Επισκεφτήκαμε τη δομή άτυπης κράτησης στο Κλειδί της Σιντικής ένα κλιμάκιο από την ΜΚΟ Άλμπατρος με επικεφαλής την Μαρία Τοπαλίδου και από μέλη της περιφερειακής παράταξης Αλλαγή στη Δυτική Μακεδονία. Δεν μπορούσαμε να πάμε σαν ομάδα αλληλέγγυων, έπρεπε να συνεργαστούμε με πιστοποιημένη ΜΚΟ η οποία πήρε άδεια εισόδου από το Υπουργείο. Έπρεπε να πάμε πράγματα που λείπουν, δηλαδή καλοκαιρινά αντρικά ρούχα, πετσέτες, παπούτσια και σεντόνια. 

Με την είσοδό μας στη δομή είδαμε τους ανθρώπους κρεμασμένους στο συρματόπλεγμα που χωρίζει την περιοχή των κρατούμενων από την περιοχή των γραφείων και των υπηρεσιών της δομής να φωνάζουν Freedom και στη συνέχεια να δείχνουν τα χέρια τους και να τα ξύνουν. Είναι γνωστό ότι σε αυτά τα μέρη κυκλοφορεί ψώρα διότι δεν θεραπεύεται ποτέ όπως πρέπει ή και ψείρες.

Αυτό που κάνει εντύπωση είναι ότι πριν καλά καλά προλάβω να ακούσω και να τους πω ότι θα συζητήσουμε με τον γιατρό, βρέθηκαν δίπλα μου από τη μια μεριά ο αρχηγός του καμπ από το Υπουργείο Μετανάστευσης και από την άλλη ο αστυνομικός διευθυντής του καμπ από το Υπουργείο Δημόσιας Τάξης, οι οποίοι με τρόπο ευγενικό αλλά που δεν σήκωνε αντίρρηση με απομάκρυναν. Δεν έπρεπε να ακούσω, δεν έπρεπε να απαντήσω “γιατί θα ξεσηκωθούν, γιατί δεν επιτρέπεται, γιατί είναι κρατούμενοι”. Άρα η πρώτη εντύπωση ως προς τα δικαιώματα αυτών των ανθρώπων είναι αποκαρδιωτική.

Επίσης αυτό που παρατηρεί κανείς μπαίνοντας είναι ότι δεν υπήρχε πουθενά κανένα στέγαστρο. Οι άνθρωποι κάθονταν στις σκιές των κοντέινερ τα οποία είναι κουτιά. Έχουν μια πόρτα και ένα παράθυρο, είναι το ένα δίπλα στο άλλο με κάποιους στενούς διαδρόμους ανάμεσά τους από τους οποίους ας πούμε ότι κυκλοφορεί ο αέρας και κάποιους ευρύτερους ανάμεσα στις σειρές των κοντέινερ.

Μας κάλεσαν στο γραφείο οι υπεύθυνοι για να συζητήσουμε τα θέματα, όπου λίγο πολύ παραδέχτηκαν ότι το φαγητό έρχεται μια φορά τη μέρα και δεν υπάρχουν ψυγεία, ότι οι κρατούμενοι όντως κάθονται όλη τη μέρα στον ήλιο και δεν έχουν τι να κάνουν, ότι οι τουαλέτες είναι 1 ανά 14 άτομα. Αλλά δεν μας είπαν ότι οι περισσότερες δεν λειτουργούν και οι κρατούμενοι πρέπει να πάνε εκεί με συνοδεία, ότι είναι πανβρώμικες, ότι βρίσκονται φίδια και τρωκτικά γύρω γύρω. Όπως πανβρώμικοι και ξεχειλισμένοι είναι οι κάδοι για τα σκουπίδια. 

Θα μου πείτε, δεν κάνει αποκομιδή απορριμμάτων ο δήμος; Ο δήμος, και με το στόμα του προηγούμενου δημάρχου και ακόμα περισσότερο με το στόμα του νυν, έχει δηλώσει την απέχθειά του για το καμπ και τους κρατούμενους και άρα φαντάζομαι κάνει ό,τι λιγότερο μπορεί. Εφόσον ο νόμος επιβάλει την αποκομιδή θα την κάνει, αλλά με τρόπο και με ρυθμό που κάθε άλλο παρά προσφέρει στην ευζωία των κατοίκων του καμπ.

Όταν θέσαμε το θέμα των ελεύθερων χώρων, ότι μπορούν να μετακινήσουν κάποια συρματοπλέγματα από αυτά που χωρίζουν διάφορες περιοχές μέσα στο καμπ ώστε να ανοίξουν χώροι έστω 5 επί 5 ώστε να μπορούν οι κρατούμενοι να πάιξουν λίγη μπάλα, μας είπαν ότι απαγορεύεται από το Υπουργείο, ότι η κατασκευή είναι υποχρεωτική από το Υπουργείο, δεν μπορούν να μετακινήσουν τίποτα, υπάρχουν παντού κάμερες και θα το μάθουν στο Υπουργείο πριν μαθευτεί στην άλλη άκρη του καμπ.

Κατεύθυνση Υπουργείου

Αυτή και μόνο η πληροφορία μας έδωσε το μήνυμα ότι οι κακές συνθήκες δεν είναι ούτε ανεπάρκεια, ούτε αναποδιά των διοικούντων. Είναι κατεύθυνση από το ίδιο το Υπουργείο, από τον ίδιο τον υπουργό, ο οποίος όντως την επόμενη της τελευταίας εξέγερσης έκανε δηλώσεις ότι το Κλειδί είναι το πρότυπό μας για να μειωθούν οι ροές, και ιδιαίτερα από Αίγυπτο. Δηλαδή βασανίζει τους ανθρώπους, τους στερεί όλα τους τα δικαιώματα για να το μάθουν οι δικοί τους στη χώρα τους και να πάψουν να έρχονται.

Το γεγονός ότι έχουν ανάγκη από ρούχα, πετσέτες, σεντόνια σημαίνει ότι δεν έχουν ούτε από αυτά να τους δώσουν. Φυσικά δεν έχουν ούτε πλυντήρια για να τα πλένουν κάπως τακτικά, οι κρατούμενοι τα πλένουν μόνοι τους, τα απλώνουν στα σύρματα ώσπου να κουρελιαστούν. Να θυμηθούμε την ελεεινή εικόνα, όχι για τους ίδιους αλλά γι’ αυτούς που τους έφεραν έτσι, των κρατούμενων της προσηγούμενης εξέγερσης που δικάστηκαν πρωτόδικα τον Νοέμβριο και εμφανίστηκαν στο δικαστήριο με σαγιονάρες και σκισμένα μακό, όπως τους ξέβρασε η θάλασσα στην Κρήτη. Δεν τους είχαν δώσει τίποτα.

Τα κρεβάτια δεν επαρκούν και οι άνθρωποι κοιμούνται στο πάτωμα με κουβέρτες. Η δικαιολογία των διοικούντων ήταν όχι ότι δεν χωράνε και δεν έχουν θέση σε κοντέινερ, αλλά ότι πάνε εκεί γιατί εκεί είναι οι γνωστοί τους. Όχι γιατί χάλασε το κλιματιστικό και το μεν χειμώνα δεν αντέχεται το κρύο, το δε καλοκαίρι δεν αντέχεται η ζέστη. Αλλά πώς να μην χαλάσει το κλιματιστικό όταν πρέπει να δροσίσει 15 ανθρώπους αντί για 8 ή 12. 

Το θέμα της διατροφής το είπαμε, έχει καταγγελθεί από κρατούμενους σε βιντεάκι που διέρρευσε και κυκλοφόρησε μέσω Σουδάν, ότι το φαγητό είναι συνήθως λάχανο με τυρί ή ρύζι με ψαράκια. Συνδυάζεται με την παραδοχή ότι διανέμεται μια φορά τη μέρα (δεν νομίζω ότι αυτό λέει η σύμβαση της εταιρίας κέτερινγκ, κανονικά πρέπει να πηγαίνει τρία γεύματα) και ότι το παίρνουν οι κρατούμενοι και δεν υπάρχει ψυγείο να συντηρηθεί. Πέστε μου ποιος μπορεί μέσα στο κατακαλόκαιρο να φάει μεσημέρι-βράδυ ρύζι με ψαράκια και να φυλάξει και για πρωινό την επόμενη μέρα.

Αυτό που διαπιστώσαμε ήταν ότι κάθε πρόταση που κάναμε για να βελτιωθεί η διαβίωση των κρατουμένων απορρίπτονταν σαν περιττή ή ανέφικτη. Από την αρχή είπα ότι θέλω να δω το γιατρό, οι άνθρωποι ξύνονταν και ζητούσαν φάρμακα, και το ξαναζήτησα όταν φεύγαμε. Η απάντηση του διοικητή του Υπουργείου Μετανάστευσης ήταν ότι δεν μπορώ να δω το γιατρό, χρειάζεται ειδική άδεια από το Υπουργείο. Είχαμε άδεια για επίσκεψη αλλά αυτή ήταν μόνο για να φέρουμε πράγματα, για φανταστείτε. Και παρότι γιατρός η ίδια, δεν μπορούσα καν να δω τον συνάδελφο και να μιλήσω μαζί του.

Φυσικά το συμπέρασμα όλων μας ήταν ότι δεν υπήρχε γιατρός εκείνη την ώρα και οι πληροφορίες λένε ότι δεν υπάρχει σχεδόν ποτέ. Δεν ξέρω αν κάποιος επισκέπτεται κάποτε και με ποιους όρους. Και το συνδυάζουμε με την άλλη καταγγελία ότι για κάθε πόνο δίνεται παρακεταμόλη. Άρα το προσωπικό, κάποιος που ξέρει από φάρμακα, έχει ένα χώρο και δίνει παρακεταμόλη, πιθανόν και καμιά αλοιφή για τη φαγούρα. Αλλά όπως ξέρουμε, η θεραπεία των παρασίτων δεν γίνεται έτσι, γίνεται συστηματικά και μεθοδικά και σε όλους τους ενοίκους ενός κοντέινερ ταυτόχρονα για να σταματήσει να μεταδίδεται.

Επίσης υπάρχουν καταγγελίες και επαληθεύονται από αυτά που δεν είδαμε, ότι πρέπει να μαζευτούν 5-10 άρρωστοι και να μεταφερθούν από αστυνομικούς είτε στο Κέντρο Υγείας Σιδηροκάστρου είτε στο νοσοκομείο Σερρών με χειροπέδες. Με χειροπέδες ήταν και στη δίκη και δεν επιτρεπόταν να τους πλησιάσουμε και να τους μιλήσουμε το υπόλοιπο ακροατήριο εκτός από τους δικηγόρους τους. Οι οποίοι βέβαια είχαν οριστεί από το δικαστήριο και δεν ξέρω πόσο είχαν τη δυνατότητα μέσα σε δυο μέρες που πήραν προθεσμία για να περάσουν αυτόφωρο να ασχοληθούν εξονυχιστικά με την υπόθεση.

Ίσως γι’ αυτό είχαμε αυτές τις βαριές καταδίκες. Παρότι η πρόταση της εισαγγελέως ήταν να απαλλαγούν για τη στάση και τις διακεκριμένες φθορές, καταδικάστηκαν για όλα τα αδικήματα.

Αφροδίτη Σταμπουλή,
γιατρός