Αντιρατσιστικό και αντιφασιστικό κίνημα
Άσυλο και στέγη - Όχι στρατόπεδα συγκέντρωσης

Προσφυγόπουλα ζωγραφίζουν μαζί με φοιτητές της ΑΣΚΤ, 2/4 στο λιμάνι του Πειραιά

Με ψέματα, πιέσεις και εκβιασμούς προσπαθεί η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ ΑΝΕΛ να προχωρήσει στην εκκένωση της Ειδομένης και του Πειραιά. Όπως δήλωσε ο εκπρόσωπος του συντονιστικού οργάνου για το προσφυγικό Γιώργος Κυρίτσης «Ο Πειραιάς θα αρχίσει να αδειάζει εντατικά από το τέλος της εβδομάδας». 
 
Την περασμένη εβδομάδα κείμενο της κυβέρνησης μοιράστηκε στους πρόσφυγες που βρίσκονται στο Λιμάνι του Πειραιά. Το κείμενο είναι μνημείο κοροϊδίας και εκβιασμών. Συγκεκριμένα επί λέξη αναφέρει: «Η Ελληνική Πολιτεία θα σας παράσχει τη δυνατότητα διαμονής σας σε προσωρινούς χώρους φιλοξενίας –κατασκηνώσεις, ξενοδοχεία, καταυλισμούς και άλλες εγκαταστάσεις –σε διάφορες περιοχές της χώρας. Στους χώρους αυτούς και μόνο θα έχετε τη δυνατότητα να καταγραφείτε και να ενημερωθείτε από τις Ελληνικές Αρχές προκειμένου να ασκήσετε τα δικαιώματά σας, όσον αφορά την αίτηση ασύλου στην Ελλάδα και τη δυνατότητα για όσους πληρούν τους όρους ένταξης στο πρόγραμμα μετεγκατάστασης σε άλλη χώρα της ΕΕ καθώς και ενημέρωσης για τη διαδικασία οικογενειακής επανένωσης με άλλα μέλη της οικογένειάς σας σε χώρες της ΕΕ». 
 
Άθλιες συνθήκες
Ωστόσο, όσοι λιγοστοί πρόσφυγες δέχτηκαν να μεταφέρθηκαν από τον Πειραιά στα στρατόπεδα του Κατσικά στα Γιάννενα, στο Κουτσόχερο Λάρισας ή στη Μαλακάσα, αρνήθηκαν να κατέβουν από τα πούλμαν μόλις αντίκρισαν τα στρατόπεδα γεμάτα σκηνές και φρουρούς και ενημερώθηκαν για τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης από τους πρόσφυγες που βρίσκονταν ήδη εκεί.   
 
Στο Κουτσόχερο σύμφωνα με καταγγελίες των αλληλέγγυων εκατοντάδες παιδιά είναι αναγκασμένα να ζουν μέσα σε σκορπιούς και φίδια. Στη Μαλακάσα σύμφωνα με την Ομάδα Αλληλεγγύης στους πρόσφυγες: 
 
«Σ’΄ένα τεράστιο χωράφι, με ελάχιστα μικρά κτίσματα που χρησιμοποιούνται σαν αποθήκες, προσπαθούν να ζήσουν γυναίκες, παιδιά, βρέφη, έγκυες, άντρες, έφηβοι. Κοιμούνται κατάχαμα σε sleeping bags και κουβέρτες, μέσα σε σκηνές των 10 ατόμων, χωρίς θέρμανση στον πιο κρύο τόπο της Αττικής κι όταν βρέχει βρίσκονται μέσα σε λίμνες. Τον χώρο διαχειρίζεται ο στρατός και τα παιδάκια έχουν την ευχαρίστηση(!) να παίζουν δίπλα σε φαντάρους που πάνε πάνω – κάτω με πολυβόλα στα χέρια. Κάθε μέρα ή καλύτερα κάθε ώρα ισχύει κάτι άλλο, εμποδίζουν πολίτες να προσφέρουν τη βοήθειά τους υλική ή πνευματική, φέρνουν προβλήματα μέχρι και στην είσοδο του φορτηγού του Δήμου Ωρωπού, αρνούνται να δεχτούν ρουχισμό κ.α είδη με το πρόσχημα ότι έχουμε πολλά, ενώ η αποθήκη είναι σχεδόν άδεια κλπ κλπ. 
 
Απαγόρευσαν μαίες
Το χειρότερο όμως είναι, ότι ενώ γνωρίζουν πολύ καλά ότι τόσες μέρες δεν ήρθε γυναίκα γυναικολόγος να εξετάσει τις πάνω από 50 έγκυες ή άλλες γυναίκες, όταν τη Τετάρτη 30/3 εθελοντικά προσφέρθηκαν 2 μαίες να εξετάσουν όσες γυναίκες ήθελαν -και παρ΄ όλο που ο συντονιστής γιατρός του στρατοπέδου συμφώνησε- το απαγόρευσε ο Διοικητής(?) λέγοντας πως χρειάζεται εντολή ΓΕΕΘΑ!!!! Συνεχίζοντας, καταγγέλλουμε την απαγόρευση εισόδου σε δικηγόρους από το “Ελληνικό Συμβούλιο για τους πρόσφυγες” που ήρθε την Πέμπτη 31/3 μετά από πρόσκληση της Ομάδας Αλληλεγγύης και σκοπός της επίσκεψης ήταν η ενημέρωση για θέματα ασύλου, νέα συμφωνία κλπ». 
 
Στο παλιό στρατιωτικό αεροδρόμιο στον Κατσικά, όπως καταγγέλλουν οι πρόσφυγες δεν υπάρχει ζεστό νερό, θέρμανση και στρώματα σε πολλές σκηνές, όπου κοιμούνται πάνω στις πέτρες. 
 
Την περασμένη παρασκευή 1η Απρίλη, πρόσφυγες που έμεναν στο στρατόπεδο της ΒΙΑΛ στη Χίο, έκαναν διαδήλωση αρνούμενοι να ζουν υπό κράτηση, πήραν όλα τους τα υπάρχοντα, άνοιξαν την πόρτα και εγκατέλειψαν το χώρο και κατευθύνθηκαν στο Λιμάνι της Χίου. Διανυκτέρευσαν εκεί περιμένοντας το πλοίο για τον Πειραιά το οποίο κατόπιν κυβερνητικής εντολής κατέπλευσε σε άλλο λιμάνι.  
 
Το εργατικό κίνημα και το κίνημα αλληλεγγυης χρειάζεται να σταθούν στο πλευρό των προσφύγων. Να απαιτήσουν ανοιχτούς χώρους φιλοξενίας για τους πρόσφυγες, όχι σε φυλακίσεις σε στρατόπεδα συγκέντρωσης -βασανιστήρια όχι στις απελάσεις. Ήδη η Παμπειραϊκή πρωτοβουλία Αλληλεγγυης έχει αρνηθεί να παίξει το ρόλο του λαγού όπως επιδιώκει η κυβέρνηση και να πείσει τους πρόσφυγες να εγκαταλείψουν το λιμάνι, ενώ σωματεία του Πειραιά σε συνεργασία με την ΚΕΕΡΦΑ οργανώνουν πρωτοβουλίες για την εξεύρεση ανοιχτών χώρων φιλοξενίας.
 

Πειραιάς

Με τη συμμετοχή σωματείων και εργαζομένων από τον Πειραιά έγινε την Παρασκευή 1η Απρίλη στο Εργατικό Κέντρο Πειραιά, σύσκεψη της ΚΕΕΡΦΑ για το προσφυγικό. Συμμετείχαν η ΠΕΝΕΝ, η Β' ΕΛΜΕ Πειραιά, εκπαιδευτικοί από το Σύλλογο Δασκάλων “Πρόοδος”, από το σωματείο Εμποροϋπαλλήλων Πειραιά, από το Νοσοκομείο Γεννηματάς, από τους Λιθογράφους, την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς καθώς και οι Δημοτικές Κινήσεις “Ανταρσία στην Κοκκινιά” και “Ανταρσία στο Λιμάνι”. 
 
Στη συκέψη αποφασιστηκαν μία σειρά κοινές πρωτοβουλίες με στόχο σωματεία, αντιρατσιστικές κινήσεις και αλληλέγγυοι να εμποδίσουν κάθε απόπειρα της κυβέρνησης για αναγκαστική εκκένωση του Λιμανιού και να διεκδικήσουν ανθρώπινες δομές φιλοξενίας για τους πρόσφυγες. 
 
Αποφασίστηκαν το επόμενο διάστημα να γίνουν: ενημερωτικές εξορμήσεις σε εργατικούς χώρους και γειτονιές της πόλης του Πειραιά καθώς και παρεμβάσεις στα Δημοτικά Συμβούλια όλων των Δήμων του Πειραιά (την Τρίτη 5/4 το βράδυ είχε προγραμματιστεί παρεμβαση στο Δημοτικό Συμβούλιο Νίκαιας-Ρέντη). 
 
Διοργάνωση Ανοιχτής εκδήλωσης την Τετάρτη 20 Απρίλη μέσα στο χώρο του Λιμανιού. Αντιφασιστική συγκέντρωση την Κυριακή 10 Απρίλη στις 5μμ στον ΗΣΑΠ του Πειραιά προκειμένου να ματαιωθεί η ρατσιστική σύναξη μίσους που καλεί το φασιστικό μόρφωμα με την επονομασία ΛΕΠΕΝ, του πρώην Χρυσαυγίτη Ρήγα στο ίδιο μέρος. 
 
Πρωτοβουλίες
Το δελτίο τύπου που κυκλοφόρησε αναφέρει: “η υπόθεση της εφαρμογής της ρατσιστικής Συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας η οποία σύμφωνα με την κυβέρνηση ξεκινάει από τις 4 Απρίλη, χρειάζεται να βρει απέναντί της το σύνολο των σωματείων, των Δημοτικών συμβουλίων, των εργαζόμενων και των αλληλέγγυων της πόλης του Πειραιά. Η εφαρμογή αυτής της συμφωνίας σημαίνει πρακτικά ότι η κυβέρνηση θα προχωρήσει το επόμενο διάστημα στην αναγκαστική εκκένωση του Λιμανιού, με στόχο τη μεταφορά των προσφύγων σε κέντρα κράτησης -φυλακές και στη συνέχεια την απέλασή τους πίσω στην Τουρκία. Παράλληλα χρειάζεται να μην αφήσουμε τους φασίστες να παίξουν το χαρτί τους Ρατσισμού και της ισλαμοφοβίας και να εκμεταλλευτούν τα ρατσιστικά ολισθήματα της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ. Είναι ώρα να πάρουμε πρωτοβουλίες ώστε να εξασφαλίσουμε την ανθρώπινη υποδοχή, την στέγαση και τη φιλοξενία των προσφύγων σε αξιοπρεπείς χώρους. 
 
Απαιτούμε:
• Κατάργηση της ρατσιστικής Συμφωνίας Κυβέρνησης- ΕΕ- Τουρκίας. Καμία εφαρμογή των διατάξεων του νόμου που ψηφίστηκε από τη Βουλή την 1/4 και αφορά φυλακίσεις και αναγκαστικές απελάσεις στην Τουρκία. 
• Όχι σε κάθε κατασταλτική προσπάθεια εκκένωσης του Λιμανιού.
• Όχι στη μετατροπή του Σχιστού σε κέντρο κράτησης-φυλακή. 
• Να ανοίξουν τα κλειστά κτίρια του Πειραιά και να μετατραπούν σε χώρους φιλοξενίας για τους πρόσφυγες (κλειστά σχολικά κτίρια, κλειστά νοσοκομεία, πρώην Ολυμπιακά Ακίνητα, κλειστά εργοστάσια, ακινητοποιημένα πλοία, κλειστά ξενοδοχεία). Να αναλάβουν η Περιφέρεια, οι Δήμοι και τα νοσοκομεία τη σίτιση των προσφύγων. Έκτακτη κρατική χρηματοδότηση στους ΟΤΑ του Πειραιά. Προσλήψεις μόνιμου προσωπικού για να στελεχώσουν κατάλληλες κοινωνικές δομές στέγασης, καθαριότητας, ψυχολογικής υποστήριξης των προσφύγων. Όχι στην ιδιωτικοποίηση των δομών φιλοξενίας μέσω των ΜΚΟ. 
• Εγγραφή των προσφυγόπουλων στα δημόσια σχολεία, τάξεις υποδοχής, διορισμοί Δασκάλων και Καθηγητών
• Κινητές μονάδες γιατρών και νοσηλευτών από κάθε δημόσιο νοσοκομείο στο Λιμάνι σε καθημερινή βάση, προσλήψεις γιατρών -νοσηλευτών. 
• Ανοιχτά Σύνορα, Όχι στην Ευρώπη- Φρούριο, ρίξτε τους φράχτες. 
• Δικαίωμα στο Άσυλο- νομιμοποίηση των μεταναστών. 
• Stop στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους, έξω το ΝΑΤΟ και η FRONTEX. 
• Έξω οι φασίστες από τον Πειραιά”.
 

Ειδομένη

Ο καιρός το Σάββατο ήταν σχετικά καλός, οι λάσπες είχαν αρχίσει να στεγνώνουν και αυτό έφερνε μια κάποια ανακούφιση. Ο αριθμός των προσφύγων φαίνεται να είναι σημαντικά μικρότερος από αυτόν που λένε τα κανάλια. Υπάρχουν τρεις «οργανωμένοι» καταυλισμοί και μερικές σκόρπιες συστάδες από σκηνές. Η ΕΑ βρέθηκε στον μεγαλύτερο από αυτούς, δίπλα στον συνοριακό φράχτη. Συναντήσαμε πολλούς, όλοι πρόθυμοι να μιλήσουν στο βαθμό που μας το επέτρεπε η γλώσσα. Οι περισσότεροι βρίσκονταν καθηλωμένοι στις λάσπες της Ειδομένης για περισσότερες από 30 μέρες.
 
Ένα από τα πρώτα πράγματα που συναντά κάποιος είναι οι κλούβες των ΜΑΤ που φυλάνε τον φράχτη. Απέναντι βρίσκεται μια μεγάλη τέντα, καλυμμένη με πανό που καταγγέλλουν τη συμφωνία της ΕΕ και την πολιτική της για το άσυλο, στην ουσία είναι η προμετωπίδα της κατάληψης των γραμμών του τρένου. Στην πλατιά μάζα του καταυλισμού ο σκοπός της κατάληψης των γραμμών δεν φαίνεται να είναι σαφής, όμως στο κέντρο του καταυλισμού υπάρχει ένας πυρήνας ανθρώπων που οργανώνει. 
 
Αραβικός χειμώνας
Στην τέντα αυτή συναντήσαμε τον Μασλούμ, 27 ετών, καθηγητή αγγλικών από το Χαλέπι: «είμαστε εδώ (στην τέντα) με βάρδιες, θέλουμε να ασκήσουμε πίεση στις κυβερνήσεις και στις δύο μεριές των συνόρων, για αυτό κλείνουμε τις γραμμές. Μας λένε ότι είναι μάταιο αλλά πίσω δεν γυρνάμε, έχουμε πάρει απόφαση να ζήσουμε σαν άνθρωποι και θα το καταφέρουμε». Όταν η συζήτηση γύρισε στη Συρία λακωνικά τόνισε «ο Άσσαντ και οι ξένοι μετέτρεψαν την Αραβική Άνοιξη σε Αραβικό χειμώνα».
 
Στην άλλη άκρη του καταυλισμού γνωρίσαμε μια οικογένεια από τη Λαττάκεια, τη Νούρα, 34 ετών, δασκάλα και τον Αντάν, 44 ετών, που διατηρούσε γραφείο αλλαγής συναλλάγματος. Είχαν μαζί τους και τα τέσσερα παιδιά τους, 14,12,10 ετών και 8 μηνών αντίστοιχα. Το μικρότερο υπέφερε από πυρετό. Παρά τις συνθήκες η πρώτη τους κίνηση ήταν να μας προσφέρουν καφέ και σταφίδες, μόνο αυτά είχαν άλλωστε. Οι ρωσικές δυνάμεις βομβάρδισαν το σπίτι τους, αυτό ήταν που τους ανάγκασε τελικά να εγκαταλείψουν τη Συρία. Τα πράγματα ήταν δύσκολα και από πριν, ο Αντάν είχε βρεθεί για έξι μήνες στη φυλακή επειδή παραβίασε το νόμο περί συναλλάγματος που επιβλήθηκε από τον Άσσαντ. Κατά τη διάρκεια του εγκλεισμού του υπέστη φοβερά βασανιστήρια, το χειρότερο από αυτά ήταν η σταύρωση (!) όπως μαρτυρούσαν και οι ουλές που άφησαν τα καρφιά στα άκρα του.
 
Τώρα ελπίζουν να πάνε στη Γερμανία όπου εδώ και κάποια χρόνια ζουν συγγενείς τους. Η Νούρα τόνιζε ότι «Η παραμονή μας εδώ μας κάνει κακό. Όχι μόνο στην υγεία μας, κάνει κακό και για τις σχέσεις μεταξύ μας εδώ στον καταυλισμό. Μας λένε να πάμε σε κέντρα φιλοξενίας και ότι εκεί είναι καλύτερα. Πρόκειται για ψέμα, το πιο μεγάλο ψέμα από όλα. Μαθαίνουμε κάθε μέρα πώς είναι εκεί οι συνθήκες. Αυτοί που αποφάσισαν να μείνουν εκεί μας στέλνουν φωτογραφίες και έτσι είμαστε ενημερωμένοι για το πώς έχουν τα πράγματα. Όσα από αυτά τα κέντρα είχαν όντως καλές συνθήκες είναι πλέον γεμάτα, τα υπόλοιπα είναι χάλια. Πολλοί πήγαν γιατί πίστεψαν τα ψέματα και τώρα γύρισαν πίσω. 
 
Υποτίθεται γίνονται συνεντεύξεις μέσω skype για άσυλο, αλλά η σύνδεση διαρκεί μόνο για μία ώρα τη μέρα. Ποιος να πρωτο-προλάβει από τόσες χιλιάδες που είμαστε εδώ να συνεννοηθεί σε μια ώρα;»
 
Στη συζήτηση μάς μπήκε εμβόλιμα ο Παύλος, 37 ετών, ελαιοχρωματιστής από τη Θεσσαλονίκη. Αυτός και η γυναίκα του έχουν «υιοθετήσει» την οικογένεια της Νούρα και του Αντάν, πηγαίνουν όσο πιο συχνά μπορούν τις τελευταίες 15 μέρες για να τους στηρίξουν. «Στην αρχή η γυναίκα μου ήταν εθελόντρια με τον Ερυθρό Σταυρό» είπε ο Παύλος για να συνεχίσει «αλλά αηδίασε με την υποκρισία τους, είναι πολλές οι φορές που καθυστερούσαν επίτηδες τη διανομή τροφίμων μέχρι να αρχίσει η μετάδοση από τα κανάλια. Τις προάλλες πήγα τη Νούρα στην τέντα της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για να την ενημερώσουν για τα δικαιώματά της σχετικά με το άσυλο και η Ελβετίδα γραφειοκράτης της απάντησε “Γύρνα πίσω στη Συρία”».
 
Αναμονή
Λίγα μέτρα παρακάτω συναντήσαμε και τον Αμπντάλα, 26 ετών, πτυχιούχο Marketing από το Χαλέπι. Κρατούσε ένα χαρτί στα χέρια του σφραγισμένο από κάποια ελληνική αρχή που έγραφε «τελικός προορισμός Γερμανία». Ανάμεσα στ’ άλλα ανέφερε: «Είμαι ευγνώμων που δεν έχω γυναίκα και παιδιά σε αυτή την καταστροφή που βλέπεις γύρω σου. Τώρα έχουμε δύο επιλογές, να μείνουμε εδώ ή να επιλέξουμε την μετεγκατάσταση. Εδώ δεν έχει δουλειές οπότε προτιμάω το άλλο σενάριο. Ξέρω ότι μπορεί να περιμένω χρόνια αλλά δεν με πειράζει η αναμονή, αυτό που είναι πραγματικό πρόβλημα είναι ότι δεν ξέρω καν σε ποια χώρα θα με πάνε.
Αυτό που θέλω είναι να μπορώ να επιλέξω το μέλλον μου, στο Χαλέπι δεν έχει μείνει τίποτα για μένα, το σπίτι μου καταστράφηκε. Δεν είναι δίκαιο να μην μπορώ να επιλέξω τι θα κάνω στη ζωή μου επειδή δεν έχω το σωστό διαβατήριο. Αυτοί που λένε ότι η Τουρκία είναι ασφαλής χώρα δεν ξέρουν τι λένε, στην καλύτερη περίπτωση εκεί θα πρέπει να δουλεύω 14 ώρες για να παίρνω 300 ευρώ το μήνα. Η ζωή μου εκεί θα είναι σπίτι-δουλειά-φαΐ και πάλι από την αρχή. Αυτό όμως δεν είναι ζωή, προτιμώ να γυρίσω στη
Συρία και τον πόλεμο από το να ζήσω έτσι.
 
Τις προάλλες κυκλοφόρησε η φήμη ότι θα μας απελάσουν μαζικά στην Τουρκία, έτσι πήραμε την απόφαση να διασχίσουμε το ποτάμι και να περάσουμε τα σύνορα, τα όσα συνέβησαν μετά είναι γνωστά». 
 

«Γεννήθηκα στην Ειδομένη»

«Γεννήθηκα το 1936 στην Ειδομένη, η οικογένεια μου ήρθαν πρόσφυγες από την Κερασιά της Ανατολικής Θράκης το 1922» ξεκίνησε την αφήγησή της η Έφη Σιμιτοπούλου, συνταξιούχος της ΕΥΑΘ. 
 
«Τον χειμώνα του 1922-23 τον πέρασαν στους στρατώνες του γαλλικού στρατού στην παραλία της Καλαμαριάς, όταν ο καιρός άνοιξε ο παππούς μου άκουσε ότι ψάχνουν χτίστες στην Ειδομένη, έτσι όλη η οικογένεια μεταφέρθηκε εκεί. Τότε η Ειδομένη είχε πολλούς περισσότερους μόνιμους κατοίκους από σήμερα, πάνω από τους μισούς ήταν πρόσφυγες, από διάφορα μέρη. Πολλά από τα σπίτια στα οποία έμειναν τα έχτισε ο παππούς μου με τη μαμά μου, ήταν σπίτια χτισμένα με λάσπη και άχυρα, κάποια σώζονται ακόμα. Η ζωή ήταν δύσκολη και τα μεροκάματα χαμηλά. Πότε υπήρχε δουλειά στην Καλαμαριά και πότε στην Ειδομένη, έτσι η ζωή μας μοιράστηκε ανάμεσα στο χωριό και τον προσφυγικό καταυλισμό. 
 
Αργότερα, στην κατοχή, επειδή δεν είχαμε δική μας γη για να ζήσουμε,  η μάνα μου δούλευε πλύστρα για τους Γερμανούς. Τόσο η ίδια, όσο και ο ντόπιος μεταφραστής της γερμανικής φρουράς ήταν στο δίκτυο του ΕΑΜ. 
 
Πέρασμα
Ήταν επιφορτισμένοι με το να οργανώνουν το πέρασμα καταζητούμενων αντιστασιακών από τα σύνορα. Θυμάμαι αμυδρά, ένα βράδυ του 1943 είχαμε κρύψει δέκα άτομα στο σπίτι. Αυτή ήταν και η τελευταία φορά, την επόμενη ημέρα ο μεταφραστής ειδοποίησε τη μάνα μου: “δεν πρέπει να ξημερωθείτε στην Ειδομένη, τώρα είσαι εσύ η καταζητούμενη”.
 
Ο δρόμος και οι σταθμοί του τρένου ελέγχονταν από τους Γερμανούς, έτσι περάσαμε βράδυ το ποτάμι (σ.σ. Αξιός) για να πάμε στους Ευζώνους. Κάποιος του ΕΑΜ μας περίμενε σε ένα σημείο που τα νερά ήταν ρηχά, μας πέταξε ένα σχοινί για να το δέσει ο πατέρας κάπου στέρεα, να στηριχτούμε και να περάσουμε. Αυτά βέβαια τα ξέρω από τις αφηγήσεις της μεγαλύτερης αδερφής μου, της Μαλαματένιας. Εγώ ήμουν μικρή και κοιμόμουν στους ώμους του πατέρα και δεν έχω δική μου ανάμνηση από το περιστατικό.
 
Από εκεί φύγαμε με κάποιο αμάξι της αντίστασης μέχρι τον Άγιο Αθανάσιο (σ.σ. χωριό της Δ. Θεσσαλονίκης) και από εκεί με τα πόδια πίσω στην Καλαμαριά. Αυτό το θυμάμαι πολύ καλά, μου έχει μείνει χαραγμένος στη μνήμη ο ήχος που έκαναν στην άσφαλτο της πόλης τα ξύλινα αυτοσχέδια παπούτσια μας».