Ο Βλαδίμηρος Ιλιτς Λένιν αφιέρωσε όλη του τη ζωή από τα φοιτητικά του χρόνια, στο χτίσιμο ενός επαναστατικού κόμματος που θα οδηγήσει την εργατική τάξη και μαζί της όλους τους καταπιεσμένους στην ανατροπή του καπιταλισμού και κάθε μορφής καταπίεσης και εκμετάλλευσης. Και πράγματι, τον Οκτώβρη του 1917 το κόμμα του, οι μπολσεβίκοι, οδήγησε την επαναστατημένη εργατική τάξη της Ρωσίας στη νίκη, στην κατάληψη της εξουσίας. Ηταν η πρώτη φορά -εκτός από τη σύντομη εμπειρία της Παρισινής Κομμούνας του 1871- που η εργατική τάξη δεν ανέτρεψε μόνο ένα αυταρχικό καθεστώς αλλά την ίδια την τάξη των καπιταλιστών για να χτίσει μια κοινωνία βασισμένη στην ικανοποίηση των αναγκών της μεγάλης πλειοψηφίας.
Αργότερα, με την απομόνωση της επαναστατημένης Ρωσίας και τη συντριβή της κληρονομιάς του Οκτώβρη από τη σταλινική αντεπανάσταση, ο πραγματικός Λένιν θάφτηκε κάτω από τόνους διαστρεβλώσεων. Ο σταλινισμός τις αναπαρήγαγε παρουσιάζοντάς τον σαν ένα υπεράνθρωπο αλάνθαστο ηγέτη. Το ψέμα ότι ο Στάλιν και ό,τι σήμαινε το ανατολικό μπλοκ είναι η φυσική συνέχεια του Λένιν, ακούγεται ακόμα και σήμερα. Δεν είναι παράξενο λοιπόν κόσμος που σιχαίνεται τα «καπελώματα» και τα ξεπουλήματα της επίσημης αριστεράς να θεωρεί ότι η κληρονομιά του Λένιν πρέπει να απορριφθεί.
Κι όμως, αν κάτι διαπερνάει τις ιδέες και τη δράση του Λένιν από τα πρώτα βήματα της συγκρότησης των μπολσεβίκων στις αρχές του 20ου αιώνα μέχρι και τη Ρώσικη Επανάσταση, είναι ο βαθύς δημοκρατισμός του και η πίστη του στην αυτενέργεια των εργατών και των καταπιεσμένων.
Κόμμα
Για τον Λένιν, το επαναστατικό κόμμα δεν στέκεται απέναντι στο κίνημα με τις διαταγές του, αλλά στο εσωτερικό του για να παλέψει για τις ιδέες που δίνουν προοπτική στους αγώνες που ξεσπάνε.
Σε ένα από τα πιο γνωστά -και πιο συκοφαντημένα- κείμενά του, με τίτλο «Τι να κάνουμε;» ο Λένιν υποστηρίζει για παράδειγμα ότι το πρότυπο για τον «σοσιαλδημοκράτη αγωνιστή» (όπως ονομάζονταν οι μαρξιστές στην εποχή του) δεν είναι ο «αξιωματούχος του συνδικάτου» -που νοιάζεται μόνο για τα άμεσα, στενά συμφέροντα της ομάδας ή κατηγορίας εργατών που εκπροσωπεί. Αντίθετα, υποστήριζε ο Λένιν, οι σοσιαλδημοκράτες πρέπει να γίνουν «το βήμα του λαού» -η φωνή του κάθε καταπιεσμένου, του κάθε εκμεταλλευόμενου. Η εργατική τάξη θα μπορέσει να εκπληρώσει την ιστορική της αποστολή, μόνο όταν μάθει να μπαίνει μπροστά στις μάχες για την υπεράσπιση κάθε δημοκρατικού δικαιώματος, κόντρα σε κάθε αδικία και καταπίεση: από τις θρησκευτικές μειονότητες και την καταπίεση των εθνών, μέχρι τις αυθαιρεσίες του χωροφύλακα και του αξιωματικού στο στρατώνα.
Γι´ αυτό τα επόμενα χρόνια, όπου οι μπολσεβίκοι είχαν παρουσία, σε εργοστάσια και γειτονιές, εκεί ήταν και τα σημεία όπου ξεσπούσαν πιο συχνά απεργίες αλληλεγγύης σε άλλους εργάτες που αγωνίζονταν, αλλά και πολιτικές απεργίες ενάντια στην αστυνομική βαρβαρότητα ή τη λογοκρισία του τσαρικού καθεστώτος. Η «Πράβδα», η καθημερινή εφημερίδα που έβγαζαν οι μπολσεβίκοι ανάμεσα στο 1912 με 1914 στη Πετρούπολη, δεν ήταν μόνο γεμάτη με ρεπορτάζ γραμμένα από τους εργάτες για τα ζητήματα του εργοστασίου ή του κλάδου. Ηταν και γεμάτη με σύντομα άρθρα που καταγγέλλανε την εθνική καταπίεση, εξηγούσαν τι βρίσκεται πίσω από τις εθνικιστικές ρητορείες, συνέκριναν την καταπίεση των μαύρων στις ΗΠΑ με την καταπίεση των αγροτών στη Ρωσία.
Κράτος
Το 1917 ο Λένιν ολοκλήρωσε ένα άλλο βιβλίο του που παραμένει επίκαιρο και σήμερα. Εχει τίτλο «Κράτος κι Επανάσταση». Σε αυτό το βιβλίο ο Λένιν αποκαθιστά καταρχήν τη μαρξιστική διδασκαλία για το κράτος. Εξηγεί, ότι ακόμα και η πιο «ελεύθερη» κοινοβουλευτική δημοκρατία εξακολουθεί να είναι μια δικτατορία της αστικής τάξης. Οσο οι καπιταλιστές έχουν την οικονομική εξουσία στα χέρια τους, η δημοκρατία θα παραμένει περιορισμένη και κουτσουρεμένη: το δικαίωμα «να επιλέγουμε κάθε τέσσερα πέντε χρόνια ποιος εκπρόσωπος της άρχουσας τάξης θα μας κοροϊδεύει από το κοινοβούλιο».
Η εργατική τάξη δεν μπορεί να πάρει αυτό το κρατικό μηχανισμό και να τον κάνει να λειτουργήσει «προς όφελος του λαού». Χρειάζεται να τον συντρίψει και να χτίσει στη θέση του ένα νέο κράτος «όπου η κάθε μαγείρισσα θα μπορεί να κυβερνά». Το «κράτος-κομμούνα» όπως το ονόμαζε, θα λειτουργεί με βάση εκλεγμένους και άμεσα ανακλητούς αντιπροσώπους από τις γραμμές των ίδιων των εργατών. Και επειδή το έργο του θα είναι να κατανικήσει την αντίσταση της εκμεταλλευτικής μειοψηφίας με τη δράση της πλειοψηφίας, θα είναι ένα κράτος που θα βάζει την προοπτική του να καταργηθεί, να «απονεκρωθεί».
Σήμερα έχουμε ανάγκη αυτή τη στρατηγική. Οι αγώνες μας μπορούν και πρέπει να έχουν ένα ορίζοντα πολύ μακρύτερα από τη συμμετοχή μερικών αριστερών υπουργών σε μια «προοδευτική» κυβέρνηση που θα διαχειριστεί αυτό το αποτυχημένο σύστημα. Μπορούν να φτάσουν στο σημείο όπου η «κάθε Κούνεβα» ο κάθε απεργός να «κυβερνά το κράτος». Και χρειαζόμαστε ένα κόμμα σαν του Λένιν που να επιχειρηματολογεί γι´ αυτή την προοπτική μέσα σε κάθε αγώνα από τη πιο «μικρή» απεργία μέχρι τη πιο εκρηκτική διαδήλωση.