Ο λευκός ελέφαντας δεν είναι εξωτικό θηλαστικό. Όπως πληροφορούμαστε στις πρώτες σκηνές της ταινίας του Πάμπλο Τραπέρο, πρόκειται για ένα φιλόδοξο σχέδιο ανέγερσης ενός γιγάντιου νοσοκομειακού συγκροτήματος στις παρυφές του Μπουένος Άιρες που από τη δεκαετία του ’30 ως το 1970 των Περονιστών και μέχρι σήμερα καμιά κυβέρνηση δεν κατάφερε να ολοκληρώσει.
Γύρω από το αχανές γιαπί που έχει καταληφθεί από άστεγους εκτείνεται η «Βίγια Βίρχιν», μια ολόκληρη παραγκούπολη όπου επιβιώνουν χιλιάδες απόκληροι του Αργεντίνικου ονείρου: Φτωχοδιάβολοι, εξωστρακισμένες οικογένειες αλλά και συμμορίες ναρκωτικών.
Αυτό το ποίμνιο έχει ταχθεί να υπηρετήσει ο πάτερ Χουλιάν και το προσπαθεί με πραγματισμό και επαγγελματική αφοσίωση. Έχει καταφέρει να βάλει μπρος ένα νέο σχέδιο ανέγερσης κατοικιών και κοινόχρηστων χώρων χρησιμοποιώντας τις διασυνδέσεις και την επιρροή του στον επίσκοπο και τις δημοτικές αρχές. Ζει μέσα στη φαβέλα και συνεργάζεται στενά με την κοινωνική λειτουργό Λουσιάνα σε κάθε μικρό και μεγάλο ζήτημα που προκύπτει. Τα κηρύγματα και η πρακτική του θυμίζουν έντονα «θεολογία της απελευθέρωσης», το ριζοσπαστικό ρεύμα που αναπτύχθηκε στη Λατινική Αμερική τη δεκαετία του 1960 μέσα στους κόλπους της καθολικής εκκλησίας και προσπάθησε να συνδυάσει τη δράση κατά της φτώχειας και του αποκλεισμού με τον ριζοσπαστισμό των κοινωνικών και απελευθερωτικών κινημάτων της εποχής του. Με μια ουσιαστική διαφορά: Η θεολογία της απελευθέρωσης αναγνώριζε στους καταπιεσμένους το υποκείμενο για την αλλαγή της ζωής τους και του κόσμου, ενώ ο πάτερ Χουλιάν επιμένει σε μια βασική φιλανθρωπική στάση μέσα στα καθορισμένα πλαίσια που βάζει η πραγματικότητα.
Λόγω σοβαρού προβλήματος υγείας, επιλέγει βοηθό και μελλοντικό αντικαταστάτη του τον Βέλγο πάστορα Νικολά ο οποίος λειτουργεί με διαφορετικό τρόπο και ιδιοσυγκρασία: Συνδιαλέγεται με τους ναρκοεμπόρους και δυσκολεύεται να κρατήσει αποστάσεις. Το εγχείρημα όμως δεν προδίδεται από τους διαφορετικούς χαρακτήρες των ηρώων αλλά από πολύ πιο σαρωτικούς παράγοντες. Ο Δήμος δεν πληρώνει τους εργολάβους, αυτοί δεν πληρώνουν τους εργάτες, οι οποίοι εξεγείρονται, ο επίσκοπος νίπτει τας χείρας του, οι συμμορίες χάνουν τον έλεγχο, η αστυνομία έχει ήδη εγκαταστήσει χαφιέδες και σύντομα θα πολιορκήσει την παραγκούπολη ανηλεώς. Ο ελέφαντας έχει καταλάβει όλο το δωμάτιο και καμιά αγαθοεργία, καμιά ηθική στάση, καμιά αυτοθυσία δεν μπορεί να καλύψει τις κοινωνικές ανάγκες ούτε φυσικά την κρατική εξουσία.
Ο κινηματογραφιστής Πάμπλο Τραπέρο, έχει κάνει σπουδαία δουλειά μέσα στην αληθινή παραγκούπολη Μισερία για να δείξει την άλλη όψη της Αργεντινής, όχι αυτή του ταγκό, της γραφικότητας και της πλαστής ευημερίας των Κίρχνερ, οπτική που έχει υπηρετήσει και στις προηγούμενες ταινίες του (Αρπακτικό, Λεονέρα).
Δήμητρα Κυρίλλου