Ο πρωθυπουργός "είναι αποφασισμένος για όλα" γράφει Το Βήμα του Συγκροτήματος Λαμπράκη. "Δεν είναι διατεθειμένος πλέον να δεχτεί καμιά αμφισβήτηση... της ελληνικής προσπάθειας.... Ο Σαμαράς βράζει μέσα του, λένε άνθρωποι που τον γνωρίζουν καλά... Ετοιμάζεται για μια μεγάλη μάχη...". Το Έθνος του Μπόμπολα δημοσίευσε δηλώσεις του ίδιου του Σαμαρά: "Δεν εκβιαζόμαστε, ούτε εκβιάζουμε...".
Το μήλο της έριδας είναι τα νέα μέτρα που η Τρόικα απαιτεί από την κυβέρνηση για να καλυφθούν τα δημοσιονομικά και χρηματοδοτικά κενά της τριετίας 2014-2016. "Δεν θα υπάρξουν νέα οριζόντια μέτρα", δηλώνει ο Στουρνάρας. Μόνο κάποιες περιορισμένες, στοχευμένες περικοπές δαπανών.
Πρόκειται για διπλό ψέμα. Πρώτον, η κυβέρνηση έχει ήδη αποφασίσει και έχει νομοθετήσει μέτρα για το 2014 -τα οποία μένει να εφαρμοστούν. Το παρακάτω απόσπασμα από την οικονομική εφημερίδα "Η Ναυτεμπορική" είναι αποκαλυπτικό:
"Για το 2014, το αρχικό μνημόνιο δεν προέβλεπε μέτρα, επειδή εκτιμούσε πως η ελληνική οικονομία θα είχε επανέλθει στην ανάπτυξη... Όμως ήδη από πέρυσι επιβλήθηκαν νέα μέτρα, ύψους 4,2 δισ. ευρώ, για το 2014, τα οποία πρόκειται να εφαρμοστούν... Τα συγκεκριμένα μέτρα εντάσσονται στο πακέτο των 14,2 δισ. ευρώ, που αποφασίστηκαν το φθινόπωρο του 2012 και εκτείνονται μέχρι και το 2016...".
Nέα μέτρα
Ο προϋπολογισμός που κατάθεσε πριν από μερικές μέρες ο Στουρνάρας περιλαμβάνει μια ολόκληρη σειρά από νέα μέτρα: κατάργηση "φοροαπαλλαγών", αύξηση στην φορολογία των ποτών και των τσιγάρων, νέες περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες κλπ. Η Τρόικα εκτιμάει τώρα ότι τα 4,2 δις δεν επαρκούν -και απαιτεί να αποφασιστούν εδώ και τώρα πρόσθετα, ακόμα πιο σκληρά μέτρα, με στόχο την εξοικονόμηση, μέσα στο 2014, δύο ακόμα δισεκατομμυρίων.
Ακόμα χειρότερα, τα μέτρα αυτά ωχριούν μπροστά στην καταιγίδα που έρχεται. Γιατί πέρα από τις επιμέρους διαφωνίες -για το ύψος του δημοσιονομικού ή του χρηματοδοτικού κενού- η Τρόικα και η κυβέρνηση συμφωνούν σε ένα θεμελιακό ζήτημα: το δημόσιο χρέος θα ξεπληρωθεί -στο ακέραιο.
Ο Στουρνάρας ισχυρίζεται ότι ο φετινός προϋπολογισμός θα κλείσει με ένα μικρό πρωτογενές πλεόνασμα: με άλλα λόγια, αν αφαιρέσει κανείς τα έξοδα των τόκων, το ελληνικό δημόσιο ήταν "κερδοφόρο" το 2013. Το 2014 το πρωτογενές πλεόνασμα θα πρέπει να έχει φτάσει στα 2,8 δις, σύμφωνα με το μνημόνιο. Το 2015 στα 5,6 δις. Ο στόχος είναι ένα δημόσιο που θα μπορεί όχι μόνο να καλύπτει τις ανάγκες του, συμπεριλαμβανομένων και των τόκων, χωρίς δανεισμό αλλά και να αφήνει αρκετά "κέρδη" για την αποπληρωμή του χρέους.
Πρόκειται για έναν στόχο εφιαλτικό. Το ελληνικό δημόσιο χρέος ξεπερνάει αυτή τη στιγμή τα 320 δισεκατομμύρια. Το μεγαλύτερο κομμάτι από αυτό το χρέος βρίσκεται στα χέρια των "θεσμικών" δανειστών -δηλαδή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, των κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Σαν ποσοστό του ΑΕΠ, το δημόσιο χρέος ξεπερνάει το 170%. Δεν χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός για να καταλάβει ότι ένα τέτοιο χρέος είναι "μη βιώσιμο": ακόμα και με τους μνημονιακούς ρυθμούς θα χρειάζονταν δυο ή τρεις γενιές για να ξεπληρωθεί. Και θα χρειαστούν, με τα πιο ευνοϊκά σενάρια, τουλάχιστον 20 χρόνια για να επανέλθει σε "φυσιολογικά", διαχειρίσιμα, επίπεδα.
Η παράνοια αυτού του "μη βιώσιμου" χρέους φαίνεται αυτές τις μέρες με την συζήτηση που έχει φουντώσει γύρω από το διαβόητο "χρηματοδοτικό κενό": τη διετία 2014-15 "ωριμάζουν" ομόλογα αξίας 10,8 δισεκατομμυρίων. Τα ομόλογα αυτά είχαν εκδοθεί το 2009 για να χρηματοδοτήσουν το πακέτο των 28 δις της "διάσωσης των τραπεζών" του Καραμανλή. Σήμερα βρίσκονται στα χέρια της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) και των άλλων κεντρικών τραπεζών της Ευρωζώνης.
Ταινία
Την περασμένη βδομάδα ο Γεργκ Άσμουσεν, ο εκπρόσωπος της Γερμανίας στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να υπάρξει καμιά "μετακύλιση" της λήξης αυτών των ομολόγων -όπως ζητούσε η ελληνική κυβέρνηση: κάτι τέτοιο, είπε, θα ισοδυναμούσε με χρηματοδότηση της Ελλάδας απευθείας από τα πιεστήρια της ΕΚΤ -κάτι που απαγορεύεται "δια ροπάλου" από τις Συνθήκες της ΕΕ. Με τις αγορές "κλειστές", η Ελλάδα έχει μόνο μια λύση, αν θέλει να αποφύγει να χρεοκοπήσει: να δανειστεί αυτά τα 10,8 δις από την Τρόικα –υπογράφοντας ένα ακόμα νέο μνημόνιο. Αυτή η ταινία θα παιχτεί ξανά και ξανά μέσα στα επόμενα χρόνια.
Μέχρι τον Ιούνιο "θα είναι κόλαση" δήλωσε πριν λίγες μέρες ο Στουρνάρας. Και έχει μάλλον δίκιο. Απλά ο Ιούνιος-κόλαση δεν θα είναι μόνο του 2014 αλλά και του 2024, του 2034 -ή ακόμα πιο πέρα. Το πραγματικό πρόσωπο του "success story" του Σαμαρά είναι η διαιώνιση των μνημονίων και της καταστροφής που φέρνουνε μαζί τους.
Ακόμα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αναγνωρίζει σήμερα ότι το ελληνικό χρέος είναι «μη βιώσιμο». Στην τελευταία του έκθεση για την κατάσταση της παγκόσμιας οικονομίας το ΔΝΤ πρότεινε ένα γενναίο «κούρεμα» του επίσημου χρέους, έτσι ώστε να περιοριστεί στο 124% του ΑΕΠ -ένα νούμερο που σύμφωνα με τους αναλυτές του Ταμείου θεωρείται βιώσιμο. Η επιμονή της Κριστίν Λαγκάρντ στην άποψη αυτή δημιούργησε πριν από μερικές βδομάδες ένταση ανάμεσα στο ΔΝΤ και την Ευρωπαϊκή Ένωση -που κατηγόρησε ευθέως το ΔΝΤ ότι χαρίζει «ξένα λεφτά».
Το χρέος, όμως, δεν ήταν μεγαλύτερο από το 124% τον Απρίλη του 2010, όταν ο Παπανδρέου ανήγγειλε από το Καστελόριζο την υπαγωγή της Ελλάδας στους μηχανισμούς «στήριξης» της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΔΝΤ. Το 124% είναι τόσο αυθαίρετο όσο και οι διαβόητοι «πολλαπλασιαστές» -οι συντελεστές με βάση τους οποίους το ΔΝΤ υπολόγιζε τις επιπτώσεις που θα είχαν οι περικοπές πάνω στην ανάπτυξη.
Ούτε το «κούρεμα» είναι λύση: το ελληνικό χρέος γνώρισε μέχρι τώρα δυο γύρους κουρέματος: ο πρώτος, το PSI, διέγραψε, τυπικά, από το δημόσιο χρέος που βρισκόταν στα χέρια των ιδιωτών 106 δις. Το δεύτερο, η «οικειοθελής επαναγορά» που ακολούθησε λίγο αργότερα έκοψε άλλα 20 δις. Η χρηματοδότηση αυτών των προγραμμάτων, όμως, έγινε με δάνεια από την Τρόικα. Το αποτέλεσμα ήταν μια τρύπα στο νερό: «Η αναποτελεσματικότητά του» γράφει η Ναυτεμπορική, «φαίνεται από το γεγονός ότι από το 156,9% του ΑΕΠ το 2011 ... το χρέος στο τέλος του 2012 αυξήθηκε (!) στο 175,5% του ΑΕΠ». Και ταυτόχρονα, με το PSI, το μεγαλύτερο μέρος του χρέους πέρασε πλέον στα χέρια των «θεσμικών πιστωτών».
Το χρέος δεν το δημιούργησαν οι εργάτες. Δεν τα «φάγαμε μαζί» όπως έλεγε ο Πάγκαλος. Το χρέος το δημιούργησαν οι τραπεζίτες που, αφού τζόγαραν στις «ευκαιρίες» των αγορών των Βαλκανίων και της Μέσης Ανατολής έρχονται τώρα να φορτώσουν τις ζημιές τους στο δημόσιο. Τα 28 δις του Καραμανλή είναι υπεύθυνα για το «χρηματοδοτικό κενό» του 2014-15. Από τα 130 δις του δεύτερου μνημονίου, η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών έφαγε πάνω από το ένα τρίτο.
Φοροαπαλλαγές
Το χρέος δεν το δημιούργησαν οι συνταξιούχοι του ΕΚΑΣ, το δημιούργησαν οι φοροαπαλλαγές των εφοπλιστών (που εξαιρούνται από το νόμο από κάθε φορολογία) και των βιομηχάνων (που φορολογούνται με εξαιρετικά χαμηλούς συντελεστές). Το χρέος δεν το γιγάντωσαν οι δαπάνες για μισθούς και συντάξεις -το γιγάντωσε η ηλίθια, καταστροφική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της ΕΚΤ και του ΔΝΤ.
Λύση σε συνεργασία με αυτούς που δημιούργησαν το πρόβλημα δεν μπορεί να υπάρξει. Για αυτό είναι λάθος οι λύσεις του ΣΥΡΙΖΑ, που προτείνει να πορευτούμε χωρίς «μονομερή γεγονότα» -σε συνεννόηση, δηλαδή με τους θεσμικούς πιστωτές μας. Είναι αυταπάτη να πιστεύει κανείς ότι η Μέρκελ και ο Ντράγκι θα δεχτούν ξαφνικά να χρηματοδοτήσουν τα χρέη της Ελλάδας μόνο και μόνο επειδή ο ελληνικός λαός έχει ψηφίσει μια αριστερή κυβέρνηση και ένα άλλο πρόγραμμα.
Αυτό που χρειάζεται είναι η ρήξη με όλους αυτούς τους μηχανισμούς. Αυτό που χρειάζεται είναι αυτό που πρότεινε από την αρχή η ΑΝΤΑΡΣΥΑ -η μονομερής καταγγελία και διαγραφή όλου του δημόσιου χρέους. Φυσικά αυτό θα ανοίξει έναν κύκλο σύγκρουσης όχι μόνο με την ΕΚΤ και την Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και με όλα τα συμφέροντα και τους μηχανισμούς που είναι συνδεδεμένα μαζί τους -με τους τραπεζίτες, τους εφοπλιστές, τους επιχειρηματίες και τους κάθε λογής σπεκουλαδόρους.
Αυτή την σύγκρουση δεν μπορεί να την φέρει σε πέρας μια κυβέρνηση «όλων των Ελλήνων» -δεν μπορεί να την φέρει σε πέρας μια κυβέρνηση που προσπαθεί να γεφυρώσει τα συμφέροντα των εφοπλιστών και των λιμενεργατών, των τραπεζιτών και των αστέγων, του ΣΕΒ και των εργατών.
Αυτή την σύγκρουση μπορεί να την φέρει σε πέρας μόνο ένα κίνημα «της γης των κολασμένων».