Οι πανεπιστημιακοί
Στην Αθήνα βρέθηκε ο Άλεξ Καλλίνικος ως ομιλητής στο 2ο Συνέδριο Κριτικής Εκπαίδευσης που πραγματοποιήθηκε από την Τρίτη 10/7 έως και το Σάββατο 14/7. Όπως θύμισε η Μάρνι Χόλμποροου, που ήταν στο προεδρείο της πρώτης αυτής διάλεξης της 4ης μέρας του συνεδρίου, ο Άλεξ Καλλίνικος εκτός από καθηγητής στο King's College του Λονδίνου, πολυγραφότατος συγγραφέας και σημαντικός αναλυτής, “είναι πάνω από όλα Μαρξιστής, δηλαδή προσπαθεί ταυτόχρονα, στην πράξη, να αλλάξει τον κόσμο”.
Ο Άλεξ Καλλίνικος αφού ξεκίνησε την εισήγησή του μεταφέροντας τους αγωνιστικούς χαιρετισμούς από το εκπαιδευτικό κίνημα της Βρετανίας που μετά το 2010 έχει ξαναφέρει με ορμή την πολιτική συζήτηση μέσα στα Βρετανικά πανεπιστήμια, τόνισε πως και στην εκπαίδευση όπως και σε κάθε άλλο τμήμα αυτού που ονομάζουμε δημόσιος τομέας αυτό που βλέπουμε είναι μια ακόμα μεγαλύτερη προσπάθεια να ενταθούν οι νεοφιλελεύθερες επιθέσεις.
Σε κεντρικό πολιτικό σκηνικό αυτό που βλέπουμε με τις αποφάσεις της τελευταίας συνόδου κορυφής της Ε.Ε. είναι η προσπάθεια να διαχειριστούν την κρίση με ακόμα πιο ακραίες νεοφιλελεύθερες συνταγές δημιουργώντας μια μόνιμη οικονομική τρόικα πάνω από ολόκληρη την Ευρωζώνη. “Είναι σαν να θες να θεραπεύσεις τη δηλητηρίαση χορηγώντας ακόμα περισσότερο δηλητήριο”, τόνισε ο Αλεξ.
Εστιάζοντας στον τομέα της εκπαίδευσης, και σε ακόμα μεγαλύτερο βαθμό στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Βρετανία ο Άλεξ Καλλινικος, εξήγησε πως από τα μέσα της δεκαετίας του ‘80 μέχρι και σήμερα στα δημόσια πανεπιστήμια της Βρετανίας έγιναν σταδιακές μεταρρυθμίσεις προς μια σκληρή νεοφιλελεύθερη κατεύθυνση μετατρέποντας τα πανεπιστήμια σε επιχειρήσεις.
Ξεκινώντας από την διοίκηση των πανεπιστημίων που απέκτησε δομή μεγάλων επιχειρήσεων με επιχειρηματικά πλάνα, διευθυντές και μάνατζερ, τα πανεπιστήμια σταδιακά απέκτησαν την ιεραρχική δομή των επιχειρηματικών ομίλων. “Σταδιακά και χωρίς πραγματικά να το έχουμε καταλάβει στην αρχή, αρχίσαμε να μιλάμε όλοι μέσα στα πανεπιστήμια με όρους μάρκετινγκ. Οι μάνατζερ έφτιαχναν πλάνα, ενώ εμείς αναλωνόμασταν για χρόνια σε ένα δαίδαλο γραφειοκρατικών αξιολογήσεων και συμπερασμάτων που οδηγούσαν σε ακόμα μεγαλύτερη συγκεντροποίηση της διοικητικής λειτουργίας. Τα κριτήρια χρηματοδότησης άρχισαν να γίνονται ανταποδοτικά. Τι χρήματα φέρνει το ένα πρόγραμμα σπουδών, ή ένας κύκλος μαθημάτων, ή σε ποια έρευνα ποντάρουν οι ιδιωτικές εταιρίες ή ακόμα και πόσο “πουλάει” ο ένας ή ο άλλος καθηγητής”, εξήγησε γλαφυρά ο Άλεξ.
Μετά την άλωση της διοίκησης των πανεπιστημίων από τεχνοκράτες ήρθε η ώρα και του εκπαιδευτικού έργου να πάρει τα χαρακτηριστικά της ανταγωνιστικής φύσης του νεοφιλελεύθερου μοντέλου. Η δημιουργία ενός ανταγωνιστικού περιβάλλοντος στο εκπαιδευτικό προσωπικό που μέσα από μια σειρά αξιολογήσεις και γραφειοκρατία αναγκάζονται πλέον να συμβιβάσουν το πρόγραμμα σπουδών ανάλογα με την ζήτηση στην αγορά ήταν το βήμα που έφερε την αγορά, τις μεγάλες επιχειρήσεις, τους ιδιώτες μέσα στα πανεπιστήμια με τη μορφή των χρηματοδότησης της έρευνας.
“Έχουν μετατρέψει τους εκπαιδευτικούς σε κυνηγούς δημοσιεύσεων και διαφόρων ανούσιων κριτηρίων αξιολόγησης και χρηματοδότησης στην προσπάθειά τους να δικαιολογήσουν την ακαδημαϊκή τους παρουσία”, τόνισε ο Άλεξ.
Σταδιακά οι κυβερνήσεις προσπάθησαν να αποσυρθούν από την χρηματοδότηση της δημόσιας παιδείας. Από την μία μετέτρεψαν τα πανεπιστήμια σε επιχειρήσεις, από την άλλη έφεραν τις μεγάλες επιχειρήσεις και βιομηχανίες μέσα στα πανεπιστήμια, και παράλληλα την τελευταία δεκαπενταετία άρχισαν να ζητάνε πληρωμή διδάκτρων από τους ίδιους τους φοιτητές. Από τις 1.000 λίρες που καθιέρωσε το 1996 ο Τόνι Μπλερ, φτάσαμε σήμερα στον Κάμερον να ζητάει 9.000 λίρες από κάθε φοιτητή, νούμερο απαγορευτικό για παιδιά εργατικών οικογενειών.
Καμπή
Αυτός είναι και ο λόγος που είχαμε την μεγάλη έκρηξη του φοιτητικού κινήματος που πυροδότησε μια μεγάλη ριζοσπαστικοποίηση στην νεολαία και την εκπαιδευτική κοινότητα. Το 2010 ήταν μια χρονιά καμπής για την εκπαιδευτική κοινότητα. Μέσα στην νεολαία και των πανεπιστημίων αλλά και των κολεγίων, εκεί που κατά μεγάλη πλειοψηφία σπουδάζουν τα παιδιά της εργατικής τάξης, συντελέστηκε μια μαζική αριστερή ριζοσπαστικοποίηση.
Φυσικά ούτε οι εκπαιδευτικοί θα μπορούσαν να παραμείνουν ανεπηρέαστοι. Ιδρύθηκε από την αρχή Σωματείο Πανεπιστημιακών Εκπαιδευτικών που στήριξε της κινητοποιήσεις των φοιτητών ενάντια στην κυβέρνηση Κάμερον αποδεικνύοντας ότι έχει αρχίσει μια σημαντική ζύμωση σχετικά με την αναγκαιότητα ανακοπής της ακόμα μεγαλύτερης νεοφιλελεύθερης επιθετικότητας.
Όπως τόνισε στο κλείσιμο της συνεδρίας απαντώντας σε μια από τις ερωτήσεις που του τέθηκε από το ακροατήριο: “Σήμερα περισσότερο από ποτέ η Ακαδημαϊκή κοινότητα οφείλει να συνδεθεί με την υπόλοιπη κοινωνία. Να επηρεαστεί από τις μάχες που δίνουν οι εργαζόμενοι και η νεολαία παντού και, αποφεύγοντας τον ελιτίστικο δρόμο του παρελθόντος, να βρεθεί με τα εργαλεία και τις γνώσεις της μπροστά στην αναγκαία διαδικασία του να ξαναφανταστούμε, να ξανασκεφτούμε και να ξανασχεδιάσουμε την κοινωνία και τον κόσμο μας μακριά από την σκληρή πραγματικότητα της καπιταλιστικής κρίσης και ταυτόχρονα συνδεδεμένοι με τις πραγματικές ανάγκες της πλειοψηφίας της κοινωνίας στην οποία ζούμε και αναφερόμαστε”.
Οι μαθητές
Οι σημαντικές συζητήσεις και το βάθεμα της πολιτικής κουβέντας για όλους τους παρευρισκόμενους, είτε παρακολούθησαν τις συζητήσεις είτε στα πηγαδάκια της συναυλίας, στο Μαθητικό Μονοήμερο που πραγματοποίησαν οι Anticapitalista το Σάββατο 14/7 στην Νομική σχολή, αποδεικνύουν την σημασία τέτοιων πρωτοβουλιών, που φέρνουν την πολιτική δράση μέσα στα σχολεία και ταυτόχρονα δυναμώνουν το μαθητικό κίνημα.
Οι συζητήσεις ξεκίνησαν με την εισήγηση της Αλεξάνδρας Μαρτίνη φοιτήτριας της Καλών Τεχνών, με θέμα: “H πάλη ενάντια στην καταπίεση. Όχι στο φασισμό, τον ρατσισμό και την ομοφοβία”.
Με επιχειρήματα ενάντια στα ψέματα για τους μετανάστες αλλά και για το τι είναι ο φασισμός, η Αλεξάνδρα τόνισε ιδιαίτερα το κομμάτι της ενιαιομετωπικής δράσης, την αναγκαιότητα για χτίσιμο αντιφασιστικών επιτροπών μέσα στα σχολεία, στις σχολές, στους χώρους δουλειάς, τις γειτονιές, σε κάθε μαζικό χώρο. Η κουβέντα που ακολούθησε ήταν πλούσια από παραδείγματα αντιφασιστικής δράσης στις γειτονιές, με μαθητές από του Ζωγράφου και την Καλλιθέα να εξηγούν πώς οργανώθηκαν μεγάλες αντιφασιστικές συναυλίες και κινητοποιήσεις με κέντρο τα σχολεία.
«Για ποια κοινωνία παλεύουμε;», ήταν το θέμα της δεύτερης εισήγησης της Ελλης Πανταζοπούλου, φοιτήτριας στην Νομική. Ο καπιταλισμός δεν δουλεύει, εξήγησε, δημιουργεί τρανταχτές ανισότητες. Ποιος όμως είναι ο τρόπος για να μεταβάλουμε αυτή την κατάσταση; Μπορεί ο Καπιταλισμός να αλλάξει μέσα από μικρές αλλαγές που θα επιβληθούν από μια καλή, αριστερή κυβέρνηση ή χρειάζεται μεγαλύτερες κοινωνικές αλλαγές;
Βασισμένη στους μεγάλους μαρξιστές επαναστάτες, και στα μεγάλους σταθμούς του εργατικού κινήματος στην ιστορία η Έλλη πήγε από την Παρισινή Κομμούνα στο παράδειγμα της Ρώσικης Επανάστασης, ενώ τόνισε πως ενάντια σε όσους συνεχίζουν να λένε πως οι επαναστάσεις είναι κοινωνικές διαδικασίες που ανήκουν στο παρελθόν, η Αραβική Άνοιξη και η έκρηξη που βλέπουμε στα κινήματα σε ολόκληρο τον κόσμο αποδεικνύουν πως όπως και ιστορικά έτσι και στην εποχή μας οι επαναστάσεις δεν είναι μόνο υπαρκτές αλλά και αναγκαίες.
Στην εισήγησή του “Καπιταλισμός και Εκπαίδευση” ο Ορέστης Ηλίας εξήγησε πως η κρίση που αντιμετωπίζουμε στην εκπαίδευση εντάσσεται στην γενικότερη κρίση οικονομική, κοινωνική, πολιτική και ιδεολογική που αντιμετωπίζει ο καπιταλισμός. Αφού αναφέρθηκε στην κεντρικότητα της νεολαίας στην άνοδο του κινήματος τα τελευταία χρόνια, έκανε μια γρήγορα ιστορική αναδρομή σε όλες τις καμπές του κινήματος από τις καταλήψεις του ‘90 - ‘91 ενάντια στον Κοντογιαννόπουλο και τον Μητσοτάκη, την δολοφονία του καθηγητή Τεμπονέρα από ΟΝΝΕΔιτες μέχρι και σήμερα περνώντας από όλους τους μεγάλους σταθμούς τόσο τους εκπαιδευτικού κινήματος όσο και γενικότερα του αντιπολεμικού, αντικαπιταλιστικού και τελευταία αντιφασιστικού κινήματος.
Ανταγωνισμός
Μιλώντας για τα τεράστια προβλήματα που αντιμετωπίζει η δημόσια παιδεία σήμερα, ο Ορέστης δεν έμεινε μόνο σε ζητήματα υλικοτεχνικής υποδομής και έλλειψης μέσων διδασκαλίας, αλλά εμβάθυνε κυρίως στην ανταγωνιστική φύση της μαθησιακής διαδικασίας όπως αυτή συμβαίνει μέσα στον καπιταλισμό, και στο σχολείο ως ιδεολογικός μηχανισμός για την κυρίαρχη τάξη.
Στη συνέχεια μίλησε για το «νέο» σχολείο που προβάλλει την αλληλεγγύη ως μέσο διαπαιδαγώγησης. Ένα σχολείο που θα επικεντρώνει στα ζητήματα της ταξικής πάλης και δεν θα τα κρύβει. Ένα σχολείο που θα διοικείται από τους καθηγητές, τους μαθητές και τους γονείς που αυτοί θα αποφασίζουν τι θα διδαχτεί και όχι από απόμακρα υπουργεία που επιβάλουν προγράμματα σπουδών.
Στην συζήτηση που ακολούθησε ο Λούκας υποστήριξε πως πρέπει να χρησιμοποιούμε κάθε δυνατότητα να ανοίγουμε πολιτικές κουβέντες με τους συμμαθητές και τους καθηγητές μας. Η Νεφέλη κάλεσε όλα τα παιδιά να συμμετάσχουν στην συντακτική ομάδα των Anticapitalista και να κάνουν το εφημεριδάκι τους φορέα ιδεών και απόψεων. Ο Άγγελος συμφωνώντας με τον Λούκας εξήγησε πως δεν πρέπει να φοβόμαστε να μιλήσουμε. Μέσα από τις συζητήσεις δημιουργούμε κοινά πλαίσια κατανόησης, μπορούμε να φτιάξουμε δίκτυα δράσης και τελικά να σπάσουμε την ψευδαίσθηση του ατομικού δρόμου ανακαλύπτοντας την συλλογική δράση.
Ο Στάθης τόνισε πως ενάντια στην άποψη που λέει πως οι μαθητές δεν ξέρουν και δεν μπορούν, οι αντικαπιταλιστές μαθητές στα σχολεία χρειάζεται να οργανώνουν και την θεωρητική συζήτηση αλλά και να οργανώνουν και να συντονίζουν τη δράση. «Πολλοί μαθητές μπορεί να μην είναι ενημερωμένοι για την πολιτική, για την οικονομία, για τις ιδέες μας. Όμως βλέπουν γύρω τους την κατάσταση, βιώνουν και αυτοί μέσα στις οικογένειές τους τα προβλήματα. Οι Anticapitalista πρέπει να είναι ο μοχλός που θα σπρώχνει τους μαθητές στη δράση, δίνοντας ταυτόχρονα και τις σωστές απαντήσεις και αναλύσεις. Η Μαργαρίτα έκανε μια γρήγορη αναδρομή της εμπειρίας 2 χρόνων από την δράση των Anticapitalista στον Πειραιά και τόνισε πως την επόμενη περίοδο οι μαθητές πρέπει να είναι προετοιμασμένοι να βγουν σε καταλήψεις ακόμα και σε ένδειξη συμπαράστασης σε εργατικούς αγώνες όπως της Χαλυβουργίας.
Τέλος η Βαλεντίνη τόνισε πως πρέπει να διεκδικήσουμε η διαδικασία της μάθησης να περνάει και μέσα από τα χέρια των μαθητών. Οι μαθητές έχουν την δύναμη να επιβάλλουν τις απόψεις τους αν συνεργαστούν με τους καθηγητές τους και όλοι μαζί πολεμήσουν το σύστημα.
Το μονοήμερο ολοκληρώθηκε με δυνατούς μουσικούς ήχους, με τον Lordo και τους φίλους του να ραπάρουν και τους El Toxiko και Τρύπιες Πελότες να ροκάρουν στο αίθριο της Νομικής. Οι Anticapitalista θα συναντηθούν ξανά την 1η Σεπτέμβρη και θα βάλουν μπροστά να υλοποιήσουν τις πρωτοβουλίες για αντιφασιστικές επιτροπές σε όλα τα σχολεία με την εμπλοκή καθηγητών και γονιών, ενώ θα προσπαθήσουν να ανεβάσουν κόσμο και στην ΔΕΘ στις 8 Σεπτέμβρη.