Αν και διακριτός ως και πρωτοπόρος στους κοινωνικούς αγώνες ο χώρος της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς σε όλη τη μεταπολίτευση, δεν απέκτησε ποτέ ενιαία κεντρική έκφραση, με συνέπεια να είναι ανύπαρκτος πολιτικά προς όφελος του ΠΑ.ΣΟ.Κ. και των άλλων δύο πόλων της αριστεράς. Τα διάφορα εγχειρήματα δεν ξεπέρασαν τον εκλογικό τους χαρακτήρα και ήσαν μέτωπα επιτελείων χωρίς ευρύτερες συσπειρώσεις, με τον σεχταρισμό και τον υποκειμενισμό να κυριαρχεί.
Τη δεκαετία 2000 μία διεθνής κινηματική αναγέννηση, ανέτρεψε τα δεδομένα της προηγούμενης, καθώς τα κινήματα ενάντια στην καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση και τον πόλεμο στο Ιράκ τάραξαν την ακινησία της Νέας Τάξης Πραγμάτων και τις θεωρίες για το τέλος της εργατικής τάξης, που κυριάρχησαν μετά την κατάρρευση του υπαρκτού. Στην Ελλάδα μία νέα ριζοσπαστικοποίηση ένωσε τα κινήματα αυτά με τους εργατικούς αγώνες και τα κινήματα ενάντια στην καταστολή, την τροποποίηση του άρθρου 16Σ, την εμπορευματοποίηση του περιβάλλοντος και δημιούργησε τις συνθήκες μίας νέας μεταπολίτευσης, πολύτιμης, όπως αποδείχθηκε για τα επόμενα χρόνια.
Ανάγκη
Η συνειδητοποίηση της ανάγκης για πολιτική συγκρότηση γέννησε πρωτοβουλίες για διαπαραταξιακές στην αρχή και στη συνέχεια μαζικές ανοιχτές διαδικασίες αναζήτησης λύσης την περίοδο 2006 - 2007.
H Eνωτική Αντικαπιταλιστική Αριστερά (ΕΝ.ΑΝΤΙ.Α.) συγκροτήθηκε τελικά το καλοκαίρι 2007 (Σ.Ε.Κ., ΑΡ.ΑΝ., ΑΡ.Α.Σ., Ο.Κ.Δ.Ε. Σπάρτακος, ανένταχτοι) και τον Σεπτέμβρη πήρε μέρος στις βουλευτικές εκλογές. Το αποτέλεσμα δεν ήταν ενθαρρυντικό, αλλά η δημιουργία της απελευθέρωσε την ώριμη δυναμική που συσσωρευόταν και απαιτούσε την κάλυψη του πολιτικού κενού στον χώρο της επαναστατικής αριστεράς, υποχρεώνοντας σύντομα τις δυνάμεις του ΜΕ.Ρ.Α. (Ν.Α.Ρ, Ε.Κ.Κ.Ε., αρχικά και την Ο.Κ.Δ.Ε., όχι δυστυχώς το Ε.Ε.Κ.) να πάρουν μέρος σε κοινές διαδικασίες συγκρότησης που κατέληξαν τον Μάρτη 2009 στη δημιουργία της ΑΝΤ.ΑΡ.ΣΥ.Α., η οποία και αποκατέστησε την ανάγκη ενιαίας πολιτικής έκφρασης του χώρου, η αναγνωρισιμότητα του οποίου είναι πλέον αναμφισβήτητη.
Όμως ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. είχε προλάβει να ενσωματώσει το μεγαλύτερο μέρος των κινημάτων και να επωφεληθεί από τον παραγοντισμό πολλών μικροοργανώσεων του χώρου, οι οποίες με την εισοδιστική τους αφέλεια πίστεψαν ότι η Ευρώπη αλλάζει από τα μέσα και αργότερα ότι τα μνημόνια σκίζονται με ένα νόμο. Αν η αντικαπιταλιστική αριστερά είχε συγκροτηθεί νωρίτερα, οι συσχετισμοί θα είχαν διαμορφωθεί αλλιώς, όπως ίσως και η ροή της ιστορίας. Δυστυχώς όμως το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω.
Κώστας Παπαδάκης
Αθήνα, 27/8/2017
7 Δεκέμβρη 2008
Από την ΕΝΑΝΤΙΑ στην ΑΝΤΑΡΣΥΑ
Ενάμιση χρόνο μετά τη δημιουργία της ΕΝΑΝΤΙΑ, η συγκρότηση της ριζοσπαστικής – αντικαπιταλιστικής αριστεράς στην Ελλάδα έκανε ένα ακόμα μεγαλύτερο βήμα. Το Γενάρη του 2009, χιλιάδες αγωνιστές και αγωνίστριες γέμισαν το γήπεδο Σπόρτινγκ και αποφάσισαν να προχωρήσουν στη δημιουργία ενός νέου ακόμα πιο πλατιού μετώπου της αντικαπιταλιστικής αριστεράς. Το Μάρτη του 2009, σε μια μαζική διαδικασία στον πολυχώρο “Αθηναϊδα”, γεννήθηκε η ΑΝΤΑΡΣΥΑ.
Μέσα σε αυτό το διάστημα, μια σειρά δυνάμεις της ριζοσπαστικής-αντικαπιταλιστικής αριστεράς που το καλοκαίρι του 2007 είχαν εμφανιστεί από διστακτικές έως εχθρικές στο εγχείρημα που έκφραζε η ΕΝΑΝΤΙΑ, είχαν πειστεί για την αναγκαιότητά του. Οργανώσεις που συμμετείχαν στο ΜΕΡΑ, όπως το ΝΑΡ και το ΕΚΚΕ, αναγνώρισαν τη σημασία αυτής της προσπάθειας.
Αναμφισβήτητα, καταλυτικό ρόλο σε αυτή την αλλαγή έπαιξαν ξανά οι αγώνες του εργατικού και νεολαιίστικου κινήματος. Η επανεκλογή Καραμανλή το Σεπτέμβρη του 2007 δεν έφερε απογοήτευση αλλά σκληρές μάχες ενάντια στις νέες επιθέσεις της κυβέρνησης με κέντρο την “ασφαλιστική μεταρρύθμιση”.
Το φθινόπωρο του 2007 και την άνοιξη του 2008, οι μεγάλες πανεργατικές απεργίες που σε μια σειρά χώρους έγιναν απεργίες διαρκείας γκρέμισαν υπουργούς και έκφρασαν τη συνεχιζόμενη ριζοσπαστικοποίηση από τα κάτω. Ακολούθησε η εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008 που οδήγησε στην οριστική πτώση της κυβέρνησης Καραμανλή λίγους μήνες αργότερα. Ο Δεκέμβρης έκανε ακόμα πιο επιτακτική την ανάγκη της ενιαίας δράσης της αντικαπιταλιστικής αριστεράς στο κεντρικό πολιτικό σκηνικό.
Η ΕΝΑΝΤΙΑ ήταν ο πρόδρομος αυτής της διαδικασίας. Η σημασία της φαίνεται δέκα χρόνια μετά, στο τι σηματοδοτεί πολιτικά αυτός ο χώρος. Το καλοκαίρι του 2007, η ΕΝΑΝΤΙΑ αντιμετώπιζε από διάφορες πλευρές κριτικές και ειρωνείες. Πολλοί δε προέβλεπαν μια γρήγορη διάλυση της ΑΝΤΑΡΣΥΑ.
Διαφορά
Κι όμως, ο ρόλος του μετώπου της αντικαπιταλιστικής αριστεράς στους αγώνες του εργατικού και νεολαιίστικου κινήματος έκανε τη διαφορά σε κάθε κρίσιμη στιγμή τα επόμενα χρόνια ενάντια στις μνημονιακές επιθέσεις, στηρίζοντας οργανωτικά και πολιτικά τους αγώνες των εργατών και της νεολαίας. Κορυφαία στιγμή αυτής της δράσης ήταν το καλοκαίρι του 2015, στο ΟΧΙ στο δημοψήφισμα.
Το μεταβατικό αντικαπιταλιστικό πρόγραμμα για στάση πληρωμών και διαγραφή του χρέους, ρήξη και έξοδο από ευρώ και ΕΕ, κρατικοποιήσεις των τραπεζών και των μεγάλων επιχειρήσεων χωρίς αποζημιώσεις στα αφεντικά και με εργατικό έλεγχο, καθόρισε μια ολόκληρη περίοδο. Και συνεχίζει να είναι το πιο ισχυρό αντίδοτο στους σημερινούς συμβιβασμούς της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ.
Το ΣΕΚ, ιδρυτική συνιστώσα της ΕΝΑΝΤΙΑ και της ΑΝΤΑΡΣΥΑ, νιώθει υπερήφανο για τη συμβολή του σε αυτή τη διαδρομή της συγκρότησης της αντικαπιταλιστικής αριστεράς στην Ελλάδα.