Έγιναν τελικά οι εκλογές για τη Συντακτική Συνέλευση στη Βενεζουέλα την περασμένη Κυριακή, παρόλες τις αντιδράσεις της αντιπολίτευσης. Όμως η κρίση στην οποία έχει βυθιστεί η χώρα δεν τελειώνει. Ο Μαδούρο επιχειρεί να αλλάξει το Σύνταγμα μέσω της Συντακτικής Συνέλευσης και ενός δημοψηφίσματος που θα ακολουθήσει, με στόχο να φράξει το δρόμο στη Δεξιά, όμως αυτές οι κινήσεις ούτε που ακουμπάνε τη ρίζα του προβλήματος.
Η Δεξιά είναι όντως προκλητική. Έχουν το θράσος να μιλάνε για δημοκρατία οι ίδιες δυνάμεις που το 2002 οργάνωσαν και στήριξαν την απαγωγή και το πραξικόπημα κατά του Τσάβες. Οι ίδιοι που το 2013 επιχείρησαν ξανά να δημιουργήσουν σκηνικό εξέγερσης καταφέρνοντας μόνο να κινητοποιήσουν τα πλούσια προάστια σε διαδηλώσεις όπου οι μόνες με πιο σκούρο δέρμα ήταν οι υπηρέτριες που κάποιες φορές κρατούσαν τις πικέτες που δεν ήθελαν να σηκώνουν οι κύριοι και κυρίες τους. Οι ισχυροί υποστηρικτές της Αντιπολίτευσης πολλές φορές δεν ζουν στη Βενεζουέλα, έχουν τις βίλες τους στη Μαδρίτη όπου επιστρατεύουν το δεξιό ισπανικό τύπο για να εμψυχώσουν τους “μαχητές της ελευθερίας” που πετάνε μολότοφ στο Καράκας.
Όμως όλος ο κοινωνικός υπόνομος της Βενεζουέλας, από τις ακροδεξιές συμμορίες ως τους νονούς των ναρκωτικών, δεν βρίσκεται στο δρόμο επειδή δέχεται επίθεση. Αλλά αντίθετα, επειδή έχει ξεθαρρέψει και βλέπει ευκαιρίες από τον τρόπο που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση Μαδούρο την κρίση.
Το υπόβαθρο είναι η κατάρρευση των τιμών του πετρελαίου. Με το 95% των εξαγωγών της Βενεζουέλας να είναι πετρελαϊκές και την τιμή να βρίσκεται στο ένα τρίτο σε σχέση με το μπουμ πριν από μια δεκαετία, τα κρατικά ταμεία αδειάζουν. Πριν από πέντε χρόνια η Βενεζουέλα φαινόταν να πιάνει θεαματικά όλους τους ανθρωπιστικούς στόχους των διεθνών οργανισμών σε σχέση με την πείνα, την εκπαίδευση και την υγεία. Τώρα όλα καταρρέουν. Τα νοσοκομεία δεν έχουν φάρμακα, εκτοξεύθηκαν οι παιδικοί θάνατοι, επέστρεψαν ασθένειες που είχαν εξαφανιστεί. Η κατανάλωση γάλακτος έχει πέσει στο μισό, ο πληθωρισμός τρέχει με 800% και ο μισθός δεν φτάνει ούτε για τα απαραίτητα τρόφιμα.
Η Δεξιά λέει ότι φταίει ο “σοσιαλισμός” του Τσάβες και του Μαδούρο, κατηγορώντας τους ελέγχους στις τιμές των βασικών αγαθών και τις επιδοτήσεις σαν αιτίες της οικονομικής “στρέβλωσης”. Στην πραγματικότητα, αν δεν υπήρχαν και αυτά τα μικρά μέτρα, ακόμη περισσότεροι άνθρωποι θα πεινούσαν.
Είναι ο καπιταλισμός, τον οποίο ούτε καν ακούμπησαν οι κυβερνήσεις του Τσάβες και του Μαδούρο, που επαναφέρει την πείνα και δεν αφήνει τα παιδιά να εμβολιαστούν στη Βενεζουέλα. Την περίοδο του μπουμ των τιμών του πετρελαίου, ο Τσάβες αξιοποιούσε τα αυξημένα έσοδα για να προωθήσει κοινωνικά προγράμματα που έλυναν προβλήματα από τον αναλφαβητισμό ως την υγεία. Όμως, οι καπιταλιστές μπορούσαν κι αυτοί να είναι ικανοποιημένοι, πλουτίζοντας από τις επενδύσεις που ενθάρρυνε η κυβέρνηση. Εκτός από τη μαζική υποστήριξη στον Τσάβες, ήταν κι αυτός ένας λόγος που από το 2002 και στη συνέχεια δεν έγινε άλλη προσπάθεια να τον ανατρέψουν. Η δεξιά αντιπολίτευση ήταν πάντα διασπασμένη, με ένα κομμάτι να θέλει να κάνει μπίζνες με την κυβέρνηση και μάλιστα να υιοθετεί ένα μέρος του Τσαβιστικού λεξιλογίου, και ένα άλλο να ονειρεύεται αίμα στους δρόμους και ανατροπή των “κόκκινων”.
Κρίση
Ο Μαδούρο όμως, κάτω από την πίεση της οικονομικής κρίσης, άρχισε να κάνει ακόμη μεγαλύτερα ανοίγματα στους καπιταλιστές και στην αντιπολίτευση. Η λύση που βλέπουν απέναντι στα μειωμένα έσοδα είναι κι άλλες επενδύσεις, ξένες και ντόπιες. Αυτό σημαίνει σπάσιμο πολλών από τις κατακτήσεις που είχε καταφέρει ο κόσμος επί Τσάβες. Προωθούν νέες μαζικές εξορύξεις στη ζούγκλα του Ορινόκο, βάζοντας στην άκρη τους περιορισμούς για λόγους οικολογικούς και προστασίας των ιθαγενών. Οι κατακτήσεις των εργατών, τόσο οι οικονομικές αλλά και στο ζήτημα της δημοκρατίας μπαίνουν στο περιθώριο ως προνόμια.
Ταυτόχρονα, σε πολιτικό επίπεδο, η κυβέρνηση Μαδούρο χτίζει όλο και μεγαλύτερο τείχος γύρω της, υποτίθεται απέναντι στον πόλεμο που της διεξάγουν. Αποτέλεσμα τον τελευταίο χρόνο ο Μαδούρο να διεξάγει τον “πόλεμο κατά της Δεξιάς” ψαλιδίζοντας τους δημοκρατικούς θεσμούς και το ίδιο το Σύνταγμα του Τσάβες. Η διαδικασία για το νέο Σύνταγμα δεν έχει καμιά σχέση με την ανοιχτή διαδικασία που είχε ανοίξει για το Σύνταγμα του 1999. Ο κόσμος στις εργατικές και φτωχές περιοχές μέχρι στιγμής δεν έχει συμμετάσχει στις κινητοποιήσεις της Δεξιάς αντιπολίτευσης. Η μνήμη για το ποιοι πραγματικά είναι αυτοί οι τύποι που το παίζουν δημοκράτες είναι ακόμη ισχυρή. Όμως, η οργή εκφράζεται με πολλούς τρόπους.
Έτσι, η Δεξιά μύρισε αίμα και επανήλθε, καταφέρνοντας να ξεπεράσει προς το παρόν τους διχασμούς της. Έχει στο πλάι της βέβαια και τη “διεθνή κοινότητα” που απειλεί με μέτρα κατά του... αυταρχισμού του Μαδούρο. Οι απειλές για εμπάργκο από τις ΗΠΑ έγιναν ένα ακόμη κίνητρο για τις ακροδεξιές συμμορίες που προσπαθούν να κάψουν το Καράκας για να δώσουν το σήμα ότι τώρα είναι η ώρα. Ένα πιθανό εμπάργκο θα το πληρώσουν πρώτα οι πιο φτωχοί και πιο αποκλεισμένοι, αυτοί που ήδη υποφέρουν από την οικονομική κρίση τα τελευταία χρόνια. Όμως είναι ακριβώς αυτοί οι άνθρωποι που στήριξαν τον Τσάβες και τη “μπολιβαριανή διαδικασία” όλα τα προηγούμενα χρόνια. Το κλειδί είναι πώς θα μπουν ξανά σε κίνηση, όχι για τα σχέδια της Δεξιάς, ούτε για να σώσουν “το καθεστώς”, αλλά για να επιβάλουν λύσεις από τα κάτω, παίρνοντας τον έλεγχο και από τους πλούσιους και από τη γραφειοκρατία.