Ενα επίκαιρο αντικαπιταλιστικό μανιφέστο είναι η νέα ταινία -ντοκιμαντέρ του Μάικλ Μουρ «Καπιταλισμός: Μια ιστορία έρωτα» που παίζεται από τις 10 Δεκέμβρη στους κινηματογράφους.
Είναι μία καταγγελία του συστήματος που για χάρη του κέρδους καταστρέφει ανθρώπινες ζωές, δοσμένη με ρεαλισμό και χιούμορ, καταφέρνοντας να μεταφέρει με πολύ εύστοχο τρόπο την οργή και τη ριζοσπαστικοποίηση που έχει γεννήσει η κρίση του καπιταλισμού στον απλό κόσμο στις ΗΠΑ. Σε όλη τη διάρκεια του ντοκιμαντέρ ο Μουρ έχει σαν κεντρική ιδέα να καταγράψει τις ταξικές αντιθέσεις στις ΗΠΑ και το χάσμα ανάμεσα στους πλούσιους και τους φτωχούς που υπερδιπλασιάστηκε τα τελευταία χρόνια με τη βοήθεια της κυβέρνησης Μπους, στη διάρκεια της οποίας έγινε η «μεγαλύτερη ληστεία στην ιστορία των ΗΠΑ» όπως αναφέρει. Ετσι για τον Μουρ «η ιστορία έρωτα» αναφέρεται στην «λατρεία των Αμερικανών» απέναντι στον καπιταλισμό, που κατέληξε σε προδοσίες, ψέματα και τελικά σε μίσος απέναντι στο ίδιο «το αμερικάνικο όνειρο».
Η ταινία άρχισε να γυρίζεται πριν από το ξέσπασμα της μεγάλης οικονομικής κρίσης. Ολοκληρώθηκε όμως μετά τον Σεπτέμβρη 2008 όταν έγινε η κατάρρευση της Λίμαν Μπράδερς. Ετσι ο Μουρ, περιγράφει την κρίση που συνέβαινε εκείνη τη στιγμή με αποτέλεσμα να φτιάξει μία πολύ επίκαιρη ταινία, κυρίως για τις επιπτώσεις της κρίσης στις ζωές των απλών ανθρώπων. Η πρώτη σκηνή της ταινίας όπου δεκάδες αστυνομικοί καταφθάνουν ένοπλοι για να διώξουν μία οικογένεια από το σπίτι της, το οποίο κατάσχεσαν οι τράπεζες, μπροστά στα μάτια των μικρών παιδιών, σοκάρουν. Δεν είναι όμως οι μόνες σκηνές που εξοργίζουν τον θεατή. Στην ταινία καταγράφονται απίστευτες μαρτυρίες, από Αμερικανούς πιλότους που πουλούν το πλάσμα αίματος τους για παραπάνω χρήματα ή είναι αναγκασμένοι να έχουν δεύτερη δουλειά ως σερβιτόροι. Σκάνδαλα όπως των δικαστών της Πενσιλβάνια που χρηματίστηκαν για να στείλουν 6.500 έφηβους σε φυλακές ανηλίκων, εταιριών που βγάζουν κέρδη από τις ασφάλειες ζωής των υπαλλήλων τους αφού εκείνοι πεθάνουν, μην ενημερώνοντας τους νόμιμους κληρονόμους τους.
Και μάλιστα όλα αυτά με τη συμφωνία του κράτους αλλά και της εκκλησίας την οποία δεν διστάζει να ειρωνευτεί και να καυτηριάσει. Ενα κράτος που στην ουσία στηρίζει όλα τα εγκλήματα των τραπεζιτών και των πολυεθνικών εταιριών σε βάρος του απλού κόσμου, αφού όλα τα στελέχη του υπουργείου οικονομικών, όπως λέει χαρακτηριστικά, ήταν πρώην στελέχη μεγάλων χρηματοπιστωτικών οίκων, όπως ο υπουργός Οικονομικών του Μπους, ο Πόλσον, πρώην στέλεχος της Goldman Sacs.
Ενας υπουργός που πρωτοστάτησε στο μεγαλύτερο οικονομικό σκάνδαλο, αυτό της δωρεάς των 700 δις δολαρίων στις αμερικάνικες τράπεζες. Ενα «οικονομικό πραξικόπημα», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Μουρ και μάλιστα με δήλωση της Επικεφαλής Οικονομικών του Κογκρέσου που ομολογεί ότι δεν γνωρίζει που πήγαν αυτά τα λεφτά.
Οργή και ριζοσπαστικοποίηση
Η μιζέρια και η διαφθορά που φέρνει η κρίση του καπιταλισμού όμως δεν γεννά μόνο το μίσος και την οργή, γεννά και τη ριζοσπαστικοποίηση. Η ταινία αποτυπώνει πολύ καθαρά την αλλαγή στις συνειδήσεις του κόσμου, που οδήγησε στην εκλογή του Ομπάμα. Οσο οι αντίπαλοί του τον «κατηγορούσαν» ότι είναι «σοσιαλιστής» τόσο ανέβαινε η δημοτικότητά του, σχολιάζει ο Μουρ. Και προσθέτει ότι «ένα γκάλοπ που έγινε τις ημέρες των εκλογών λέει ότι μόνο το 37% των νέων δήλωσε ότι προτιμά να ζει στον καπιταλισμό».
Στην ταινία αποτυπώνεται με γλαφυρό τρόπο η αυτοπεποίθηση που έδωσε σε χιλιάδες ανθρώπους η εκλογή Ομπάμα. Ισως η πιο δυνατή στιγμή της ταινίας είναι οι σκηνές από ένα κατειλημμένο εργοστάσιο στο Σικάγο, το οποίο είχε κατασχεθεί από την τράπεζα και οι εργαζόμενοι πετάχτηκαν στο δρόμο χωρίς καν αποζημίωση. Οι εικόνες όπου οι εργαζόμενοι σπάνε τα λουκέτα, καταλαμβάνουν το εργοστάσιο, οργανώνουν συγκεντρώσεις και διαμαρτυρίες, ξεσηκώνουν τεράστιο κύμα συμπαράστασης με αποτέλεσμα να κερδίσουν ακόμα και δήλωση του Ομπάμα ότι έχουν δίκιο και τελικά να αναγκάζουν την τράπεζα να τους πληρώσει την αποζημίωση είναι εντυπωσιακές.
«Όταν ξεκίνησα τα γυρίσματα πίστευα ότι ο καπιταλισμός είναι αντιδημοκρατικός, ανήθικος, και για να το πω στην γλώσσα των συμπατριωτών μου είναι αντιαμερικανικός. Αυτό όμως που δεν ήξερα και σίγουρα το διαπίστωσα μετά την κρίση είναι πως ο καπιταλισμός εκτός από όλα αυτά, έχει και ένα άλλο μειονέκτημα , ίσως το σημαντικότερο: δεν λειτουργεί» δήλωσε ο Μουρ.
Μην χάσετε αυτή την ταινία. Είναι η μεγαλύτερη επιβεβαίωση ότι ο μόνος δρόμος για να σταματήσουμε αυτή τη ληστεία που λέγεται καπιταλισμός, είναι η ανατροπή του. Ο Μουρ μπορεί να μην φτάνει στο ίδιο συμπέρασμα, η ταινία του όμως αποτελεί ένα πολύ δυνατό όπλο σε αυτόν τον αγώνα.