Στο Μοντ Πελερίν της Ελβετίας ξεκίνησαν τη Δευτέρα 7/11 οι διαπραγματεύσεις για το μέλλον της Κύπρου ανάμεσα στον Αναστασιάδη και τον Ακιτζί υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Πηγαίνοντας στην Ελβετία, ο Αναστασιάδης τόνισε ότι στα δύο βασικά ζητήματα, των εγγυήσεων και του εδαφικού, υπάρχει «σημαντική απόκλιση» μεταξύ των δύο πλευρών.
Όσον αφορά το εδαφικό, είπε ότι «συζητείται από την πρώτη ημέρα, που θα εγκριθεί δια δημοψηφισμάτων η λύση του Κυπριακού να αποδοθεί η περίκλειστη περιοχή της Αμμοχώστου στους νόμιμους κατοίκους της». Νωρίτερα, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Χριστοδουλίδης (12/10), είχε δηλώσει ότι «στο πλαίσιο των εδαφικών αναπροσαρμογών δεν μπορεί παρά να περιλαμβάνεται και η Μόρφου». Σύμφωνα με τους Financial Τimes, η τουρκοκυπριακή πλευρά αντιπροτείνει στην περιοχή της Μόρφου, (στην οποία διαμένουν πολλοί Τουρκοκύπριοι) «την χερσόνησο της Καρπασίας που θα μπορούσε να αναπτυχθεί τουριστικά».
Ο Αναστασιάδης δήλωσε ότι «η ενωμένη Κύπρος θα αποτελείται από δύο συνιστώσες πολιτείες, ισοτίμου καθεστώτος, οι οποίες θα έλκουν τη νομιμότητα τους μέσα από τις πρόνοιες του Συντάγματος και όχι γιατί προϋπήρχαν. Είναι για αυτό το λόγο, που ο θεμέλιος λίθος της Κυπριακής Δημοκρατίας, η Συνθήκη δηλαδή εγκαθίδρυσης του 1960, θα παραμείνει σε ισχύ…» .
Η Τουρκοκυπριακή πλευρά ζητά να παραμείνει η Τουρκία εγγυήτρια δύναμη και να υπάρχει στο νέο κράτος εκ περιτροπής προεδρία θεωρώντας τη «βασικό στοιχείο της ισότητας των Τουρκοκυπρίων». Όπως δήλωσε ο Ακιντζί: «Δεν θα πρέπει να αγνοείται το γεγονός ότι ο τουρκοκυπριακός λαός σχετίζει την ασφάλεια του όχι με τις διεθνείς δυνάμεις αλλά με την Τουρκία. Θεωρώ χρήσιμο να υπογραμμίσω για μια ακόμη φορά αυτή την πραγματικότητα. Δεν είμαστε στο έτος 1960. Οι συνθήκες του 2016 είναι διαφορετικές από αυτές του 1960…»
Η αιτία των συγκρούσεων βρίσκεται στην ίδια τη φύση αυτής της διαπραγμάτευσης, ξεκινώντας από το κεφάλι. Για τα συμφέροντα των ιμπεριαλιστών, η Κύπρος παραμένει το αβύθιστο αεροπλανοφόρο στο κέντρο της Ανατολικής Μεσογείου. Έτσι ο ΟΗΕ και οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις επιμένουν σε μια όσο το δυνατόν πιο άμεση διευθέτηση και θέτουν και το "πλαίσιο" της διαπραγμάτευσης με τον τρόπο που έχουν μάθει εδώ και δεκαετίες να λειτουργούν: Ανοίγοντας τους χάρτες και τραβωντας νέες γραμμές, ορίζοντας νέες "εγγυήτριες" δυνάμεις, προσφέροντας εκατέρωθεν ανταλλάγματα, αποζημιώσεις, ανταλλαγές περιουσίας, μετακινήσεις πληθυσμών, παίζοντας διπλωματικά και με τις δύο πλευρές.
Συγκρούσεις
Είναι προφανές ότι αυτό είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο μια διαδικασία "επανένωσης" μπορεί να τιναχτεί στον αέρα πριν καν ξεκινήσει, καθώς όλοι οι παίκτες σκληραίνουν τη στάση τους για να αποκομίσουν τα μεγαλύτερα δυνατά οφέλη. Ή ακόμα χειρότερα, αφότου τυπικά και κάτω από τις όποιες πιέσεις, θα έχει λήξει στα χαρτιά, να οδηγήσει σε νέο γύρο συγκρούσεων. Έχουν συμβεί τέτοια πράγματα στο παρελθόν;
Με την αποχώρηση των Άγγλων, οι συμφωνίες του Λονδίνου και της Ζυρίχης το 1959, καθώς και το κυπριακό σύνταγμα του 1960 προέβλεπαν κατοχύρωση για τα δικαιώματα όλων των εθνοτικών και θρησκευτικών κοινοτήτων. Αποκλειόταν η μονομερής αλλαγή του συντάγματος της Κύπρου, η διχοτόμησή της ή η ένωσή της με την Ελλάδα. "Εγγυητές" της ασφάλειας της Κύπρου ήταν η Βρετανία, η Ελλάδα και η Τουρκία.
Πριν στεγνώσει το μελάνι, η Ελληνοκυπριακή άρχουσα τάξη έγραψε στα παλιά της τα παπούτσια τις συνταγματικές δικλείδες ασφαλείας. Οι τουρκοκύπριοι, το 18% του συνολικού πληθυσμού της Κύπρου τότε, περιορίστηκαν σε θύλακες που αποτελούσαν μολις το 4% της γεωγραφικής έκτασης του νησού.
Ακολούθησε το 1964-65 η απέλαση των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης από το τουρκικό κράτος που αξιοποίησε την ευκαιρία να παρουσιαστεί σαν ο μοναδικός εγγυητής της ασφάλειας των Τουρκοκυπρίων. Και το 1974, μετά το πραξικόπημα του Σαμψών, βρήκε την ευκαιρία να εισβάλει στην Κύπρο. Η τότε ελληνοκυπριακή ηγεσία συμφώνησε σε ανταλλαγή πληθυσμών ώστε ο βορράς του νησιού έγινε τουρκοκυπριακός και ο νότος ελληνοκυπριακός.
Με τέτοια προϊστορία θα ήταν αφέλεια να εμπιστεύεται η Αριστερά ότι όλοι αυτοί θέλουν να “λύσουν το κυπριακό”.
ΚΚΕ: Ένα βήμα εμπρός δύο βήματα πίσω;
«Η σημερινή ηγεσία του ΚΚΕ διαπράττει σοβαρό λάθος με την αντικατάσταση της διαχρονικής θέσης του Κόμματος για λύση Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας, με τη θέση για ενιαίο κράτος», ανέφερε σε ανακοίνωσή του το ΑΚΕΛ. Τονίζει ότι η θέση του ΚΚΕ για ενιαίο κράτος οδηγεί στη διχοτόμηση που είναι καταστροφική για την Κύπρο προσθέτοντας ότι: «Ορισμένοι στην Κύπρο που μέχρι πρόσφατα καθημερινά ύβριζαν το ΚΚΕ τώρα όψιμα το έχουν "αγαπήσει" εξαιτίας της αλλαγής της θέσης του στο Κυπριακό…»
Δεν είναι η πρώτη φορά που γίνεται η προσπάθεια να χρεωθεί σε όποιον αντιτίθεται στους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς «ειρηνικής επίλυσης» η ταύτιση με τους εθνικιστικούς κύκλους σε Ελλάδα και Κύπρο. Είχε συμβεί αυτό και πριν από 12 χρόνια στο δημοψήφισμα για το Σχέδιο Ανάν όταν όποιος ήταν με το ΟΧΙ χρεωνόταν στους πολεμοκάπηλους και τους εθνικιστές. Τότε το ΑΚΕΛ, κάτω από την πίεση της βάσης του είχε μετακυλήσει τελικά στο ΟΧΙ.
Η απόφαση της Κ.Ε του ΚΚΕ για το Κυπριακό (Ριζοσπάστης 29-30/10) ξεκινάει αναδεικνύοντας –και σωστά- τον αρνητικό ρόλο των ιμπεριαλιστικών σχεδιασμών αλλά και των τοπικών αστικών τάξεων στις πρωτοβουλίες για την επίλυση του Κυπριακού:
«Το ΚΚΕ αντιπαλεύει τους αρνητικούς, για τους λαούς, σχεδιασμούς που αναπτύσσονται στο πλαίσιο και των ανταγωνισμών των αστικών τάξεων των Ελλάδας, Τουρκίας και Κύπρου, όπως και τον αρνητικό και επικίνδυνο ρόλο που έπαιξαν διαχρονικά και παίζουν έως σήμερα στην επίλυση του κυπριακού προβλήματος οι ΗΠΑ, η Βρετανία, το ΝΑΤΟ και η ΕΕ…Τόσο η Ελλάδα και η Τουρκία όσο και η Κύπρος έχουν εγκατεστημένες βάσεις, δηλαδή έχουν παραχωρήσει αμερικανοΝΑΤΟικές και βρετανικές στρατιωτικές βάσεις, που διαδραματίζουν και σήμερα αυξημένο ρόλο στην περιοχή, στις ιμπεριαλιστκές πολεμικές επιχειρήσεις.»
Η απόφαση της Κ.Ε καταλήγει «στον στόχο για μια Κύπρο στην οποία αφέντης θα είναι ο λαός της, Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι, Αρμένιοι, Λατίνοι και Μαρωνίτες. Μια Κύπρος Ενιαία, Ανεξάρτητη, με Μία και Μόνη Κυριαρχία, μια Ιθαγένεια και Διεθνή Προσωπικότητα, χωρίς ξένες βάσεις και στρατεύματα, χωρίς ξένους εγγυητές και προστάτες».
Είναι σωστός στόχος ο «αφέντης της Κύπρου να είναι ο λαός της». Όμως πρέπει να ειδωθεί συγκεκριμένα. Ο λαός της εδώ και σχεδόν μισό αιώνα δεν ζει ενωμένος κάτω από ένα ενιαίο κράτος του οποίου πρέπει να γίνει ο αφέντης. Σε τι μεταφράζεται πρακτικά, σήμερα που οι δύο μεγαλύτερες κοινότητες ζουν σε ξεχωριστά κράτη, αυτός ο στόχος;
“Εθνική αφήγηση”
Το πρώτο που χρειάζεται είναι να εγκαταλείψει κανείς την κυρίαρχη «εθνική αφήγηση» του θέματος που βάζει την Ελλάδα και τους Ελληνοκύπριους σε διαρκή θέση άμυνας και την Τουρκία και τους Τουρκοκύπριους σε διαρκή θέση επίθεσης (βλέπε σχετικά στο παραπάνω άρθρο) υπό την καθοδήγηση των ιμπεριαλιστών. Δυστυχώς αυτή η αφήγηση κυριαρχεί στην απόφαση της Κ.Ε του ΚΚΕ. Παρά την αναφορά «στους ανταγωνισμούς των αστικών τάξεων Ελλάδας-Τουρκίας και Κύπρου», το ΚΚΕ συντάσσεται τελικά με τις ελληνικές και ελληνοκυπριακές διεκδικήσεις:
«Η ΚΕ του ΚΚΕ σημειώνει ότι, παρά τους συμβιβασμούς της ελληνοκυπριακής πλευράς, η Τουρκία και η τουρκοκυπριακή πλευρά ανακυκλώνουν επικίνδυνες θέσεις, που διαιωνίζουν τις συνέπειες της εισβολής - κατοχής και προωθούν τη διχοτόμηση της Κύπρου…Η τουρκική/τουρκοκυπριακή πλευρά υποστηρίζει ότι το τουρκοκυπριακό συνιστών κράτος θα είναι συνέχεια της “Τουρκικής Δημοκρατίας Βορείου Κύπρου”… Ο κ. Ακιντζί (Απρίλης 2015) μίλησε για “δύο ίσα κράτη”… η τουρκική πλευρά αντέδρασε έντονα για το οικόπεδο 6 της κυπριακής ΑΟΖ, αμφισβήτησε τα κυριαρχικά δικαιώματα και προέβαλε προκλητικές διεκδικήσεις…»
Το καθήκον της ελληνοκυπριακής και ελληνικής αριστεράς δεν είναι να συντάσσεται με την ελληνική ή την ελληνοκυπριακή κυβέρνηση στις διεκδικήσεις τους. Το να εμμένει κανείς στη μη αναγνώριση του λεγόμενου «ψευδοκράτους» ρίχνει τους Τουρκοκύπριους στην αγκαλιά του τουρκικού στρατού και του Ερντογάν.
Το καθήκον της αριστεράς είναι να αναγνωρίσει το δικαίωμα στην τουρκοκυπριακή εργατική τάξη και λαό να αποφασίσει ο ίδιος αν θέλει και με ποιο τρόπο να ζήσουμε όλοι μαζί. Είναι ο μόνος τρόπος ώστε οι Τουρκοκύπριοι, σαν το μικρότερο μέρος του πληθυσμού της Κύπρου, να μην αναζητούν την ασφάλεια στην εγγύηση του Τουρκικού κράτους, αλλά στην μοναδική πραγματική εγγύηση ειρήνης και αδελφοσύνης στο νησί, που είναι η ενότητα της εργατικής τάξης.
Είναι μήπως μια τέτοια λύση «ουτοπική», μη ρεαλιστική; Κάθε άλλο. Τεράστια βήματα επαναπροσέγγισης των δύο κοινοτήτων έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια στο νησί ακολουθώντας ακριβώς αυτή τη λογική, ότι η μόνη πραγματική επίλυση του κυπριακού μπορεί να έρθει από τα κάτω, από τους εργαζόμενους και τον λαό σε βορρά και νότο. Είδαμε συγκλονιστικές εικόνες, κοινές διαδηλώσεις ενάντια στις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις και τις βάσεις στο νησί, κοινούς εορτασμούς της εργατικής Πρωτομαγιάς, κοινές ειρηνικές και διεθνιστικές πρωτοβουλίες σε βορρά και νότο.
Πριν από μερικούς μήνες η βόρεια Κύπρος συγκλονίστηκε από τις δυναμικές διαδηλώσεις που έγιναν κάτω από το σύνθημα “Reddediyoruz” (“Απορρίπτουμε”). Ήταν η απάντηση ενάντια στις μεθοδεύσεις του Ερντογάν για μεγαλύτερο έλεγχο.
Σε αυτά τα κινήματα στέλνουμε μηνύματα αλληλεγγύης και συναδέλφωσης παλεύοντας σε Ελλάδα και Κύπρο: Ενάντια στις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις και για να κλείσουν οι βάσεις. Ενάντια και έξω από την ΕΕ των μνημονίων, των ρατσιστικών συμφωνιών, των πολεμικών επεμβάσεων. Ενάντια στον επικίνδυνο άξονα Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ που οξύνει τους πολεμικούς ανταγωνισμούς στην περιοχή. Αναγνωρίζοντας το δικαίωμα στην τουρκοκυπριακή κοινότητα να αποφασίζει η ίδια για τον εαυτό της, ανοίγοντας το δρόμο ώστε αφέντης της Κύπρου να είναι όλος ο λαός της.