Η Die Linke βγήκε πρώτο κόμμα στις εκλογές της Κυριακής για το Βερολίνο. Σύμφωνα με τα προσωρινά αποτελέσματα, η Αριστερά με επικεφαλής την Ελίφ Εράλπ πήρε 25,7%, αφήνοντας πίσω τους Χριστιανοδημοκράτες του Μερτς με 18,8%. Πριν από τρία χρόνια είχε 12,2%. Η συμμετοχή εκτινάχθηκε στο 74,2%, από 62,9% το 2023. Ο ίδιος ο Μερτς μίλησε για συντριβή, αφού την ίδια μέρα στο Μεκλεμβούργο-Πομερανία το κόμμα του δεν μπήκε καν στο τοπικό κοινοβούλιο.
Πώς έγινε αυτό; Η καμπάνια της Εράλπ πάτησε πάνω στην οργή για τα ενοίκια που φεύγουν στα ύψη και για την άνοδο της ακροδεξιάς. Η εφημερίδα Φαϊνάνσιαλ Τάιμς σύγκρινε την Εράλπ με τον Ζοχράν Μαμντάνι, που κέρδισε τη δημαρχία της Νέας Υόρκης. Και στον τίτλο της έβαλε τη λέξη που τρομάζει τις αγορές: «απαλλοτρίωση».
Αυτό είναι το κρίσιμο. Η Εράλπ δεν κέρδισε υποσχόμενη λίγα επιδόματα ή «κίνητρα» στους ιδιοκτήτες. Στάθηκε πίσω από το αίτημα που ξεκίνησε από τα κάτω, από το κίνημα «Deutsche Wohnen & Co enteignen»: να απαλλοτριωθούν τα διαμερίσματα των μεγάλων εταιριών που έχουν πάνω από τρεις χιλιάδες σπίτια η καθεμιά. Το 2021 το 59% των Βερολινέζων το ψήφισε σε δημοψήφισμα. Ο Μαμντάνι, αντίστοιχα, κέρδισε με το πάγωμα των ενοικίων για εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά. Και στις δύο πόλεις, η ίδια διαπίστωση: όταν η Αριστερά μιλάει καθαρά για το ποιος κλέβει το σπίτι μας, η εργατική τάξη και η νεολαία ακούνε.
Αν υπάρχει πόλη όπου αυτή η γλώσσα θα έβρισκε ανταπόκριση, είναι η Αθήνα. Η Ελλάδα είναι πρώτη στην Ευρώπη στην επιβάρυνση των νοικοκυριών από το κόστος στέγασης. Νέοι εργαζόμενοι δίνουν μισό μισθό για ένα δυάρι ή μένουν στο γονεϊκό τους μέχρι τα 35, την ίδια στιγμή που οι μισθοί είναι καθηλωμένοι. Οι γειτονιές αδειάζουν για τα Airbnb, η Golden Visa μοιράζει άδειες παραμονής σε όποιον αγοράζει ακίνητα, και τα funds κάθονται πάνω σε σπίτια που πήραν για ψίχουλα από τα «κόκκινα» δάνεια, βγάζοντάς τα σε πλειστηριασμούς. Η απάντηση της κυβέρνησης Μητσοτάκη είναι επιδοτήσεις και «Σπίτι μου», δηλαδή δημόσιο χρήμα που καταλήγει στις τσέπες των ιδιοκτητών και των τραπεζών.
Κι η «προοδευτική» αντιπολίτευση; Μιλάει για λίγο περισσότερα κίνητρα, για ήπιους περιορισμούς εδώ κι εκεί, για «κοινωνική κατοικία» κάποτε στο μέλλον. Κανείς δεν τολμάει να πει αυτό που είπε η Εράλπ: ότι τα σπίτια πρέπει να τα πάρουμε από τα κοράκια. Φοβούνται μην και τρομάξουν τις «αγορές» και τους «επενδυτές» (ισραηλινές εταιρείες σε περίοπτη θέση).
Υπάρχει όμως κι ένα ακόμη μάθημα από το Βερολίνο. Μετά το δημοψήφισμα του 2021, η κυβέρνηση SPD-Πρασίνων-Linke έστειλε την απαλλοτρίωση σε μια «επιτροπή ειδικών» και εκεί θάφτηκε. Η νίκη της Κυριακής είναι τεράστια ευκαιρία, αλλά δεν θα κριθεί στους «θεσμούς». Αυτό που θα κρίνει αν οι εταιρίες θα χάσουν πραγματικά τα σπίτια είναι η πίεση από τα κάτω, οι αγώνες των εργαζόμενων και της νεολαίας.
Το ίδιο ισχύει κι εδώ. Η απάντηση στην κρίση στέγης βρίσκεται στην καρδιά των αιτημάτων του εργατικού κινήματος. Με απεργίες και μαζικές κινητοποιήσεις μπορούμε να απαιτήσουμε και να επιβάλλουμε να ανοίξουν τα κλειστά σπίτια, πάνω από 100.000 στην Αττική και γύρω στις 700.000 σε όλη τη χώρα, τα περισσότερα στα χέρια των funds και των τραπεζών. Να ανασυσταθεί ο ΟΕΚ, που καταργήθηκε το 2012, κάτω από εργατικό έλεγχο. Να γίνουν προσλήψεις στους δήμους ώστε κάθε δήμος να έχει Υπηρεσία Δόμησης, για να μπει φρένο στην ασυδοσία των εργολάβων που τσιμεντώνουν κάθε χώρο πρασίνου. Διεκδικούμε αυξήσεις στους μισθούς, επαναφορά του πλαφόν στα ενοίκια και έλεγχο της κερδοσκοπίας των ιδιοκτητών. Και για να σταματήσουν οι πλειστηριασμοί, κρατικοποίηση των τραπεζών κάτω από εργατικό έλεγχο και διαγραφή των κόκκινων δανείων της εργατικής τάξης.
Δεν πρόκειται για ουτοπίες. Το Βερολίνο και η Νέα Υόρκη έδειξαν ότι, όταν η Αριστερά τολμάει να βάλει στο στόχαστρο τα κέρδη των καπιταλιστών, κερδίζει σε δύο από τις μεγαλύτερες μητροπόλεις του καπιταλισμού. Ο αντικαπιταλισμός δεν είναι βαρίδι ούτε πολυτέλεια· είναι η δύναμη που δίνει τη δυνατότητα να παλέψουμε νικηφόρα.