Tον Αύγουστο του 1976 δημιουργείται στη Βρετανία το «Rock Against Racism» (Ροκ Ενάντια στο Ρατσισμό - RAR). Μία αντιρατσιστική καμπάνια που μαζί με το «Αnti - Nazi – League» (Αντιναζιστικός Σύνδεσμος - ANL) κατάφεραν να τσακίσουν την απειλή του «National Front» (Εθνικό Μέτωπο - NF), το φασιστικό κόμμα του, πρώην βουλευτή των Συντηρητικών, Ένοχ Πάουελ. H ιστορία του RAR δεν είναι «επετειακή» αλλά μία πολύτιμη πηγή έμπνευσης.
Η Βρετανία «μπήκε» στη δεκαετία του ‘70 με κυβέρνηση Συντηρητικών. Ήταν εποχή τεράστιας οικονομικής κρίσης αλλά και απεργιακής έκρηξης. Ο πρωθυπουργός της Βρετανίας, Χηθ προκήρυξε εκλογές το 1974, με το σύνθημα «Ποιος κυβερνά τη Βρετανία, η κυβέρνηση ή τα συνδικάτα;». Για πρώτη φορά ένα απεργιακό κύμα, όπως αυτό του 1972-74, «έριχνε» μία κυβέρνηση στη Βρετανία. Το Εργατικό Κόμμα ήρθε στην εξουσία, πάνω στη δύναμη αυτού του κινήματος, αλλά αντί να συγκρουστεί με τα αφεντικά συγκρούστηκε με τους εργάτες. Η οικονομική κρίση «ανάγκασε» την κυβέρνηση να «ζητήσει βοήθεια» από Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και αυτό σήμαινε λιτότητα, απολύσεις, ανεργία, διάλυση του κοινωνικού κράτους.
Η εργατική και νεολαιίστικη δυσαρέσκεια απέναντι στους Εργατικούς ήταν τεράστια και προσπαθούσε να την εκμεταλλευτεί το NF. Τον Απρίλιο του 1968, στο Μπέρμιγχαμ , ο Πάουελ είχε ξεράσει μία ρατσιστική ομιλία με τίτλο: «Ποταμοί Αίματος» όπου, μεταξύ άλλων, δήλωνε ότι η μετανάστευση θα προκαλέσει ολική μεταμόρφωση της Βρετανίας και ζητούσε να κλείσουν τα σύνορα και να υπάρξουν απελάσεις, αλλιώς θα υπάρξουν «ποταμοί αίματος» σε λίγες δεκαετίες.
Στην ίδια πόλη, τον Αύγουστο 1976, ο (ροκ σταρ) Έρικ Κλάπτον, σε μία συναυλία του, υποστήριξε τον Πάουελ και τελείωσε με το κάλεσμα: «Κρατήστε τη Βρετανία λευκή». Ήταν ένα τεράστιο σοκ. Ο Κλάπτον δεν ήταν κάποιος «περιθωριακός» καλλιτέχνης και ούτε μία «μεμονωμένη περίπτωση». Αν το ροκ, η «μουσική της νεολαίας», ξέρναγε τέτοια «καλέσματα», η επιρροή των φασιστών θα μεγάλωνε ακόμα περισσότερο.
Κάποιοι θα έπρεπε να πάρουν την πρωτοβουλία όχι μόνο να κοπούν οι δεσμοί της «μουσικής της νεολαίας» με το ρατσισμό αλλά και να χρησιμοποιήσει η νεολαία τη μουσική «της» για να οργανωθεί ενάντια τους φασίστες. Και αυτοί οι «κάποιοι» ήταν οι αγωνιστές της επαναστατικής αριστεράς.
O Ρότζερ Χαντλ, μέλος του SWP (αδερφή οργάνωση του ΣΕΚ στη Βρετανία) από εκείνη την περίοδο, περιγράφει: «Ο Ρεντ Σώντερς έγραψε μια επιστολή στο μουσικό περιοδικό New Musical Express (ΝΜΕ) σχετικά με τον Κλάπτον και μου ζήτησε να την υπογράψω κι εγώ. Δημοσιεύτηκε στη συνέχεια σε όλες σχεδόν τις εφημερίδες παίρνοντας τεράστια δημοσιότητα».
Η συγκεκριμένη επιστολή έγραφε: «Τι γίνεται Ερικ;… η μισή μουσική σου είναι μαύρη. Είσαι ο μεγαλύτερος αποικιοκράτης της ροκ μουσικής. Είσαι καλός μουσικός, αλλά τι θα ήσουν χωρίς τα μπλουζ; Πρέπει να πολεμήσεις το ρατσιστικό δηλητήριο αλλιώς θα εκφυλιστείς μαζί με όλους τους λεφτάδες που κατέκλεψαν την ροκ κουλτούρα με τα μπλοκ επιταγών και τις πιστωτικές τους κάρτες... Θέλουμε να οργανώσουμε ένα κίνημα από τα κάτω ενάντια στο ρατσιστικό δηλητήριο μέσα στη μουσική. Ζητάμε την υποστήριξή σας στο RAR. Η επιστολή έκλεινε με το εξής Υ.Γ.: «Ποιός σκότωσε το σερίφη Ερικ; Σίγουρα όχι εσύ». Η πρώτη μεγάλη μουσική επιτυχία του Κλάπτον ήταν η διασκευή στο τραγούδι «I shot the sheriff» του (όχι και τόσο «λευκού και Βρετανού») Μπομπ Μάρλευ...
“Έτσι γεννήθηκε το RAR”
Η ανταπόκριση ήταν τεράστια. O Χαντλ δούλευε στο τυπογραφείο του Socialist Worker (η εφημερίδα του SWP) και χρησιμοποίησε την ταχυδρομική θυρίδα της εφημερίδας για τη δημιουργία του RAR. Περιγράφει: «Λάβαμε εκατοντάδες απαντήσεις μέσα σε λίγες μέρες. Έτσι γεννήθηκε το RAR. Το σύνθημά του ήταν «Ρέγκε, σόουλ, ροκ εν ρολ, τζαζ, φανκ, πανκ — η μουσική μας». Το Socialist Worker αφιέρωνε κάθε βδομάδα και μία σελίδα για το RAR.
Το 1976 ήταν και η χρονιά που «γεννήθηκε» η βρετανική punk. Στις 26 Νοεμβρίου κυκλοφορούσε ένα δισκάκι με δύο τραγούδια ενός συγκροτήματος με το όνομα «Sex Pistols». Τα τραγούδια ήταν το «Anarchy in the UK» και το «I Wanna Be Me». Ήταν μία κλωτσιά σε όλο το κοινωνικό και καλλιτεχνικό συντηρητισμό της εποχής. Η εργατική νεολαία έβραζε και το «κλασικό» ροκ περνούσε κρίση χαμένο σε λαβύρινθους μεγαλομανών και εγκεφαλικών πειραματισμών, απόμακρο όλο και περισσότερο από τα προβλήματα της καθημερινής ζωής και της νεολαίας. Ο θυμός, η απελπισία, η ατημελησιά και τρία ακόρντα να εναλλάσσονται ήταν η punk «επανάσταση». Ένα κοινωνικό ξέσπασμα και μία διέξοδος για μεγάλα κομμάτια της λευκής (αλλά όχι μόνο) εργατικής νεολαίας.
Η μουσική «απάντηση» της μαύρης νεολαίας, που ζούσε στις βρετανικές πόλεις, απέναντι στην άνοδο του ρατσισμού ήταν η έξαρση της βρετανικής reggae και όλα τα παράγωγα της.
Το RAR «συνδέθηκε» και με τις δυο αυτές μουσικές μορφές για να τα «διαμορφώσει», να δημιουργήσει τη βάση της προπαγάνδας του και να την κινητοποιήσει την νεολαία ενάντια στο NF. Υπήρχε τεράστια ενέργεια την οποία μετέτρεψε σε δράση αλλά υπήρχε και αρκετή σύγχυση.
Το RAR, προσπαθούσε να πολώσει τα πράγματα. O Χαντλ περιγράφει ότι μέσα από το RAR, «θέλαμε να αναγκάσουμε τα συγκροτήματα να πάρουν θέση απέναντι στο NF και θέλαμε να κερδίσουμε τους νέους μακριά από το NF εκθέτοντας τι πραγματικά αντιπροσώπευαν... Δεν ήταν ένα κόμμα για επαναστάτες - ήταν ένα κόμμα που ήθελε να συντρίψει τους επαναστάτες».
Το RAR έκδιδε ένα περιοδικό με τίτλο «Temporary Hoarding», το οποίο συνέδεε τον αγώνα κατά του NF με τους πολιτικούς αγώνες και τις ιδεολογικές μάχες. Το πρώτο τεύχος του περιοδικού έγραφε ότι: «Θέλουμε επαναστατική μουσική… να δημιουργούμε μουσική που να γνωρίζει ποιος είναι ο πραγματικός εχθρός. Να αγαπάμε τη μουσική, να μισούμε τον ρατσισμό». Οι συναυλίες και οι δράσεις του RAR έφεραν κοντά μαύρους και λευκούς μουσικούς σε μια εποχή που αυτό ήταν σπάνιο. Βοήθησε στη δημιουργία μιας νέας αντιρατσιστικής και αντισεξιστικής κουλτούρας στη μουσική.
Το καλύτερο παράδειγμα ήταν οι Clash. Στο πρώτο τους άλμπουμ, διασκεύασαν το κλασικό τραγούδι της reggae «Police and Thieves». «Είμαστε αντιρατσιστές και αντιφασίστες», δήλωναν στην πρώτη τους συνέντευξη και η συμμετοχή τους στις συγκρούσεις της μαύρης νεολαίας με την αστυνομία, στο Notting Hill το 1976, τους έβαλε στο αντιρατσιστικό στρατόπεδο. Αυτή η εμπειρία οδήγησε τον Strummer να γράψει, το 1977, το «White Riot».
Το 1977, το NF επιχείρησε να κάνει πορεία μέσα από την περιοχή Λιούισαμ του Λονδίνου, σε μια προσπάθεια να «ανακαταλάβει την περιοχή από τους μετανάστες και τους μαύρους». Με πρωτοβουλία του SWP, χιλιάδες αντιναζιστές ενώθηκαν με τους κατοίκους και κατάφεραν να μπλοκάρουν την πορεία του NF παρά τη ξεδιάντροπή στήριξη της αστυνομίας στους φασίστες. Ήταν μία νίκη και ένα σημείο καμπής. Μετά τη «μάχη του Λιούισαμ», το SWP πήρε την πρωτοβουλία για ένα πανεθνικό ενιαίο μέτωπο ενάντια στη ναζιστική απειλή και ιδρύθηκε η ANL για να επικεντρώσει τον αγώνα σε κάθε χώρο εργασίας, σχολείο, σχολή και γειτονιά. Τον Απρίλιο του 1978, περίπου 60.000 ανθρακωρύχοι από το Γιορκσάιρ φορούσαν το κίτρινο αυτοκόλλητο ANL στα κράνη τους. Το RAR έγινε ο «πολιτιστικός» του συνεργάτης.
Αυτό έδωσε στο RAR και το «πολιτικό πλαίσιο» για να γίνει πολύ μεγαλύτερο. Μαζί, η ANL και το RAR κατάφεραν να χτίσουν ένα πραγματικά μαζικό κίνημα εναντίον των Ναζί. Το 1978, η συναυλία στο Victoria Park, στο Λονδίνο, με τους Clash, Tom Robinson και Steel Pulse, ήταν μία αντιφασιστική συγκέντρωση (είχε προηγηθεί πορεία από την πλατεία Τραφάλγκαρ) με πάνω από 80.000 κόσμο. Η συναυλία στο Brockwell Park με τους Elvis Costello και Aswad είχε 100.000. Η συναυλία στο Λιντς με τους Aswad και τους Specials είχε 26.000 και 25.000 είχαν οι Buzzcocks στο Μάντσεστερ.
Η διάσημη σκηνοθέτιδα, Γκουρίντερ Τσάντα, θυμάται: «Ο θείος μας είχε ένα κατάστημα στο Λιούισαμ. Την ημέρα που το NF έκανε πορεία, αυτός και η σύζυγός του ξυλοκοπήθηκαν. Ήμουν εξοργισμένη αλλά αβοήθητη… άρχισα να διαβάζω για το RAR και πώς σχεδίαζαν μια πορεία μέχρι το Victoria Park. Είπα στους γονείς μου ότι ήθελα να πάω στην πορεία. Με τίποτα, είπαν. Πήγα. Αυτό που είδα δεν μπορούσα να πιστέψω στα μάτια μου… Χρωστάω πολλά στο RAR. Μου έδωσε την αυτοπεποίθηση να βρω μια φωνή, αλλά με έκανε επίσης να νιώσω ότι ήμουν μέρος κάτι μεγαλύτερου».
Δημιουργώντας ένα μαζικό πλατύ κίνημα ενάντια στο φασισμό και εμποδίζοντας ταυτόχρονα τους ναζί να κάνουν - αυτό που έλεγε ο Χίτλερ - να ελέγξουν τους δρόμους, στις εκλογές του 1979 το NF πάτωσε για να ακολουθήσει η διάλυση του. Ήταν μια μεγάλη νίκη. Η στρατηγική του RAR και της ANL για τη δημιουργία ενός μαζικού ενωτικού κινήματος κατά του φασισμού είχε αποδώσει.
Σύμφωνα με τον Χαντλ, υπάρχουν δύο συμπεράσματα που μπορούν να εξαχθούν από τις εμπειρίες του RAR: «Πρώτον, δώστε χώρο στην φαντασία των αντιρατσιστών καλλιτεχνών, εικαστικών, μουσικών ή λογοτεχνών για να μπουν σε αυτή τη μάχη. Αφήστε τους να είναι όσο τολμηροί θέλουν στις εκφραστικές τους φόρμες και δεξιότητες, συνδεθείτε με τα καινούρια ρεύματα στην τέχνη. Δεύτερον, και ακόμα πιο σημαντικό, κινητοποιήστε όσο περισσότερο κόσμο μπορείτε. Οι φασίστες φοβούνται τις μάζες όσο και οι καπιταλιστές. Οι αριθμοί είναι σημαντικοί σε αυτή τη μάχη. Να πνίξουμε τους ναζί με τη δική μας ανθρωπιά».