Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ένα νέο σωματίδιο, το οποίο είναι κατά πάσα πιθανότητα το “άπιαστο” μποζόνιο του Χιγκς. Εδώ και έξι δεκαετίες συνεχίζονται οι προσπάθειες να επιβεβαιωθεί αυτό που αποκαλείται Καθιερωμένο Πρότυπο στη σωματιδιακή φυσική. Το μποζόνιο του Χιγκς είναι το τελευταίο κομμάτι σε ένα παζλ από σωματίδια που είχαν προβλεφθεί από τη θεωρία. Δυστυχώς είχε γίνει ευρύτερα γνωστό ως Σωματίδιο του Θεού. Το όνομα αυτό και ο μύθος γύρω από το σωματίδιο πήγαιναν πακέτο με μια ιδεολογία που σκόπευε σε μια “Θεωρία των Πάντων”, μια ιδέα που για ορισμένους φυσικούς έφτασε να έχει σχεδόν θεολογικό περιεχόμενο.
Το πιθανότερο όμως είναι ότι η ανακάλυψη του μποζόνιου δεν θα επιβεβαιώσει απλώς την υπάρχουσα θεωρία, αλλά θα αποκαλύψει τις αντιφάσεις της ανοίγοντας το δρόμο για καινούργεις θεωρίες.
Η θεωρία πρόβλεπε την ύπαρξη ενός μεγάλου αριθμού υποατομικών σωματιδίων, εκ των οποίων μόνο λίγα μπορούν να παρατηρηθούν στην ύλη σε συνήθεις συνθήκες. Για να βρεθούν τα υπόλοιπα χρειαζόταν μια "σωματιδιακή σούπα", μέσα από συγκρούσεις υψηλής ενέργειας που γίνονται σε γιγάντιους επιταχυντές σωματιδίων.
Από το 2000, το μόνο που απέμενε ήταν η ανακάλυψη του μποζόνιου του Χιγκς, του σωματιδίου που δίνει μάζα σε όλη την ύλη. Ήταν ένα κολοσιαίο καθήκον, μιας και η πρόβλεψη έλεγε πως το μποζόνιο αυτό θα εξαφανιζόταν υπερβολικά γρήγορα και δεν θα μπορούσε να γίνει αντιληπτό. Όμως μπορούμε να δούμε τα σωματίδια στα οποία μετασχηματίζεται.
Οι επιστήμονες συνέκριναν τα σωματίδια που ανέμεναν να δουν αν υπήρχε το μποζόνιο του Χιγκς με αυτά που ανέμεναν αν αυτό δεν υπήρχε. Πλέον, έχουν ανακαλύψει ένα νέο σωματίδιο και αυτό το σωματίδιο αντιστοιχεί πολύ κοντά στις προβλέψεις για το μποζόνιο του Χιγκς. Ωστόσο, φαίνεται να έχει και ορισμένες ιδιότητες που δεν ταιριάζουν απόλυτα.
Νέες αναζητήσεις
Η ανακάλυψη ανοίγει δρόμο για νέες θεωρίες και για νέες αναζητήσεις. Για παράδειγμα, η θεωρία της "υπερσυμμετρίας" λέει πως ίσως έχουμε βρει μόνο ένα από πέντε διαφορετικά μποζόνια του Χιγκς. Έτσι ο Μεγάλος Συγκρουστής Αδρονίων έχει μάλλον πολλά ακόμα να κάνει πριν κλείσει για δύο χρόνια προσαρμογών στα τέλη της χρονιάς.
Η επιστήμη προοδεύει μέσα από αντιφάσεις και επαναστάσεις. Νέα στοιχεία και νέες ιδέες αποκαλύπτουν διαρκώς αντιφάσεις μέσα στις θεωρίες που είναι ευρύτερα αποδεκτές. Αυτές οι αντιφάσεις ανοίγουν την πόρτα για ανατροπή της παλιάς θεωρίας με μια καινούργια που ταιριάζει καλύτερα, μέχρι να επαναληφθεί ο κύκλος και να χρειαστεί μια νέα επιστημονική επανάσταση ώστε να προχωρήσουμε πέρα και από την καινούργια θεωρία.
Το ίδιο το Καθιερωμένο Πρότυπο προέκυψε από μια προσπάθεια να συμβιβαστεί μια από τις θεμελιώδεις αντιφάσεις της φυσικής του 20ου αιώνα: αυτή μεταξύ της γενικής θεωρίας της σχετικότητας του Αϊνστάιν και των παράξενων νέων παρατηρήσεων που έφερε η κβαντομηχανική.
Είναι εύκολο να πέσει κανείς σε δύο παγίδες. Η μία είναι η στενή οπτική που συχνά πιέζονται να ακολουθήσουν οι επιστήμονες, ώστε να αποδεικνύουν την πρακτική αξία της έρευνάς τους με στόχο τη χρηματοδότηση. Η άλλη είναι ο μυστικισμός που έφερε ακόμα και τον Στίβεν Χόκινγκ να υποστηρίζει ότι με τη σωστή θεωρία οι επιστήμονες θα μπορούσαν να γνωρίσουν τον "νου του Θεού".
Ο Φρίντριχ Ένγκελς υποστήριζε πως "η φυσική επιστήμη αναπτύχθηκε στο μέσο μιας συνολικης επανάστασης και ήταν η ίδια βαθιά επαναστατική". Οι επιστημονικές τομές που έγιναν από γίγαντες όπως ο Γαλιλέος και ο Νεύτωνας συνέβησαν στο πλαίσιο της ανόδου της καπιταλιστικής αστικής τάξης απέναντι στην παλιά, φεουδαρχική τάξη πραγμάτων. Νέες κοινωνικές και παραγωγικές δυνάμεις ανέδειξαν νέα επιχειρήματα. Με τη διατύπωση του Ένγκελς, "η παραγωγή οφείλει πολλά στην επιστήμη... η επιστήμη οφείλει απείρως περισσότερα στην παραγωγή".
Σήμερα βλέπουμε επίσης το πώς ο καπιταλισμός μπορεί να διαστρεβλώσει την επιστήμη και να την κρατήσει καθηλωμένη. Οι διπλές προσπάθειες που γίνονται από επιστήμονες και κράτη που ανταγωνίζονται μεταξύ τους, σπαταλούν άσκοπα πόρους. Ενώ, για να φέρουν χρηματοδότηση στα πανεπιστήμια, οι επιστήμονες πρέπει να αναζητήσουν έρευνες με προφανείς κερδοφόρες εφαρμογές, ή να απασχοληθούν σε τομείς που ταιριάζουν με τις θεωρίες που είναι της μόδας. Έτσι, ενώ πρέπει να καλοσωρίσουμε τις νέες επιστημονικές τομές, πρέπει να περιμένουμε με μεγαλύτερη ανυπομονησία τις επιστημονικές επαναστάσεις που θα είναι εφικτές σε μια κοινωνία η οποία θα βασίζεται στην συνεργασία με κέντρο τις ανθρώπινες ανάγκες.
Άλις Λίβινγκστον – Μπούμλα