Τώρα που τελείωσε η απεργία ερχόμαστε σιγά, σιγά αντιμέτωποι με τα καινούργια βιβλία που οι φωστήρες του νεοφιλελευθερισμού, και οι μεγαλοεκδότες μας φόρτωσαν. Φανερώνεται ποιος είναι ο ανέντιμος και ποιος νοιάζεται πραγματικά για τα παιδιά.

Πίσω από τα μεγάλα λόγια για «καινοτόμες παιδαγωγικές μεθόδους», «ομαδοσυνεργατικές» διδασκαλίες, «μεθόδους project» και άλλες φιοριτούρες που οι συγγραφείς των νέων βιβλίων χρησιμοποιούν για να διαφημίσουν την πραμάτεια τους, βρίσκονται η οργανωμένη αμάθεια και η χυδαία και φτηνή προπαγάνδα των δεξιών απόψεων στα παιδιά.

Διδάσκω στην έκτη τάξη. Ήδη έχω γίνει δέκτης των πρώτων παραπόνων από τους μαθητές μου που δεν μπορούν να προσαρμοστούν στα νέα βιβλία. Θα ήθελα να πιστεύω ότι είναι τυχαίο πως η πρώτη παραπονούμενη, ήταν η κόρη ενός συμβασιούχου και μιας καθαρίστριας. Πολύ φοβάμαι όμως πως δεν είναι. 

Η ύλη είναι μεγάλη, η ώρα που διατίθεται για να βγει το «νέου τύπου» μάθημα λίγη και οι υποδομές που διαθέτει το ελληνικό σχολείο για να προσαρμοστεί σε αυτές τις μεθόδους, ανύπαρκτες. 

Το τι διδάσκουν όμως αυτά τα βιβλία είναι εξίσου αντιδραστικό με το πνεύμα των «νέων» μεθόδων. Δύσκολα μπορώ να φανταστώ ότι μπορεί να υπάρχει χειρότερο σχολικό βιβλίο, σε ό,τι αφορά το αντιδραστικό του περιεχόμενο, από αυτό των μαθηματικών της έκτης. Τα προβλήματα που καλούνται να λύσουν τα παιδιά δεν είναι καθόλου αθώα. 

Χορηγοί

Με τον πιο ύπουλο τρόπο προσπαθούν να εξοικειώσουν τα παιδιά με τις απόψεις του Υπουργείου για την εκπαίδευση. Προσπαθούν να τις περάσουν ως φυσική και αποδεδειγμένη πραγματικότητα αφού είναι ενδεδυμένη με τον μανδύα της επιστήμης των μαθηματικών. Έτσι τα παιδιά καλούνται να λύσουν προβλήματα με τις δραστηριότητες του χορηγού της εθνικής ομάδας ποδηλασίας, - για να συνηθίζουν στην ύπαρξη τους- και των γονιών που αγοράζουν μόνοι τους υπολογιστές για τις ανάγκες ενός σχολείου. 

Η νεοφιλελεύθερη χυδαιότητα δεν σταματάει εδώ. Τα παιδιά καλούνται να έρθουν σε επαφή με τα μεγάλα αστέρια του παγκόσμιου πλούτου. Στη σελίδα 17 του τετραδίου εργασιών του ίδιου εγχειριδίου, τους ζητούν να λύσουν πρόβλημα που αφορά την αρίθμηση των ημερήσιων, μηνιαίων και ετήσιων κερδών του Bill Gates, αφού τους δίνεται το ποσό που ο κύριος αυτός κερδίζει σε ένα λεπτό. 

Για τους εργάτες βέβαια της Microsoft δεν γίνεται κουβέντα. Αυτοί είναι απλά «ανθρώπινοι πόροι» εξαφανισμένοι από τα νέα βιβλία. Μάλλον καλύτερα είναι απλά «έξοδα» της επιχείρησης «γρήγορου φαγητού» του προβλήματος της σελίδας 26 του ίδιου τετραδίου, που ζητά από τους μαθητές να βρουν πόσο κοστίζουν στην επιχείρηση οι 8 ωρομίσθιοι υπάλληλοι της, για τη διάρκεια ενός μήνα και ενός χρόνου. 

Για το αν μπορούν να ζήσουν και να ικανοποιήσουν τις ανάγκες τους με τα 700 ευρώ που τους δίνει η επιχείρηση δε γίνεται κουβέντα. Για τις συγγραφικές ομάδες αυτά είναι «αναχρονιστικά» πράγματα για τα οποία μιλούσαν τα παλιά βιβλία. Ο μπάρμπα - Τζίμης, μετανάστης στην Αμερική, που πάλευε για το οκτάωρο και τη μόνιμη δουλειά, και μάλιστα αυτό το θεωρούσε πιο σημαντικό από το παράσημο που είχε κερδίσει στο Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, δεν μπορεί να συμβαδίσει με την τέχνη του «επιχειρείν», που οι διάφοροι συγγραφείς των νέων βιβλίων, θέλουν να διδάξουν στα παιδιά μας. 

Άλλωστε όπως απέδειξε ο κύριος Γούπος συγγραφέας τόσο σχολικού βιβλίου όσο και βοηθήματος που κυκλοφορούσε στο εμπόριο, αυτοί την κατέχουν καλά αυτή την τέχνη. Μάλιστα είναι το κύριο μέλημά τους. Γιατί πώς αλλιώς μπορεί να ερμηνευθεί η ύπαρξη τέτοιων ιδεολογικών μαργαριταριών στα σχολικά βιβλία; 

Αλήθεια τι παιδαγωγική αξία έχει ένα μακάβριο πρόβλημα που καλεί τα παιδιά να κάνουν ένα ιδιότυπο body count (αρίθμηση πτωμάτων) με τα πτώματα του ναυαγίου του «Τιτανικού»; («δραστηριότητα» Μαθηματικά ΣΤ΄ Δημοτικού σελ. 25). Οι λόγοι ύπαρξής του είναι μάλλον εξωσχολικοί. Μέσα από τον παραλληλισμό με τη δημοφιλή στα παιδιά χολυγουντιανή ταινία, επιχειρείται μέσα στο σχολικό περιβάλλον μια εξοικείωση με την έννοια του βίαιου θανάτου, έννοιας τόσο οικείας στον κόσμο του κέρδους στην εποχή μας. Η ανθρώπινη ζωή είναι και αυτή ένα νούμερο σε απλούς μαθηματικούς υπολογισμούς. 

Κέρδη

Τί αξίζουν άλλωστε 1490 πνιγμένοι μπρος στα κέρδη μιας πλοιοκτήτριας εταιρίας ή μιας εταιρίας γρήγορου φαγητού; Τί αξίζουν 600.000 νεκροί στο Ιράκ μπρος στα κέρδη μιας πετρελαϊκής πολυεθνικής; Όσο πιο γρήγορα εξοικειωθούν τα παιδιά της εργατικής τάξης, με αυτή τη λογική τόσο λιγότερο θα αντιδρούν. Τόσο πιο δύσκολα θα συμμετέχουν σε αντιπολεμικές διαδηλώσεις. Τόσο πιο εύκολα θα επανδρώνουν «ειρηνευτικές» αποστολές στα Αφγανιστάν και στους Λίβανους. 

Τέλος αξίζει να σημειωθεί το πώς το κυνικό «δεν αξίζουν όλοι για το Πανεπιστήμιο» βρίσκει το ανάλογό του στα νέα σχολικά βιβλία. Κάπως έτσι νομίζω ότι μπορεί να ερμηνευθεί ο απόλυτος περιορισμός της λογοτεχνίας από το βιβλίο της γλώσσας. Τη θέση λογοτεχνικών κειμένων έχουν πάρει σε πολλές περιπτώσεις συνταγές μαγειρικής και «μικρές αγγελίες». Λατρεύεται η διδασκαλία της δομής και της μεθόδου του λόγου, αποξενωμένης από το περιεχόμενό του. Αποθεώνεται το γραμματικά ορθό. Η γλώσσα χρησιμοποιείται ως απλό χρηστικό εργαλείο και όχι ως τρόπος επικοινωνίας, έκφρασης, κατανόησης του κόσμου. Η χαρά της ανάγνωσης, η λογοτεχνία, τα παιδικά ποιήματα, το προσωπικό ημερολόγιο, η ελεύθερη έκφραση, μειώνονται ή έχουν αφαιρεθεί. 

Ο στόχος δεν είναι να αποκτήσουν τα παιδιά μια ολόπλευρη μόρφωση μέσω της διδαχής ανώτερων μορφών χρήσης του γραπτού λόγου. Η πλέμπα που θα βγάλει μόνο το δημοτικό ή άντε και το Γυμνάσιο και προορίζεται στο να επανδρώσει τις κατώτερες θέσεις του κρατικού μηχανισμού ή των ιδιωτικών επιχειρήσεων δεν χρειάζεται τον Ρίτσο και τον Τριβιζά. Της αρκούν κάποιες απλές «δεξιότητες» για να τα βγάλει πέρα.

Οι συνταγές και η μαγειρική χρειάζονται αλλά σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τους λογοτέχνες και τους ποιητές.

Τα νέα βιβλία είναι ταξικά όχι μόνο λόγω της δυσκολίας τους αλλά και λόγω του ιδεολογικού τους περιεχομένου. Δημιουργούν στα εργατόπαιδα την αίσθηση του παρείσακτου, αφού η τάξη τους, οι αγωνίες της, η ιστορία της, η καθημερινότητά της και οι αγώνες της εξαφανίζονται και μετατρέπονται σε απλά νούμερα ή νεκρών. Οι μαθησιακές δυσκολίες δεν θα είναι το μόνο πρόβλημα που θα έχουν να αντιμετωπίσουν. Η χαμηλή αυτοεκτίμηση και οι μειωμένες προσδοκίες για τη ζωή τους θα ενταθούν. 

Η θέση μας για τα καινούργια βιβλία πρέπει να είναι απλή: να επιστραφούν και να ξαναγραφούν. Όσο για μας ας ξέρει η κυρία Γιαννάκου ότι δεν πρόκειται να επιδοθούμε στον αγώνα δρόμου της αναπλήρωσης. Η κόρη της καθαρίστριας και του συμβασιούχου μας χρειάζεται περισσότερο από ποτέ. Δεν πρόκειται να την εγκαταλείψουμε προκειμένου να βγάλουμε την ύλη. Γι` αυτήν άλλωστε δεν απεργούσαμε για 40 μέρες;

Σεραφείμ Ρίζος
δάσκαλος στα Χανιά