Συρία: Από την Αποικιοκρατία στη δικτατορία

Παρά τις συνεχιζόμενες ανταρσίες, έφτασε το 1946 για να αναγκαστούν να φύγουν οι αποικιοκράτες. Οι γαιοκτήμονες και οι έμποροι που σχημάτισαν τις μετα-αποικιακές κυβερνήσεις αντιμετώπισαν γρήγορα εξεγέρσεις από τους αγρότες, και απεργίες των εργατών.

Το κόμμα Μπάαθ δημιουργήθηκε μέσα σε αυτή τη ριζοσπαστική ατμόσφαιρα, κηρύσσοντας τον παν-αραβισμό και τον κρατικό σοσιαλισμό. Η βάση του ήταν διανοούμενοι της μεσαίας τάξης, επαγγελματίες, φοιτητές, έμποροι και επιχειρηματίες. Τα ιδρυτικά του μέλη προέρχονταν από κάθε θρησκευτική παράδοση -Σουνίτες, Χριστιανοί, Αλεβίτες. Μπααθικά κόμματα έκαναν την εμφάνισή τους και σε άλλες χώρες της περιοχής.

Το 1958 η Συρία συνεργάστηκε με τον Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ, τον ριζοσπάστη εθνικιστή ηγέτη της Αιγύπτου, για να σχηματίσουν από κοινού την Ενωμένη Αραβική Δημοκρατία. Όμως το νέο αυτό κράτος κράτησε λιγότερο από τρία χρόνια μιας και οι Σύριοι καπιταλιστές βρέθηκαν απέναντι στα σχέδια του Νάσερ για αγροτική μεταρρύθμιση και κρατικοποιήσεις.

Το Μπάαθ της Συρίας πήρε την εξουσία με πραξικόπημα το 1963. Συνδύαζαν την αντιιμπεριαλιστική ρητορική και την υποστήριξη στο ανερχόμενο αντάρτικο των Παλαιστίνιων με οικονομικές πολιτικές κρατικού καπιταλισμού στο μοντέλο της Σοβιετικής Ένωσης. Η Συρία βρέθηκε στενά στην τροχιά της Ρωσίας.

Στο εσωτερικό του κόμματος διεξαγόταν σκληρή διαμάχη και το 1966 ένα εσωτερικό πραξικόπημα το μετακίνησε προς πιο εθνικιστική κατεύθυνση. Το συριακό Μπάαθ ήρθε σε ρήξη πολιτικά από τα Μπάαθ των γειτονικών χωρών.

Το Ισραήλ, το μαντρόσκυλο της Δύσης στην περιοχή, κατέλαβε τα υψώματα του Γκολάν από τη Συρία, με την νίκη του στον “πόλεμο των έξι ημερών” το 1967.

Μια “διορθωτική επανάσταση” το 1970 έφερε το στρατιωτικό σκέλος του Μπάαθ στο στενό έλεγχο του Χάφεζ αλ-Άσαντ. Ο Άσαντ προχώρησε σταδιακά στη φιλελευθεροποίηση της οικονομίας.

Η Αίγυπτος και η Συρία εξαπέλυσαν πόλεμο κατά του Ισραήλ το 1973, σε μια προσπάθεια να πάρουν πίσω τα χαμένα εδάφη του 1967. Όμως, ξανά, το Ισραήλ νίκησε.

Ο ισχυρισμός της Συρίας ότι υπερασπίζεται τους Παλαιστίνιους έγινε θρύψαλα όταν ο Άσαντ έστειλε στρατεύματα να υποστηρίξουν τους φασίστες Φαλαγγίτες στον εμφύλιο πόλεμο του Λιβάνου το 1976. Η Φάλαγγα πολεμούσε ενάντια σε οργανώσεις Παλαιστίνιων και Μουσουλμάνων. Τα συριακά στρατεύματα παρέμειναν στο Λίβανο ως το 2005.

Στην ίδια τη Συρία, η κυβέρνηση του Μπάαθ χρησιμοποίησε άγρια καταστολή εναντίον κάθε αντίστασης. Ο κόσμος στο Χαλέπι ξεσηκώθηκε το 1980. Το καθεστώς ανακατέλαβε την πόλη με το στρατό, δολοφονώντας σχεδόν 2000 κόσμο. Την ίδια χρονιά, 1000 άνθρωποι δολοφονήθηκαν στην καταστολή της εξέγερσης σε ένα κέντρο κράτησης στην Παλμύρα.

Καταστολή

Η πιο βάναυση καταστολή ήρθε όταν ξεσηκώθηκε η πόλη Χαμά το 1982. Ο στρατός έσφαξε δεκάδες χιλιάδες κόσμο. Ο στόχος ήταν να τρομοκρατηθούν οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης, και η απάνθρωπη τακτική του Άσαντ όντως τα κατάφερε.

Τη δεκαετία του 1980 η συριακή οικονομία βούλιαξε καθώς η Σοβιετική Ένωση περνούσε την τελευταία της κρίση. Όμως ο πόλεμος του Κόλπου το 1991 έδωσε μια ευκαιρία στη Συρία να περάσει στο στρατόπεδο των Δυτικών δυνάμεων. Νέοι νόμοι ενθάρρυναν τις ξένες επενδύσεις, αλλά το αποτέλεσμα ήταν πολλοί απλοί άνθρωποι να βρεθούν σε χειρότερη φτώχεια.

Ο γιος του Χάφεζ, Μπασάρ, πήρε την εξουσία όταν πέθανε ο πατέρας του το 2000. Αρχικά η Δύση τον υποδέχθηκε πανηγυρικά ως μεταρρυθμιστή. Αλλά η καταστολή συνεχίστηκε. Μετά τις 11 Σεπτέμβρη, η καταστολή έγινε βολική για τις ΗΠΑ. Η Συρία αναλάμβανε σαν υπεργολάβος βασανισμούς στα πλαίσια του “πολέμου κατά της τρομοκρατίας”.

Η σχέση άλλαξε ξανά το 2005, όταν η Συρία κατηγορήθηκε για τη δολοφονία του λιβανέζου πρωθυπουργού Ραφίκ Χαρίρι. Ένα κύμα διαδηλώσεων σε ολόκληρο το Λίβανο ανάγκασε τα στρατεύματα της Συρίας να αποσυρθούν. Οι ΗΠΑ επέβαλαν εμπάργκο στη Συρία, κατηγορώντας το καθεστώς του Μπάαθ ότι ενισχύει την αντίσταση στο Ιράκ.