Συμπληρώθηκαν 25 χρόνια από τις ιστορικές ημέρες της Γένοβα, τον Ιούλιο του 2001, τότε που εκατοντάδες χιλιάδες περικύκλωσαν τη σύνοδο των ηγετών των 8 πλουσιότερων κρατών (G8) με σύνθημα «είσαστε 8, είμαστε 6 δισεκατομμύρια». Ήταν η εμφάνιση ενός νέου αντικαπιταλιστικού κινήματος που θα διαμόρφωνε εκατομμύρια κόσμο και τα επόμενα χρόνια θα συγκρούονταν με το σύστημα και τις επιλογές του, τον πόλεμο, τις κυβερνητικές επιθέσεις.
Το νέο αυτό κίνημα είχε κάνει την πρεμιέρα του τον Νοέμβριο του 1999 στο Σιάτλ. Εκεί, δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές πολιόρκησαν τη σύνοδο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου οδηγώντας την στην αναβολή. Ήταν η πρώτη μεγάλη, μαζική αντίδραση μετά από μια δεκαετία όπου η κυρίαρχη αφήγηση, μετά την κατάρρευση των καθεστώτων του κρατικού καπιταλισμού το 1989, μιλούσε για το «τέλος της Ιστορίας» και την οριστική επικράτηση της αγοράς. Η κοινή εμφάνιση όλων των διαφορετικών κινημάτων που μέχρι τότε πάλευαν χωριστά, έκανε τη διαφορά. Γύρω από το σύνθημα «οι άνθρωποι πάνω από τα κέρδη» συσπειρώθηκαν περιβαλλοντικοί ακτιβιστές, συνδικάτα, κινήματα ενάντια στη φτώχεια και τον πόλεμο, κινήματα γυναικών. Ακολούθησαν διαδηλώσεις στην Πράγα το 2000 ενάντια στο ΔΝΤ, καθώς και κινητοποιήσεις στη Νίκαια και στο Γκέτεμποργκ κατά των συνόδων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ξεκίνησαν συντονισμοί του κινήματος όπως τα Κοινωνικά Φόρουμ σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο.
Το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα με τη συγκρότηση πρώτα της Πρωτοβουλίας Πράγα 2000 και μετά της Πρωτοβουλίας ΓΕΝΟΒΑ 2001, όπως αντίστοιχα κι όλες οι οργανώσεις της Διεθνιστικής Σοσιαλιστικής Τάσης, έπαιξε καθοριστικό ρόλο για να φέρει τον αέρα αυτού του κινήματος σε κάθε γειτονιά, χώρο δουλειάς και σπουδών. Σε αυτή την καμπάνια συμμετείχαν συνδικάτα, φοιτητικοί σύλλογοι, τοπικές κινήσεις, συλλογικότητες και αγωνιστές/ριες της Αριστεράς, του αντιεξουσιαστικού χώρου, της οικολογίας.
Η συμμετοχή της Πρωτοβουλίας ΓΕΝΟΒΑ 2001 στις δύο νικηφόρες πανεργατικές απεργίες του 2001, που ανάγκασαν την κυβέρνηση Σημίτη να αποσύρει το ασφαλιστικό νομοσχέδιο Γιαννίτση και μια σειρά εξορμήσεις, εκδηλώσεις και συζητήσεις σε συνεργασία με εργατικά σωματεία, συνέβαλαν στο να απλωθεί ακόμα περισσότερο αυτή η καμπάνια στην εργατική τάξη. Δημοσκοπήσεις την παραμονή της αποστολής στη Γένοβα, έδειχναν ότι το 54% υποστήριζε τους αγωνιστές/ριες που ετοιμάζονταν να ταξιδέψουν στην Ιταλία.
Το επταήμερο δράσης, από τις 14 έως τις 22 Ιουλίου, είχε προετοιμαστεί από το Κοινωνικό Φόρουμ της Γένοβα και θα κορυφωνόταν τις τρεις τελευταίες ημέρες. Σε αυτό συμμετείχαν περίπου χίλιες οργανώσεις από όλο τον κόσμο.
Στις 19 Ιουλίου, ημέρα αντιρατσιστικής κινητοποίησης, 30.000 άνθρωποι, βάδισαν έχοντας βάψει με λευκή μπογιά τα χέρια τους, φωνάζοντας «είμαστε όλοι παράνομοι». Η κυβέρνηση Μπερλουσκόνι είχε μετατρέψει τη Γένοβα σε στρατιωτικοποιημένη πόλη. Το ένα τρίτο του κέντρου κηρύχθηκε «κόκκινη ζώνη» και περιφράχθηκε με συρματοπλέγματα. Περισσότεροι από 16.000 καραμπινιέροι, τεθωρακισμένα και αντλίες νερού παρατάχθηκαν γύρω από το πλοίο όπου θα συνεδρίαζαν οι ηγέτες των πλουσιότερων κρατών του κόσμου. Η ιταλική κυβέρνηση προσπάθησε με κάθε τρόπο να αποτρέψει την άφιξη διεθνών αντιπροσωπειών. Οι διαδηλωτές όμως έσπαγαν τις απαγορεύσεις και κατέφθαναν στη Γένοβα.
Κόκκινη ζώνη
Στις 20 Ιουλίου, ημέρα αφιερωμένη στην πολιορκία της «κόκκινης ζώνης», δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν σε επτά σημεία της πόλης και συγκρούστηκαν με την αστυνομία που εξαπέλυσε ένα όργιο βίας με χημικά και δακρυγόνα. Εκείνη τη μέρα δολοφονήθηκε ο 23χρονος Κάρλο Τζουλιάνι από μπάτσο που πρώτα τον πυροβόλησε και στη συνέχεια πέρασε από πάνω του με το τζιπ.
Η δολοφονία του Τζουλιάνι τροφοδότησε την οργή. Το σύνθημα έπεσε σε όλη την Ιταλία: “Αύριο όλοι στη Γένοβα”. Στις 21 Ιουλίου, πάνω από 300.000 άνθρωποι κατέκλυσαν τους δρόμους της ιταλικής πόλης. Η οργανωμένη εργατική τάξη έδωσε το στίγμα μιας διαδήλωσης που συνδύασε τη δύναμη των συνδικάτων με τη μαχητικότητα των νέων ακτιβίστικων δικτύων.
Στην κεφαλή της πορείας ήταν το πανό του Κοινωνικού Φόρουμ της Γένοβα με το σύνθημα “είστε G8, είμαστε 6 δισεκατομμύρια” και λίγο πιο μετά ακολουθούσε το μπλοκ της Πρωτοβουλίας ΓΕΝΟΒΑ 2001. Τα συνθήματα στα ιταλικά και στα αγγλικά: “Assassini” (Δολοφόνοι) και “L' unica soluzione la rivoluzione” (μία μόνο λύση επανάσταση) εναλλάσσονταν με επαναστατικά τραγούδια όπως το Μπαντιέρα Ρόσα και το Μπέλα Τσάο.
Όλη η πόλη συμπαραστεκόταν με κάθε τρόπο στη διαδήλωση. Από τις σημαίες στα μπαλκόνια μέχρι το νερό που έριχναν κάτοικοι για να ανακουφίσουν τους διαδηλωτές από τον καύσωνα. Από την Ελλάδα περίπου 3.500 αγωνιστές/ριες συμμετείχαν, μία από τις μεγαλύτερες διεθνείς αντιπροσωπείες.
Το μπλοκ της Πρωτοβουλίας ΓΕΝΟΒΑ ξεκινούσε με το μπλοκ του σωματείου του εργοστασίου της MISKO-BARILLA στην Πάτρα και ακολουθούσαν τα πανό των Εργατικών Κέντρων Θεσσαλονίκης και Πειραιά, της ΕΙΝΑΠ, ο Δήμος Ν. Ιωνίας, οι Οικολόγοι Πράσινοι, το ΣΕΚ. Μεγάλη ήταν η συμμετοχή και των φοιτητικών συλλόγων με σύνθημα “Οι σχολές μας δεν είναι για πούλημα”.
Η καταστολή του Μπερλουσκόνι συνεχίστηκε με την αστυνομία να εισβάλει στο σχολείο που στέγαζε το Κέντρο Τύπου του κινήματος, χτυπώντας δημοσιογράφους και ακτιβιστές, ενώ καταγγέλθηκαν βασανιστήρια κρατουμένων στα κρατητήρια. Αλλά ό,τι κι αν έκαναν οι καραμπινιέροι τη σφραγίδα την είχαν βάλει οι εκατοντάδες χιλιάδες διαδηλωτές.
Οι G8 πήραν το μάθημά τους και εξάγγειλαν την επόμενη συνεδρίαση στα Βραχώδη Όρη στο Καναδά, σημάδι παραδοχής της ήττας τους από το κίνημα.
Η Γένοβα έβαλε τη σφραγίδα ότι τα περί «τέλους της ιστορίας» που κυριάρχησαν για μια δεκαετία είχαν πάει περίπατο. Απέδειξε ότι η αντίθεση στους θεσμούς του παγκόσμιου καπιταλισμού ήταν υπόθεση ενός ευρύτερου διεθνούς κινήματος που συνέδεε συνδικάτα, φοιτητικούς συλλόγους, οικολογικές, αντιρατσιστικές, περιβαλλοντικές, ανθρωπιστικές οργανώσεις, την Αριστερά. Διεθνώς, η γενιά που επηρεάστηκε από τη Γένοβα αποτέλεσε τη ραχοκοκκαλιά του τεράστιου αντιπολεμικού κινήματος που ακολούθησε ενάντια στις πολεμικές εξορμήσεις του Μπους και των συμμάχων του σε Αφγανιστάν και Ιράκ. Και όχι μόνο.
Ριζοσπαστικοποίηση
Στην Ελλάδα, η Γένοβα του 2001 ήταν ο σταθμός απ’ όπου ξεδιπλώθηκε η ριζοσπαστικοποίηση που οδήγησε στις μεγάλες μάχες της επόμενης εικοσαετίας. Στη διεθνή κινητοποίηση ενάντια στη Σύνοδο της ΕΕ στην Θεσσαλονίκη το 2003, στο κίνημα που κόντραρε την Ολυμπιακή φούσκα το 2004, τις φοιτητικές καταλήψεις του 2006-2007 και την απεργία διαρκείας των δασκάλων τον Σεπτέμβρη του 2006, την εξέγερση του Δεκέμβρη 2008, τις μεγάλες απεργίες ενάντια στα μνημόνια, τη μάχη ενάντια στους φασίστες.
Ταυτόχρονα, τόσο στη Γένοβα, όσο και στα Ευρωπαϊκά Κοινωνικά Φόρουμ, τις διαδικασίες του κινήματος που ακολούθησαν, φούντωσε η αντιπαράθεση που τότε κωδικοποιούταν στο αν το νέο αυτό κίνημα έχει στόχο “αντινεοφιλελεύθερο” ή “αντικαπιταλιστικό”. Στην ουσία της είναι η συζήτηση που συνεχίζεται μέχρι σήμερα κι έχει καθορίσει τις επιλογές της Αριστεράς: Αν η προοπτική μας είναι μια πιο δίκαιη διαχείριση του καπιταλισμού ή η ανατροπή του συστήματος.
Στην Ιταλία, η «άλλη» διαχείριση του συστήματος που υποσχόταν η Κομμουνιστική Επανίδρυση, το κόμμα που μεγάλωσε πάνω στη δυναμική της Γένοβας και συμμετείχε στην κεντροαριστερή κυβέρνηση τα επόμενα χρόνια, κατέληξε να επιβάλει μέτρα λιτότητας και να στηρίζει τη συμμετοχή της Ιταλίας στον πόλεμο στο Αφγανιστάν. Στην Ελλάδα το ίδιο αφήγημα υπηρέτησε λίγο αργότερα ο ΣΥΡΙΖΑ, το σχήμα που προέκυψε από τη συμμαχία του Συνασπισμού μαζί με τις οργανώσεις που συγκρότησαν την «Ελληνική Επιτροπή για τη Γένοβα» σε αντιπαράθεση με την Πρωτοβουλία ΓΕΝΟΒΑ. Οι μεταρρυθμιστικές υποσχέσεις για μια κυβέρνηση της Αριστεράς που ήρθαν στη συνέχεια, πατώντας πάνω στο μεγάλο κίνημα ενάντια στα μνημόνια, κατέληξαν στην ανατροπή του ΟΧΙ του δημοψηφίσματος, το τρίτο μνημόνιο, την απογοήτευση της διακυβέρνησης του 2015 – 2019 και την αδιέξοδη κρίση αυτού του χώρου την τελευταία επταετία.
Από την άλλη μεριά, η αντικαπιταλιστική πτέρυγα του κινήματος δεν έμεινε στη γωνία να φωνάζει για την καθαρότητα των επαναστατικών ιδεών της. Διατηρώντας τις αρχές της κοινής δράσης αλλά και της αιχμηρής συζήτησης, αποδείχτηκε καθοριστική στο ξεκαθάρισμα και το ξεδίπλωμα όλων των μεγάλων αγώνων στα χρόνια που ακολούθησαν. Από το χτίσιμο αντιπολεμικού κινήματος σε αντιπαράθεση με τη λογική ίσων αποστάσεων μετά την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους, στις “καταλήψεις μέχρι τη νίκη” κόντρα στη Γιαννάκου, στην ενότητα της αντικαπιταλιστικής Αριστεράς και τη συγκρότηση της ΑΝΤΑΡΣΥΑ, το αντικαπιταλιστικό πρόγραμμα και τις απεργίες διαρκείας μέχρι τη νίκη, τα χρόνια που οι πανεργατικές απεργίες γκρέμιζαν τις μνημονιακές κυβερνήσεις.
Η προοπτική του αντικαπιταλισμού και του επαναστατικού δρόμου, εικοσιπέντε χρόνια μετά και με όλη την εμπειρία που διαμορφώθηκε σε αυτό το πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα, δείχνει τη συνέχεια σε όλους τους αγωνιστές και τις αγωνίστριες που συνεχίζουν να εμπνέονται από την παράδοση που δημιούργησαν οι μάχες της Γένοβα.
Διαβάστε επίσης
