιβάνου και του Ισραήλ- απαντήθηκε από το Ιράν με πυραυλικές επιθέσεις στο Ισραήλ το βράδυ της ίδιας μέρας.
Ο Τραμπ δήλωσε προς το Ιράν: «Ρίξατε τους πυραύλους σας, αυτό είναι αρκετό. Επιστρέψτε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και συνάψτε συμφωνία». Στη συνέχεια, μιλώντας στο Axios, ανέφερε: «Τηλεφωνώ στον Νετανιάχου αμέσως για να του πω να μην επιτεθεί στο Ιράν. Δεν θέλω αυτό να ανατρέψει τη συμφωνία. Και οι δύο πλευρές έχουν επιτεθεί, και δεν θέλω να δω άλλη επίθεση».
Ο Νετανιάχου παράκουσε την εντολή και το Ισραήλ βομβάρδισε μαζικά το Ιράν. Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι η επιχείρηση εναντίον του ενδέχεται να κρατήσει αρκετές ημέρες και ότι προετοιμάζεται για «μεγάλης κλίμακας επιστράτευση εφέδρων». Oι βομβαρδισμοί μεταξύ Ιράν και Ισραήλ συνεχίστηκαν το πρωί της Δευτέρας. Οι Χούθι από την Υεμένη βομβάρδισαν επίσης το Ισραήλ ανακοινώνοντας ταυτόχρονα «πλήρη και απόλυτη απαγόρευση» των ισραηλινών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα. Ο Τραμπ ζήτησε από Ιράν και Ισραήλ να σταματήσουν τις επιθέσεις και στη συνέχεια ανέφερε ότι «και οι δύο πλευρές θέλουν κατάπαυση πυρός».
Το Ιράν ανακοίνωσε ότι αναστέλλει τις επιθέσεις προειδοποιώντας ότι «ο σιωνιστικός στρατός πρέπει να σταματήσει τις δικές του στον νότιο Λίβανο και στα προάστια της Βηρυτού και ότι αν επεκτείνει τις επιθέσεις του στην περιοχή αυτή, θα αντιμετωπίσει πιο συντριπτικά πλήγματα. Στη συνέχεια και το Ισραήλ ανακοίνωσε ότι διακόπτει τις επιθέσεις στο Ιράν. Ο Τραμπ ανέφερε: «Είπα στον Μπίμπι, καλύτερα να είσαι προσεκτικός με ό,τι κάνεις, γιατί πολύ σύντομα θα μπορούσες να μείνεις μόνος εναντίον του Ιράν».
Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ δεν συμμετείχαν στην επίθεση στο Ιράν αλλά βοήθησαν το Ισραήλ στην αναχαίτιση των ιρανικών επιθέσεων. Σταμάτησε να βομβαρδίζει τη Βηρυτό αλλά συνέχισε τις δολοφονικές επιθέσεις σε άλλα σημεία στον νότιο Λίβανο. Την Τρίτη 9/6, ο ιρανικός στρατός αναφέροντας ότι το Ισραήλ δεν θα μπορούσε να χτυπήσει το Ιράν χωρίς την βοήθεια των ΗΠΑ, πραγματοποίησε χαμηλής έντασης επιθέσεις με ντρόουνς σε βάσεις στο Ιρακινό Κουρδιστάν.
Τις μέρες που προηγήθηκαν: Η Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ «διέταξε την απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Μ. Ανατολή στο πλαίσιο του πολέμου εναντίον του Ιράν. Παρά το ότι η απόφαση είναι χωρίς πρακτικό αντίκρυσμα λόγω του δικαιώματος βέτο του προέδρου, έχει σημασία ότι εγκρίθηκε χάρη στις ψήφους και κάποιων ρεπουμπλικανών. Ο Τραμπ την χαρακτήρισε «αντιπατριωτική» ενέργεια. Μιλώντας στη Βουλή ο υπ. Εξ. των ΗΠΑ Ρούμπιο προσπάθησε να καθησυχάσει: «Δεν εξαπολύουμε πλέον πλήγματα στο Ιράν... η επιχείρηση Επική Οργή τελείωσε, ο πόλεμος τελείωσε».
Μια μέρα πριν την αναζωπύρωση, είχε πραγματοποιηθει σύναντηση του του ειδικού απεσταλμένου του Τραμπ, Γουίτκοφ με τον υπ.Εξ. του Ιράν Αραγτσί στο Ομάν. Ο Τραμπ δήλωσε ότι η συμφωνία είναι προ των πυλών παρουσιάζοντας ως «επιτυχίες» του πολέμου ότι το Ιράν δεσμεύεται να μην φτιάξει πυρηνικό όπλο - κάτι για το οποίο ούτως ή άλλως το Ιράν δεσμευόταν πριν από τον πόλεμο. Και ότι το Ιράν θα δώσει το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο «κάποια στιγμή στο όχι πολύ μακρινό μέλλον» -κάνοντας πίσω δηλαδή από την προηγούμενη διεκδίκησή του ότι κάτι τέτοιο πρέπει να προηγηθεί της συμφωνίας.
Ανοιχτά ζητήματα
Με βάση τις εκατέρωθεν δηλώσεις Ιράν και ΗΠΑ τα ζητήματα που έμοιαζαν να είναι ανοιχτά ήταν δύο, τα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν και ο Λίβανος.
Το Ιράν ανέφερε ότι υπάρχουν ακόμη ασάφειες στη συμφωνία αλλά επικέντρωσε στην αποδέσμευση των περουσιακών του στοιχείων. Ο Μοχσέν Ρεζάι, σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν δήλωσε στο CNN ότι η ειρηνευτική συμφωνία εξαρτάται από την αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε ιρανικά περιουσιακά στοιχεία που έχουν παγώσει οι ΗΠΑ -σύμφωνα με τις διαρροές τα μισά μπροστά και τα υπόλοιπα στη συνέχεια.
Αλλά αμερικάνοι αξιωματούχοι διέρρεαν ότι οποιαδήποτε αποδέσμευση κεφαλαίων σε αυτό το στάδιο θα μπορούσε να αφαιρέσει ένα βασικό σημείο πίεσης στο καθεστώς. Σε μια αντίστροφη κίνηση πίεσης ο αμερικανός υπουργός Οικονομικών Μπέσεντ ανέφερε ότι οι ΗΠΑ εξετάζουν το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσουν τα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν και για την αποκατάσταση τυχόν μελλοντικών καταστροφών στις χώρες του Κόλπου από τις ιρανικές επιθέσεις.
Σε σχέση με τον Λίβανο ο Τραμπ δήλωσε επανειλημμένα ότι κάνει προσπάθειες να «διαχωριστεί το ζήτημα του ανοίγματος των Στενών του Ορμούζ από τις εχθροπραξίες στον Λίβανο». Όχι μόνο για να «μαλακώσει» τον Μπίμπι αλλά γιατί θέλει τουλάχιστον να πετύχει κάποιους πόντους για τις ΗΠΑ στον Λίβανο. Μένει να φανεί αν οι θέσεις του Ιράν για κατάπαυση πυρός σε όλα τα μέτωπα ως προϋπόθεση συμφωνίας με τις ΗΠΑ αφορούν τον τερματισμό των επιθέσεων στην Βηρυτό ή την παύση των επιχειρήσεων του ισραηλινού στρατού στον νότιο Λίβανο, ενώ η Χεζμπολάχ έχει θέσει ως στόχο την αποχώρησή του από τον Λίβανο.
Σε αυτό το μέτωπο, ο τέταρτος γύρος συνομιλιών Ισραήλ και της «πρόθυμης» λιβανέζικης κυβέρνησης Αούν κατέληξε σε ανανέωση της «εκεχειρίας» μέσω της δημιουργίας «ζωνών ασφαλείας» εντός του Λιβάνου της οποίας η εφαρμογή από το Ισραήλ θα εξαρτάται από την πλήρη παύση πυρών και αποχώρησή της Χεζμπολάχ από την περιοχή νότια του ποταμού Λιτάνι. Στην κοινή δήλωση αναφέρεται ότι «η ασφάλειά και ο σεβασμός της εδαφικής ακεραιότητας του Ισραήλ μπορούν να επιτευχθούν μόνο μέσω του αφοπλισμού της Χεζμπολάχ και της διάλυσης των υποδομών της σε ολόκληρο τον Λίβανο».
Η κυβέρνηση του Λιβάνου υπέγραψε αυτή την κατάπτυση συμφωνία, χωρίς να έχει ρίξει μια τουφεκιά εναντίον του Ισραήλ που έχει καταλάβει τον νότιο Λίβανο συνεχιζοντας να ισοπεδώνει εκεί ολόκληρες περιοχές, έχει δολοφονήσει πάνω από 3.600 ανθρώπους το διάστημα μεταξύ 2 Μαρτίου και 7 Ιουνίου, καταστρέφοντας υποδομές σε όλη τη χώρα και χτυπώντας τον ίδιο τον λιβανέζικο στρατό.
Χάρη στη σθεναρή και έξυπνη αντίσταση της Χεζχμπολάχ το Ισραήλ δεν μπορεί να νικήσει στον Λίβανο και επιχειρεί με τη βοήθεια των ΗΠΑ να κερδίσει την έμπρακτη στήριξη της λιβανικής κυβέρνησης εναντίον της. Κάτι που απειλεί με νέο εμφύλιο πόλεμο στον Λίβανο και εγκυμονεί νέες πολεμικές συγκρούσεις σε όλη τη Μέση Ανατολή ακόμη κι αν υπογραφεί η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν -που εδώ και δύο μήνες όλο «πλησιάζει» κι όλο παρατείνεται.
«Ο Τραμπ πρέπει να ανοίξει τα Στενά σύντομα για να αποτρέψει την εκτόξευση του πληθωρισμού λίγο πριν οι όλο και πιο ανήσυχοι Αμερικανοί ψηφοφόροι θα έχουν την ευκαιρία να κρίνουν την προεδρία του στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου» γράφει ο Άλεξ Καλλίνικος. «Ο Τραμπ χρειάζεται μια συμφωνία γρήγορα αλλά προσπαθεί να την πετύχει με το ελάχιστο κόστος, προσφέροντας στο ιρανικό καθεστώς όσο το δυνατόν λιγότερα.
Αυτό δεν γίνεται απλώς για να αποφύγει την προσωπική ταπείνωση. Το να δοθούν στο Ιράν υπερβολικά γενναιόδωροι όροι θα απειλούσε την ηγεμονία των ΗΠΑ όχι μόνο στον Κόλπο αλλά και παγκοσμίως. Το ιρανικό καθεστώς, εν τω μεταξύ, δεν έχει κανένα ενδιαφέρον να βοηθήσει τον Τραμπ. Η αυτοπεποίθησή τους είναι υψηλή, αφού άντεξαν με επιτυχία την αμερικανο-ισραηλινή επίθεση. Και δεν εμπιστεύονται τον Τραμπ ούτε στο ελάχιστο.
Εδώ μπαίνει στη σκηνή σε ρόλο σπόιλερ το Ισραήλ. Η στρατηγική που ακολουθεί από τις 7 Οκτωβρίου 2023 είναι να χρησιμοποιεί ακραία βία για να αναγκάσει όλα τα άλλα κράτη της περιοχής να υποταχθούν στην ισραηλινή κυριαρχία. Αυτή η πολιτική απέτυχε με το Ιράν. Έτσι, ο Νετανιάχου θέλει να ξαναρχίσει ο πόλεμος. Ακολουθεί την συνήθη ισραηλινή τακτική όσον αφορά τις εκεχειρίες – να τις αγνοεί με το ψευδές πρόσχημα της «αυτοάμυνας» – με την ελπίδα να προκαλέσει αντίδραση από την πλευρά του Ιράν. Σε κάθε περίπτωση, επιθυμεί να καταστρέψει τη Χεζμπολάχ.
Η Τίτα Πάρσι, κορυφαία κριτικός της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, σχολιάζοντας τις ιρανικές επιθέσεις, είπε: “Είναι η πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες που μια περιφερειακή δύναμη διαθέτει τα μέσα, την ικανότητα και τη βούληση να ασκήσει σκληρή δύναμη ενάντια στις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις ή την επιθετικότητα εναντίον τρίτων”. Από τη δεκαετία του 1980, κορυφαίες αραβικές δυνάμεις όπως η Αίγυπτος, το Ιράκ και η Συρία έχουν αποφύγει κάθε κίνδυνο να γίνουν στόχος της ισραηλινής αεροπορικής δύναμης.
Ο Τραμπ είχε πει στον Ζελένσκι την περιβόητη φράση: “Δεν έχεις τα χαρτιά”. Η ιρανική ηγεσία θεωρεί ότι έχει τα χαρτιά –ένα φοβερό οπλοστάσιο πυραύλων και drones, την ικανότητα να κρατήσει το Στενό κλειστό, και την ιδεολογική νομιμοποίηση που προέρχεται από την αντίσταση στις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Ο Τραμπ έχει πράγματι τη δύναμη να καθορίζει την πολιτική απέναντι στο Ισραήλ. Αλλά παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν διαθέτει την πολιτική βούληση ή τις ικανότητες να την αξιοποιήσει. Αν δεν τις έχει, αυτό θα μπορούσε να βυθίσει την προεδρία του».