Αλλο ένα χτύπημα στη λαβωμένη υπερδύναμη

Η σύνδεση μεταξύ των δύο διαδικασιών εξασφαλίζεται, σύμφωνα με τον Σαβίτ, από τον Μπαράκ Ομπάμα που κρατάει την ίδια στάση με αυτήν του προκατόχου του, Τζίμι Κάρτερ, στη διάρκεια της Ιρανικής Επανάστασης το 1978-79, «τεμενάδες μπροστά σε ανεγκέφαλους, αλλά ισχυρούς τυράννους, ενώ εγκαταλείπουν τους πιο μετριοπαθείς όταν είναι αδύναμοι.»

«Η προδοσία του Σάχη από τον Κάρτερ μάς έφερε τους αγιατολάδες και σύντομα θα μας φέρει αγιατολάδες οπλισμένους με πυρηνικά. Οι συνέπειες του γεγονότος ότι η Δύση προδίδει τον Μουμπάρακ δεν θα είναι λιγότερο έντονη. Δεν πρόκειται μόνο για την προδοσία ενός ηγέτη που ήταν πιστός στη Δύση, υπηρετούσε τη σταθερότητα και ενθάρρυνε τη μετριοπάθεια. Είναι προδοσία όλων των συμμάχων της Δύσης στη Μέση Ανατολή και στον αναπτυσσόμενο κόσμο...

Η Δύση τα έχει χάσει. Η Δύση έπαψε να είναι ηγέτιδα δύναμη και παράγοντας σταθεροποίησης στον κόσμο.»

Για να καταλάβετε πόσο οξύ είναι το ύφος του Σαβίτ, να θυμίσω μόνο ότι τον Απρίλη του 2004, στη διάρκεια της βάρβαρης καταστολής της δεύτερης παλαιστινιακής Ιντιφάντα από τον Αριέλ Σαρόν, ο ίδιος αρθρογράφος καυχιόταν ότι: «μια νέα στρατηγική πραγματικότητα αρχίζει να διαμορφώνεται γύρω μας – η πραγματικότητα μιας ισραηλινής νίκης».

Πίσω από την συμπόνοια του για τους καημένους τους «μετριοπαθείς» τυράννους, σαν τον Σάχη του Ιράν και τον Χόσνι Μουμπάρακ, ο Σαβίτ περιγράφει έναν βαθιά ριζωμένο φόβο του ισραηλινού κατεστημένου – ότι μια μέρα οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να αποφασίσουν ότι είναι συμφέρον τους να εγκαταλείψουν το Ισραήλ. Αυτή είναι η αβέβαιη μοίρα όλων των υπαλληλικών κρατών.

Όμως, αν αφήσουμε κατά μέρος τις ειδικές εκκλήσεις, αξίζει να αναρωτηθούμε αν ο Σαβίτ έχει δίκιο όταν λέει ότι «το συνολικό αποτέλεσμα θα είναι η κατάρρευση της βορειοατλαντικής πολιτικής ηγεμονίας όχι τις επόμενες δεκαετίες, αλλά μέσα σε μερικά χρόνια.»

Είναι σίγουρα πραγματικό ότι οι ΗΠΑ κρατήθηκαν στη θέση του παγκόσμιου κυρίαρχου όντας η ηγέτιδα δύναμη στις τρεις βασικές περιοχές του αναπτυγμένου καπιταλισμού –στη Βόρεια Αμερική, τη Δυτική Ευρώπη και στην Ανατολική Ασία –αλλά και στη Μέση Ανατολή.

Ανταγωνιστές

Το πετρέλαιο αποκαλείται «στρατηγικό εμπόρευμα». Κυριαρχώντας στη Μέση Ανατολή, οι ΗΠΑ έχουν έξτρα ισχύ έναντι των πραγματικών ή μελλοντικών ανταγωνιστών της, στην Ευρώπη ή την Ασία. Αυτοί οι ανταγωνιστές είναι περισσότερο εξαρτημένοι από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής από ό,τι είναι οι ΗΠΑ.

Η πτώση του Σάχη ήταν ένα δυνατό χτύπημα στην αμερικάνικη ηγεμονία στη Μέση Ανατολή. Όμως η Ουάσινγκτον πήρε μια μερική, και σχεδόν ταυτόχρονη, αποζημίωση, όταν ο αιγύπτιος Πρόεδρος, Ανουάρ Σαντάτ έβαλε τη χώρα του στο δυτικό στρατόπεδο, υπογράφοντας ειρήνη με το Ισραήλ.

Η επανάσταση στην Αίγυπτο τώρα απειλεί να καταστρέψει αυτή τη συμμαχία. Δεν ξέρουμε ποιο θα είναι το αποτέλεσμα του αγώνα εξουσίας που εξελίσσεται στο Νείλο. Όμως, ακόμη και μια ελαφρώς δημοκρατική αιγυπτιακή κυβέρνηση θα είναι λιγότερο προσκείμενη στις ΗΠΑ και το Ισραήλ από ό,τι είναι ο Μουμπάρακ. Μια έρευνα ενός διεθνούς ινστιτούτου που έγινε πέρσι έδειξε ότι το 82% των Αιγύπτιων έχουν αρνητική στάση απέναντι στις ΗΠΑ –το χειρότερο ποσοστό για τις ΗΠΑ στον κόσμο.

Αυτό το πρόβλημα η Ουάσινγκτον έχει να το αντιμετωπίσει ενώ έχει ήδη αποτύχει στο Ιράκ. Εκεί ανταγωνίζεται με το Ιράν για το ποιος έχει περισσότερη ισχύ πάνω σε ένα καθεστώς που επιβλήθηκε με τα αμερικάνικα όπλα.

Σε παγκόσμιο επίπεδο και σχέση με την οικονομία, η σχετική υποχώρηση της Αμερικής παίρνει πιο δραματικά χαρακτηριστικά λόγω της κρίσης. Παρόλο που η ΕΕ είναι πολύ πιο αδύναμη και ομφαλοσκοπούσα για να αντιπαρατεθεί με την αμερικάνικη ηγεμονία, η Κίνα αρχίζει να δείχνει τη δύναμή της στην Ανατολική Ασία, μια περιοχή στην οποία οι ΗΠΑ κυριαρχούν από τον Πόλεμο στον Ειρηνικό και μετά.

Η αιγυπτιακή Επανάσταση, με άλλα λόγια, είναι ακόμη ένα χτύπημα σε μια ήδη λαβωμένη αμερικάνικη υπερδύναμη. Αυτό δεν σημαίνει ότι η αμερικάνικη ηγεμονία θα τελειώσει «σε λίγα χρόνια», όπως συμπεραίνει ο Σαβίτ. Η Αμερική παραμένει η μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, το επίκεντρο του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος, και με ασύγκριτα μεγαλύτερες στρατιωτικές δυνατότητες από όλες τις άλλες παγκόσμιες δυνάμεις αθροιστικά.

Ωστόσο, το στοίχημα στην Αίγυπτο είναι πολύ μεγάλο για τις ΗΠΑ. Αυτός είναι ο λόγος που η κυβέρνηση Ομπάμα δουλεύει τόσο σκληρά και με το καθεστώς και με την αντιπολίτευση ώστε να διασφαλίσει ότι η Αίγυπτος θα παραμείνει κλειδωμένη πάνω στο σύστημα συμμαχιών των ΗΠΑ. Αν θα τα καταφέρουν ή όχι εξαρτάται από την αποφασιστικότητα και τη δύναμη των αιγυπτιακών μαζών.