Ξαναπήρε φωτιά η εξέγερση στο Ριφ του Μαρόκου τις τελευταίες βδομάδες. Στην αλ-Χoσέιμα, το επίκεντρο των κινητοποιήσεων οργανώθηκε τριήμερη γενική απεργία ως την περασμένη Κυριακή με την αστυνομία να επιτίθεται κατά άοπλων διαδηλώσεων. Μπορεί να είχε φύγει απο την προσοχή των ΜΜΕ, αλλά από τον περασμένο Οκτώβρη ο κόσμος δεν έχει σταματήσει να βγαίνει στους δρόμους και να οργανώνεται.
Το φιτίλι άναψε τον Οκτώβρη η δολοφονία του 31χρονου ψαρά Μουχσίν Φίκρι. Η αστυνομία του κατάσχεσε την ψαριά και την πέταξε στα σκουπίδια, επειδή δεν είχε άδεια. Ο Φίκρι μαζί με άλλους μικροπωλητές είχαν ανέβει στα σκουπιδιάρικα για να διαμαρτυρηθούν, όταν κάτω από την πίεση των δυνάμεων καταστολής, ο μηχανισμός της σκουπιδιάρας έκλεισε και τον πολτοποίησε. Η είδηση και το φρικτό βίντεο έκαναν το γύρο της χώρας και ξέσπασαν διαδηλώσεις.
Η κατάσταση έφερε στη μνήμη τον τρόπο με τον οποίο ξεκίνησε η επανάσταση στην Τυνησία το 2011, η οποία οδήγησε στο ντόμινο σε όλο τον αραβικό κόσμο. Στην Τυνησία ήταν η αυτοπυρπόληση ενός μικροπωλητή που έγινε η αφορμή. Όμως οι ελπίδες των μαροκινών αρχών ήταν πως η οργή θα ξεσπάσει στο δρόμο και μετά ο κόσμος θα γυρίσει σπίτι του. Το σενάριο δεν υλοποιήθηκε. Οι αρχικές διαδηλώσεις μετασχηματίστηκαν σε ένα δίκτυο με τίτλο “Λαϊκό Κίνημα” που οργανώνει όχι μόνο τις κινητοποιήσεις αλλά και μαζικές συνελεύσεις που συζητάνε τα αιτήματα και τους τρόπους δράσης.
Γύρω από το αρχικό αίτημα να τιμωρηθούν οι ένοχοι για τη δολοφονία του Φίκρι, ενώθηκαν μια σειρά από άλλες διεκδικήσεις. Ο κόσμος ζητάει δουλειές, ανάπτυξη της περιοχής, αξιοπρέπεια και ένα σύστημα δικαιοσύνης που δεν στρέφεται κατά των φτωχών. Ζητάνε να φτιαχτούν πανεπιστήμια, νοσοκομεία και κέντρα εκπαίδευσης στην περιοχή. Επίσης δικαίωμα πρόσβασης στις κοινωνικές υπηρεσίες για όλους, αγροτική μεταρρύθμιση για να μοιραστεί η γη σε αυτούς που δεν έχουν, και να καταργηθεί ο στρατιωτικός έλεγχος της περιοχής που συνεχίζεται από τη δεκαετία του ‘50.
Η άμυνα της κυβέρνησης και του Παλατιού είναι να κατηγορούν τους διαδηλωτές για αυτονομιστές. Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της περιοχής είναι εθνικά Βέρβεροι και όχι Άραβες, και γι’ αυτό σε όλες τις διαδηλώσεις δεν λείπουν οι σημαίες του κινήματος για τα δικαιώματα των Βέρβερων. Όμως, το κίνημα δεν έχει αυτονομιστικό χαρακτήρα. Από την πρώτη στιγμή οργανώθηκαν κινητοποιήσεις αλληλεγγύης στις μεγάλες πόλεις της χώρας, έξω από το Ριφ. Την περασμένη Κυριακή για στήριξη στην απεργία, πολλοί νέοι και νέες βγήκαν στους δρόμους της πρωτεύουσας, Ραμπάτ.
Η κλιμάκωση των τελευταίων βδομάδων έχει να κάνει και με τη σύλληψη του Νάσερ Ζεφζάφι, που έχει αναδειχθεί ηγέτης του “Λαϊκού Κινήματος”. Η δίωξη κατά του Ζεφζάφι ξεκίνησε καθώς βρισκόταν σε ένα τζαμί και ο ιμάμης άρχισε να κάνει προπαγάνδα κατά των διαδηλώσεων και υπέρ του βασιλιά. Ο Ζεφζάφι τον διέκοψε και τον ρώτησε αν στα τζαμιά δοξάζεται ο Θεός ή οι κυβερνώντες. Ο Ζεφζάφι κατηγορήθηκε ότι εμπόδισε την ελευθερία της λατρείας. Το κίνημα απαντάει ότι αυτό που έκανε ο Ζεφζάφι ήταν να υπερασπιστεί το δικαίωμα στη θρησκευτική λατρεία απέναντι στην προπαγάνδα.
Την περασμένη Παρασκευή, την πρώτη μέρα της απεργίας, το κίνημα κάλεσε τον κόσμο να κάνει μποϊκοτάζ και στα τζαμιά, προσευχόμενος στο δρόμο. Η τρίτη μέρα της απεργίας ήταν η ένατη συνεχόμενη μέρα διαδηλώσεων από τη στιγμή που συνέλαβαν τον Ζεφζάφι. Τη Δευτέρα η κυβέρνηση έκανε ένα βήμα παραπέρα, συλλαμβάνοντας δυο ακόμη ηγέτες του κινήματος: τον Νατζίμπ Αχαμτζίκ και τη Σίλια Ζιάνι. Συνολικά τις τελευταίες δυο βδομάδες έχουν γίνει 40 συλλήψεις για “πρόκληση σε στάση”, “υπονόμευση της κρατικής ασφάλειας”, “προσβολή των αρχών” και “εχθρικότητα προς τα σύμβολα της μοναρχίας”.
Δίκτυα
Όσον αφορά στο τελευταίο, το κίνημα έχει αλλάξει το μότο της χώρας “Θεός, Πατρίδα, Βασιλιάς” σε “Θεός, Πατρίδα, Λαός”. Μια πρωτοβουλία 600 δικηγόρων υπέρ των συλληφθέντων είναι μια ακόμη απόδειξη ότι το κίνημα ξεφεύγει από τα γεωγραφικά όρια του Ριφ. Και άλλα πολιτικά και κοινωνικά δίκτυα που είχαν δημιουργηθεί ή κινητοποιηθεί το 2011, τώρα είναι αυτά που βγαίνουν στην πρώτη γραμμή σε αλληλεγγύη με το Ριφ.
Οι εξελίξεις στην αλ-Χοσέιμα ήρθαν σε μια στιγμή που το καθεστώς βρισκόταν σε πολιτική αμηχανία. Από τις εκλογές του περασμένου Οκτώβρη δεν μπορούσε για έξι μήνες να στηθεί κυβέρνηση υπό τον αρχηγό του πρώτου σε ψήφους κόμματος (Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης). Ο βασιλιάς τελικά διόρισε πρωθυπουργό άλλο στέλεχος του κόμματος. Μετά το 2011 και το φόβο της επανάστασης, το καθεστώς έκανε επιφανειακές μεταρρυθμίσεις και θέλει να παρουσιάζεται ως το κέντρο της σταθερότητας σε ολόκληρη την περιοχή.
Όμως εκτός από την καταστολή δεν έχει βρει άλλο τρόπο να αντιμετωπίσει ούτε τις κινητοποιήσεις των φοιτητών, ούτε των εργατών, ούτε τώρα το Ριφ. Η κυβέρνηση λέει ότι είναι ανοιχτή στο διάλογο, αλλά καλεί στο τραπέζι μόνο τις Αρχές της περιοχής, όχι τους εκπροσώπους των λαϊκών συνελεύσεων. Το κίνημα έχει δηλώσει ότι δεν παίρνει μέρος σε τέτοιες διαδικασιές.
Οι εξελίξεις στο Μαρόκο είναι σημαντικές για ολόκληρο τον αραβικό κόσμο. Οι Επαναστάτες Σοσιαλιστές στην Αίγυπτο σε μήνυμά τους προς το κίνημα του Ριφ γράφουν: “Μια σπίθα σε οποιοδήποτε σημείο του αραβικού κόσμου είναι έμπνευση και βάση για όλους τους λαούς της περιοχής”.